agriculture story in marathi, importance of bypass proteins and fats in livestock feed | Agrowon

जनावरांना खुराकासोबत द्या बायपास फॅट, प्रोबायोटिक्‍स
डॉ. पवनकुमार देवकते, डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील
शुक्रवार, 17 ऑगस्ट 2018

संतुलित पशुखाद्यामध्ये प्रथिने, पिष्टमय पदार्थ, स्निग्ध पदार्थ, खनिजे, जीवनसत्त्वे ही पाैष्टिक सत्त्वे असावीत. गायी, म्हशींचे शारीरिक पोषण, वाढ, दुग्ध वाढ अाणि प्रजननासाठी ती उपयोगी ठरतात. संतुलित अाहारामध्ये विकर, प्रोबायोटिक्‍स, क्षारमिश्रण या घटकांचाही समावेश होतो.

गाभण गाई, म्हशींना योग्य प्रमाणात खुराक दिल्यास शरीराला आवश्‍यक असणारे पौष्टिक घटक मिळतात व गर्भाशयामध्ये वासरांची वाढ चांगली होते. खुराकासोबत आणखी काही महत्त्वाचे पौष्टिक घटक द्यावेत ते पुढीलप्रमाणे.
१. बायपास फॅट/ बायपास (प्रोटिन) प्रथिने ः

संतुलित पशुखाद्यामध्ये प्रथिने, पिष्टमय पदार्थ, स्निग्ध पदार्थ, खनिजे, जीवनसत्त्वे ही पाैष्टिक सत्त्वे असावीत. गायी, म्हशींचे शारीरिक पोषण, वाढ, दुग्ध वाढ अाणि प्रजननासाठी ती उपयोगी ठरतात. संतुलित अाहारामध्ये विकर, प्रोबायोटिक्‍स, क्षारमिश्रण या घटकांचाही समावेश होतो.

गाभण गाई, म्हशींना योग्य प्रमाणात खुराक दिल्यास शरीराला आवश्‍यक असणारे पौष्टिक घटक मिळतात व गर्भाशयामध्ये वासरांची वाढ चांगली होते. खुराकासोबत आणखी काही महत्त्वाचे पौष्टिक घटक द्यावेत ते पुढीलप्रमाणे.
१. बायपास फॅट/ बायपास (प्रोटिन) प्रथिने ः

  • बायपास फॅट हे स्निग्ध पदार्थांच्या कॅल्शिअम सॉल्टसोबत संयुग करून तयार केलेली असतात.
  • बायपास फॅटचे कोटीपोटामध्ये विघटन न होता, ते सरळ अबोमॅझम व लहान आतड्यात जाऊन त्यांचे शरीरात शोषण होते.
  • बायपास प्रथिनांपासून जनावरांना आवश्‍यक असणारे प्रथिने मिळतात.
  • बाजारामध्ये विविध कंपनीचे बायपास फॅट/ बायपास प्रथिने उपलब्ध आहेत. त्यांचा तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने पशुआहारात वापर करावा.

२. खनिज पदार्थ

  • जनावरांना देत असलेल्या चाऱ्यामध्ये बरेचसे खनिज पदार्थ हे कमी प्रमाणात असतात. हव्या त्या प्रमाणात जनावरांना खनिज पदार्थ उपलब्ध होत नाहीत. म्हणून ओला आणि वाळलेल्या चाऱ्यासोबत खनिज पदार्थ द्यावेत.
  • हाडांची वाढ, शारीरिक वाढ, दूध उत्पादन, चयापचय क्रिया इ. गोष्टींसाठी खनिज पदार्थ हे महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
  • खनिज पदार्थांमध्ये कॅल्शियम आणि फॉस्फरस हे दूध उत्पादनात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
  • खनिज पदार्थांच्या कमतरतेमुळे दुधाळ जनावरांमध्ये बरेचसे आजार उद्‌भवतात जसे की उरमोडी, अस्थिभंग इ. हे टाळण्यासाठी व दूध उत्पादन वाढण्यासाठी जनावरांना खनिज पदार्थ तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने द्यावेत.

