agricultural stories in Marathi, agrowon, snake bite in animals | Agrowon

ओळखा जनावरांमधील सर्पदंश...
अजय गवळी, संकेत पवार
रविवार, 19 ऑगस्ट 2018

पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात
गवताची वाढ मोठ्या प्रमाणात होते. चराई क्षेत्रात सापांचा वावर आढळतो. अशा वेळी जनावरांना सर्पदंशाची शक्यता जास्त असते.  जनावरांना सर्पदंश झाल्यास पशुपालकांच्या लक्षात लवकर येत नाही. ज्या वेळी कुराणात चरत असताना जनावरांना सर्पदंश होतो, अशा जनावराच्या तोंडाभोवती, मानेखाली, कासेवर व खुराच्या मागील बाजूस सर्पदंशाच्या खुणा आढळून येतात. जखमेचा भाग सुजलेला असतो. अशा परिस्थितीमध्ये दुर्लक्ष केल्यास सर्पदंशाच्या मज्जातंतूवर परिणाम होतो. त्यामुळे श्वासोच्छवास बंद होऊन जनावर दगावण्याची शक्यता असते.
 

पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात
गवताची वाढ मोठ्या प्रमाणात होते. चराई क्षेत्रात सापांचा वावर आढळतो. अशा वेळी जनावरांना सर्पदंशाची शक्यता जास्त असते.  जनावरांना सर्पदंश झाल्यास पशुपालकांच्या लक्षात लवकर येत नाही. ज्या वेळी कुराणात चरत असताना जनावरांना सर्पदंश होतो, अशा जनावराच्या तोंडाभोवती, मानेखाली, कासेवर व खुराच्या मागील बाजूस सर्पदंशाच्या खुणा आढळून येतात. जखमेचा भाग सुजलेला असतो. अशा परिस्थितीमध्ये दुर्लक्ष केल्यास सर्पदंशाच्या मज्जातंतूवर परिणाम होतो. त्यामुळे श्वासोच्छवास बंद होऊन जनावर दगावण्याची शक्यता असते.
 

 जनावरांना सर्पदंश झाल्यास

  • विषारी सापाने चावा घेतल्यास जनावर सैरभैर धावत सुटते.
  • सर्पदंश तीव्र असल्यास काही मिनिटांत जनावर चारा खाणे बंद करते.
  • डोक्यावर आपटी येते.
  • डोळ्याच्या बाहुल्या सुजतात. जनावर मान टाकते.
  • श्वसनास त्रास होतो. तोंडातून फेस येतो.

उपचार

  • सर्पदंश झाल्यावर जनावराच्या शरीरात विष पसरण्याची शक्यता असते.  प्रथम सर्पदंश झालेल्या वरील बाजूस घट्ट दोरी अथवा पट्टी बांधावी. जेणेकरून विष जनावराच्या शरीरात पसरणार नाही.
  • जखम स्वच्छ (निर्जंतुक)पाण्याने धुऊन घ्यावी. अस्वच्छ पाण्याचा वापर टाळावा.
  • सर्पदंश झालेल्या ठिकाणी चाकूने किंवा ब्लेडने कापून रक्त वाहू द्यावे. त्यामुळे विष शरीरात न पसरत रक्तप्रवाहाबरोबर शरीराबाहेर टाकले जाईल. खोलवर जखम होणार नाही याची काळजी घ्यावी.
  • पुरेसा रक्तप्रवाह झाल्यानंतर त्यावर पोटॅशिअम परामॅग्नेट चोळावे, ज्यामुळे रक्तप्रवाह आटोक्यात येईल.

सर्पदंश टाळण्यासाठी उपाययोजना

  • गोठ्यात तसेच गोठ्याच्या परिसरात उंदरांचा प्रादुर्भाव होऊ नये याची काळजी घ्यावी.
  • गोठ्याच्या परिसरात अडगळ तयार करू नये.
  • सरपण, गोवऱ्या यांची साठवणूक गोठ्यापासून दूर करावी.
  • पावसाळ्यात गोठ्याच्या परिसरात गवतांची वाढ टाळावी.
  • कुराणात जनावरांना चरण्यासाठी घेऊन जाणे टाळावे.
  • कुराणातून चारून आल्यानंतर जनावरांचे व्यवस्थित निरीक्षण करावे. सर्पदंश झालेला असल्यास सर्पदंशाच्या खुणा आढळून येतात, जखमेचा भाग सुजलेला असतो. लगेच पशूतज्ज्ञांकडून उपचार करावेत.

अजय गवळी, ८००७४४१७०२
(पशुजैवतंत्रज्ञान विभाग, के. के. वाघ कृषी महाविद्यालय, नाशिक)

टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
कर्जमाफीची प्रक्रिया थंडावल्याने...सोलापूर : शेतमालाचे कोसळलेले दर, कर्जमाफी होऊनही...
योग्य पद्धतीने करा दालचिनी काढणीनोव्हेंबर ते मार्च या कालावधीत दालचिनी काढणीचा...
परभणीत फ्लॅावर प्रतिक्विंटल ४०० ते ७००...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
भाजपची राष्ट्रीय परिषद ११ जानेवारीपासूननवी दिल्ली ः भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय...
यंत्रमाग १ तर प्रोसेस, सायझिंगला २...मुंबई  ः महाराष्ट्र राज्याचे वस्त्रोद्योग...
अटी, शर्ती काढल्या तरच कर्जमाफीचा फायदा नगर : सरकारच्या चुकीच्या धोरणामुळे कर्ज झाले आहे...
कर्जासाठी शेतकऱ्याचा बॅंकेसमोर मृत्यू...मुंबई : कर्जाच्या मागणीसाठी शेतकऱ्यांना स्टेट...
ग्रामपंचायतीच्या ८०० सदस्यांचे सदस्यत्व...सोलापूर : निवडणूक निकालानंतर सहा महिन्यांच्या आत...
प्रतापगडावर शिवप्रताप दिन उत्साहातसातारा : ढोल-ताशांचा रोमांचकारी गजर, छत्रपती...
कांद्याला पाचशे रुपये अनुदान द्यानाशिक : कांद्याला हमीभाव मिळत नसल्याने...
'प्रकल्पग्रस्त पुनर्वसनात वेळेचा अपव्यय...नाशिक : शासकीय अधिकारी काम कसे करतात, यावरच...
बचत गटांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘...मुंबई : राज्यातील महिला सक्षमीकरणाशी निगडित...
वीस वाळू घाटांच्या लिलावाचा मार्ग मोकळाअकोला : मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने...
नांदेडमध्ये नाफेडतर्फे तूर खरेदी केंद्र...नांदेड ः केंद्र शासनाच्या आधारभूत किंमत खरेदी...
परभणीत आज शेतकरी सुकाणू समिती बैठकपरभणी : राज्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत,...
सांगली बाजार समितीत हमालांचे आंदोलनसांगली ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीतील हमालांनी...
नगर जिल्ह्यात हमी केंद्रांकडे शेतकरी...नगर ः आधारभूत किमतीने मूग, उडीद सोयाबीनची खरेदी...
शिवसेनेकडून जिल्हा परिषदेत नाराजांचे...जळगाव : जिल्हा परिषदेत तीन पंचवार्षिक भाजपसोबत...
शेतकरी मृत्यूप्रकरणी पाथरी बाजारपेठेत...पाथरी, जि. परभणी  : पीककर्जाच्या मागणीसाठी...
अण्णा हजारे यांनी कांदाप्रश्‍नी लक्ष...नगर ः शेतकऱ्यांना एक ते पाच रुपये किलो दराप्रमाणे...