agriculture stories in marathi agrowon agralekh on heavy rain in state | Agrowon

अस्मानी कहर
विजय सुकळकर
सोमवार, 20 ऑगस्ट 2018

राज्यात ठरावीक विभागांत धुवांधार पावसाचा अचूक इशारा वर्तविण्यात आला असता, तर पूर्णपणे जीवितहानी तर काही प्रमाणात वित्तहानी नक्कीच टळली असती.

राज्यात जुलैचा शेवटचा आठवडा ते ऑगस्टचा पहिला पंधरवडा असा २० ते २५ दिवसांचा पावसाचा मोठा खंड पडला होता. या खंडामुळे हलक्या जमिनीवरील मूग, उडीद, सोयाबीन, भात, कापूस आदी पिके वाळून जात होती. या पिकांना जीवदान मिळवून देण्यासाठी पावसाची आवश्यकता असतानाच १५ ऑगस्टच्या मध्यरात्रीपासून राज्यात पावसाला सुरवात झाली. त्यानंतर दोन दिवस झालेल्या मुसळधार पावसाने मराठवाडा, विदर्भ, उत्तर महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्रातील नदी-नाल्यांना पूर आला. नदी-नाल्यांकाठच्या बहुतांश शेतातील पिके पुराने खरडून नेली, तर काही ठिकाणी पिकावर गाळ बसून ती वाया गेली. शेतातील उभ्या पिकांनाही पावसाने अक्षरश: झोडपून काढले. गंभीर बाब म्हणजे १६ ऑगस्टपासून राज्यात हलक्या पावसाची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली होती. अतिवृष्टीचा इशारा नसल्याने सावध कुणीही नव्हते. अचानक आलेल्या आपत्तीने शेतकऱ्यांसह शासनाचीही दाणादाण उडाली आहे. हजारो हेक्टरवरील खरीप पिकांचे नुकसान तर झालेच, मात्र जीवित-वित्तहानीही मोठ्या प्रमाणात झाल्याने शेतकरी संकटात सापडला आहे. 
नाही नाही म्हणता- कहरच करितो, पिकासह मारितो- जीवसृष्टीला 
 सध्याची परिस्थिती पाहता कवी रमेश चिल्ले यांच्या एका कवितेतील या ओळींची आठवण होते. नैसर्गिक आपत्तीत झालेल्या नुकसानीची शेतकरीनिहाय पाहणी करून प्रत्यक्ष झालेल्या नुकसानीच्या प्रमाणात आर्थिक मदत मिळायला पाहिजे, यातून नुकसानग्रस्त एकही शेतकरी सुटू नये. खरिपाच्या सुरवातीलाच शेतकरी आर्थिक संकटात होता. त्यात बहुतांश शेतकऱ्यांना पीककर्ज देखील मिळालेले नाही. अनेक शेतकऱ्यांनी पदरमोड करून मित्र, नातेवाईक, सावकाराकडून हात उसणे घेऊन, कर्ज काढून खरीप पेरणीची सोय लावली आहे. त्यानंतरही दोन अडीच महिन्यांच्या काळात या पिकांवर शेतकऱ्यांचा बराच खर्च झाला आहे. या सर्व बाबींसह अपेक्षित उत्पन्नाचा अंदाज घेऊन शेतकऱ्यांना तत्काळ मदत मिळायला पाहिजे. ज्या शेतातून पुराचे पाणी गेलेले नाही, परंतू शेतात पाणी साचून पिकाच्या झालेल्या नुकसानीची पाहणी करून त्यांनासुद्धा मदत मिळायला पाहिजे. प्रत्यक्षात मात्र कृषी, महसूल, ग्रामविकास या विभागांची गावपातळीवर पाहणी करण्यासाठी टाळाटाळ होत आहे. अनेक भागांत पाहणीसाठी गेलेले पथक गावात बसूनच आढावा घेत आहेत. यातून नुकसानग्रस्त शेतकरी बाजूला राहून ज्यांचे नुकसान झाले नाही, अशा शेतकऱ्यांच्या पदरात मदत पडू शकते. अनेक शेतकऱ्यांनी या वर्षी पीकविमा काढलेला आहे. पीकविम्याबाबत शेतकऱ्यांचे यापूर्वीचे अनुभव अत्यंत वाईट आहेत. तसे या वेळी होता कामा नये. अतिवृष्टी, पूर, गारपीट अशा आपत्तींमध्ये ड्रोन कॅमेरे, सॅटेलाईट मॅपिंग