agriculture story in marathi, management of goat in rainy season | Agrowon

पावसाळ्यात सांभाळा शेळ्यांना
डॉ. के. डब्लू. सरप, डॉ. एस. यू. नेमाडे
मंगळवार, 14 ऑगस्ट 2018

पावसाळ्यात आर्द्रतेचे प्रमाण निश्चितच जास्त असते त्यामुळे शेळ्यांना श्वसनसंस्थेचे अाजार होण्याची दाट शक्यता असते. व्यवस्थापनात त्यानुसार बदल करणे गरजेचे असते. त्यामुळे गोठ्याची स्वच्छता, खाद्य, प्रजनन तसेच गाभण शेळी व करडांची निगा, लसीकरण इ. घटकांवर विशेष लक्ष देऊन शेळीच्या शरीरावर कोणत्याही प्रकारचा ताण वाढणार नाही याची काळजी घ्यावी.

पावसाळ्यात आर्द्रतेचे प्रमाण निश्चितच जास्त असते त्यामुळे शेळ्यांना श्वसनसंस्थेचे अाजार होण्याची दाट शक्यता असते. व्यवस्थापनात त्यानुसार बदल करणे गरजेचे असते. त्यामुळे गोठ्याची स्वच्छता, खाद्य, प्रजनन तसेच गाभण शेळी व करडांची निगा, लसीकरण इ. घटकांवर विशेष लक्ष देऊन शेळीच्या शरीरावर कोणत्याही प्रकारचा ताण वाढणार नाही याची काळजी घ्यावी.

  • कळपातील सर्व शेळ्यांना जंतनाशकाची मात्रा द्यावी. पावसाळ्यातील आर्द्रता अाणि उष्णता जंतांची अंडी व गोचीड यांच्या वाढीसाठी अनुकूल असते. गोचीड शेळ्यांच्या शरीरातील रक्त शोषतात. त्यामुळे शेळ्या अशक्त होतात. अंगाला खाज सुटते त्यामुळे शेळ्या बैचेन होतात, खाणे बंद करतात, हालचाल मंदावते.
  • गोठ्यातील अोलसरपणा दूर करण्यासाठी गोठ्यात रात्रीच्या वेळी शेकोटी पेटवावी किंवा विजेचे बल्ब लावावेत. त्यामुळे गो्ठ्यातील वातावरण उबदार राहते.
  • मलमूत्र रोजच्या रोज स्वच्छ करून गोठा कोरडा ठेवावा.
  • गोठ्यातील जमीन ओली असेल तर खुरामध्ये ओलसरपणा राहून शेळ्यांच्या खुरांमध्ये जखमा होतात. यामुळे शेळ्या लंगडतात, ताप येतो, चारा कमी खातात अाणि अशक्त होतात.
  • पावसामध्ये शेळ्यांना बाहेर चरण्यासाठी सोडू नये. पावसात भिजल्यामुळे शेळ्यांना फुफ्फुसदाह, न्यूमोनियासारखे अाजार होतात. शेळ्या सतत शिंकतात, नाकातून चिकट पांढरा पिवळसर द्रव वाहतो, ताप येतो, धाप लागते इ. लक्षणे दिसून येतात.
  • पावसाळ्यात हिरवा कोवळा चारा जास्त प्रमाणात उपलब्ध असतो. कोवळ्या चाऱ्यामध्ये तंतुमय पदार्थ कमी असतात, त्यामुळे अपचन, पोटफुगी, हगवणीसारखे अाजार उद्भवतात.
  • लहान करडांना जन्मानंतर २४ तासाच्या आत चीक/दूध पाजणे अावश्‍यक अाहे. त्यामुळे करडांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.
  • शेळ्या व करडामध्ये आढळणारा प्रमुख आजार म्हणजे आंत्रविषार. हा अाजार होऊ नये म्हणून गोठ्याची स्वच्छता ठेवणे अावश्‍यक अाहे. शेळ्यांना रोगप्रतीबंधात्मक लसीकरण करावे.
  • फुफ्फुसदाह या अाजारावर मायकोप्लास्मा – एफ- ३८ ही लस पशुवैद्यकाकडून टोचून घ्यावी.
  • लाळ्या खुरकूत हा अाजार विषाणूमुळे होतो. या रोगाची लागण कळपात झपाट्याने होते. या रोगावर प्रतिबंधक उपायाशिवाय उपचार नाही.
  • गाभण शेळीची पावसाळ्यात योग्य प्रकारे काळजी घ्यावी कारण पावसाळ्यात गोठ्याची जमीन ओलसर राहते, त्यामुळे चालताना घसरून पडून गर्भपात होण्याची शक्यता असते म्हणून गाभण शेळीस वेगळे ठेवावे.
  • पावसाळ्यात शेळ्या विण्याचे प्रमाण अधिक असते. या काळात गर्भाशयाचे तोंड उघडे असते, गोठ्यात स्वच्छता नसेल तर गर्भाशयात जंतुसंसर्ग होण्याची शक्यता असते. हे टाळण्यासाठी विल्यानंतर पाठीमागचा भाग गरम पाणी व सौम्य जंतुनाशकाने धुऊन कोरडा करावा.
  • शेळ्यांना धनुर्वात होण्याची जास्त शक्यता असते त्यामुळे पशुवैद्यकाकडून धनुर्वाताचे इंजेक्शन देऊन द्यावे.
  • शेळ्यांची खरेदी करू नये ,कारण पावसाळ्यात रोगाची लागण होण्याची जास्त शक्यता असते. ज्या भागातून शेळ्या खरेदी करावयाच्या आहेत तेथे रोगाची लागण झालेली नसावी, याची काळजी घ्यावी.

संपर्क ः डॉ. के. डब्लू. सरप, ९०९६८७०५५०
(विषय विशेषज्ञ (पशुसंवर्धन), कृषी विज्ञान केंद्र, यवतमाळ)

इतर कृषिपूरक
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...
पोटफुगीपासून वाचवा जनावरांनाहिरव्या चाऱ्याचे अतिप्रमाणात सेवन केल्यामुळे...
वासरांमधील संसर्गजन्य अतिसारवासरांमधील अतिसार हा अनेक रोगांशी संबंधित आजाराची...