३. प्रोबायोटिक्‍स

  • प्रोबायोटिक्‍स हे शरीराला घातक नसणाऱ्या आणि शरीराला उपयुक्त असणाऱ्या सूक्ष्मजीवांपासून बनलेले असते.
  • प्रोबायोटिक्‍स हे कोटीपोटामध्ये पचनक्रियेसाठी लागणाऱ्या सूक्ष्मजीवांची संख्या वाढवते व शरीराचे कार्य वाढवते.
  • प्रोबायोटिक्‍समधील सूक्ष्मजीव जनावरांच्या पचनक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
  • जनावरांना संतुलित आहारासोबत प्रोबायोटिक्‍स द्यावेत. यामुळे कोटीपोटातील पचनक्रिया वाढून दूध उत्पादनात वाढ होते.
  • बाजारामध्ये वेगवेगळ्या कंपनीचे प्रोबायोटिक्‍स उपलब्ध आहेत, ते तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने द्यावेत.

संतुलित आहाराचे फायदे

  • दूध उत्पादन वाढते. त्यामुळे नफ्यामध्ये वाढ होते.
  • वासरे लवकर माजावर येतात.
  • रोगप्रतिकार क्षमता वाढते, असे जनावरे रोगास कमी बळी पडतात. यामुळे औषधे उपचारावरील खर्च वाचतो.
  • जनावरांचे आरोग्य सुधारते.

संपर्क ः डॉ. पवनकुमार देवकते, ९९७०२८५५८५
संपर्क ः डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील, ९४२३८७०८६३
(पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर)

 

इतर कृषिपूरक
सुक्या चाऱ्याची निर्मिती, साठवणूक,...अधिक वैरणीचा मुरघास करून किंवा सुकवून साठवून...
पशूसल्ला    थंड वातावरणामुळे जनावरांच्या...
उसाच्या वाढ्याची पौष्टिकता वाढवाजनावरांच्या आहारात सतत वाढ्याचा समावेश केल्यामुळे...
पशू आजारांवर प्राथमिक उपचारासाठी औषधी...जनावरांच्या आजारामुळे मिळणाऱ्या कमी उत्पादनामुळे...
मुक्त संचार गोठ्यामध्ये गव्हाण,...मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता...
शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील...आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे...
गोठ्याचे कुंपण, बांधकामावर नको जास्त...गोठा बांधकामाचे नियोजन करताना लोखंडी वस्तू...
जनावरांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी कमी...कमी खर्चाचा मुक्त संचार गोठा करताना आपल्याकडे...
रेशीम कीटक संगोपनगृहात राखा योग्य...थंडीमध्ये वाढ झाल्यामुळे रेशीम कीटकांच्या...
प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावरावर होणारे...प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावर चारा खात नाही व पाणी...
दूध उत्पादन वाढीसाठी उपयुक्त बायपास...प्रथिनांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर केला तर...
दुधाळ गाईची काळजी, व्यवस्थापनगाभण आणि प्रसूती काळात गायीच्या शरिरातील ऊर्जा...
मुक्त संचार कुक्कुटपालनासाठी उपयुक्त :...सर्व प्रकारच्या वातावरणात सहजरीत्या वाढू शकणाऱ्या...
कोंबड्यांसाठी संतुलित खाद्यनिर्मिती...पक्ष्यांना खाद्य देण्यापूर्वी कोणत्या प्रकारचे...
पशू सल्लाशेळ्या व मेंढ्यांना वजनवाढीस हिवाळा हा काळ योग्य...
जनावरांसाठी पाैष्टिक मुरघासज्या ठिकाणी हिरवा चारा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे...
वासरांच्या आहारातील चिकाचे महत्त्वहिवाळ्यामध्ये गायी- म्हशी विण्याचे प्रमाण जास्त...
जनावारांतील विषबाधा कारणे, लक्षणे, उपायविषबाधेमुळे जनावरांच्या शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ...
पशुसल्लासध्या महाराष्ट्रात सर्वच ठिकाणी कमी-जास्त...
कासदाह आजाराची लक्षणे, प्रतिबंध, उपचारदेशी गाईंच्या तुलनेने संकरित गाईंमध्ये पहिल्या...