अशा अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर झाल्यास नुकसानीची तत्काळ आणि अचूक माहिती मिळू शकते. शासनाला हे करणे अवघड नाही. परंतू याबाबत शासन-प्रशासनाकडून अनेक वेळा केवळ चर्चा होत असून, यांचा प्रत्यक्ष अवलंब अजूनही होताना दिसत नाही. राज्यात दोन-तीन दिवस झालेल्या अतिवृष्टीने हवामान विभागाच्या अचूक अंदाजावर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. राज्यात ठराविक विभागात धुवॉंधार पावसाचा इशारा वर्तविण्यात आला असता, हा इशारा प्रशासनामार्फत संबंधित गावांत पोचविण्यात आला असता तर पूर्णपणे जीवितहानी, तर काही प्रमाणात वित्तहानी टळली असती, हे हवामान विभागासह शासन-प्रशासनाने लक्षात घ्यायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
परभणी, राहुरी कृषी विद्यापीठांना पाच...परभणी ः भारतीय कृषी संशोधन परिषदअंतर्गत कृषी...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात हलक्या ते मध्यम...पुणे : पावसाला पोषक हवामान झाल्याने आठवड्याच्या...
‘आरएसएफ’च्या मूळ सूत्रात घोडचूकपुणे: शेतकऱ्यांना हक्काचा ऊसदर मिळवून देणाऱ्या...
साखर कारखान्यांची धुराडी आजपासून पेटणारपुणे: राज्यातील साखर कारखान्यांच्या गाळप हंगामाला...
सहकारी बॅंकांना एकाच छताखाली आणणार :...पुणे ः सहकार क्षेत्राला ‘अच्छे दिन’ आणण्यासाठी...
चला मिरचीच्या आगारात राजूरा बाजारात...मिरचीचे आगार अशी ओळख अमरावती जिल्ह्यातील राजूरा...
‘एसआरटी’ तंत्राने मिळाली उत्पादनासह...पेंडशेत (ता. अकोले, जि. नगर) या कळसूबाई शिखराच्या...
तुटवड्यामुळे कांद्याच्या दरात सुधारणानवी दिल्ली ः देशातील महत्त्वाच्या कांदा उत्पादक...
कृषी विद्यापीठांचे संशोधन आता एका...मुंबई ः राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांनी केलेले...
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्तांना...शिर्डी: महाराष्ट्रात यंदा पाऊस कमी झाला....
कोल्हापुरी गुळाचा गोडवा यंदा वाढणारकोल्हापूर : यंदाच्या पावसाळ्यात गुजरात,...
कमी दरांवरून जिनर्सचा ‘सीसीआय’च्या...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
होय, आम्ही बदलू शेतीचे चित्र... ‘शाळेत सुरू असलेल्या कृषी शिक्षण अभ्यासक्रमातून...
‘पंदेकृवि’च्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाचा...अकोला :  डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ...
शेतीपासून जितके दूर जाल तितके दुःख...पुणे : शेतीशी जोडलेली माणसं ही निसर्ग आणि मानवी...
नाबार्डच्या व्याजदरातच जिल्हा बँकांना...मुंबई : राज्य बँकेला नाबार्डकडून मिळणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...पुणे : कोकण अाणि पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
अकोला, बुलडाणा जिल्ह्यांत कोरडवाहू...अकोला : अकोला आणि बुलडाणा जिल्ह्यात कोरडवाहू...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
‘सीसीआय’च्या खरेदीला दिवाळीत मुहूर्तमुंबई : देशातील महत्त्वाच्या कापूस उत्पादक...