agricultural stories in Marathi, agrowon, coconut processing ia important | Agrowon

प्रक्रिया उद्योगात नारळाला मागणी
डॉ. दिलीप नागवेकर
रविवार, 2 सप्टेंबर 2018

नारळाचा प्रत्येक भागाचा उपयोग प्रक्रिया उद्योगासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. प्रक्रियेसाठी तंत्रज्ञान आणि काही प्रमाणात अनुदान नारळ विकास मंडळाकडे उपलब्ध आहे. वाढती मागणी लक्षात घेता सहकारी तत्त्वावर किंवा गावपातळीवर नारळ प्रक्रिया उद्योग यशस्वी ठरू शकतो.

नारळाचा प्रत्येक भागाचा उपयोग प्रक्रिया उद्योगासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. प्रक्रियेसाठी तंत्रज्ञान आणि काही प्रमाणात अनुदान नारळ विकास मंडळाकडे उपलब्ध आहे. वाढती मागणी लक्षात घेता सहकारी तत्त्वावर किंवा गावपातळीवर नारळ प्रक्रिया उद्योग यशस्वी ठरू शकतो.

नारळ हा आरोग्यदायी अन्न तसेच पेय पुरविण्याबरोबरच निवारा, संपत्ती आणि सौंदर्य देणारा वृक्ष आहे. याच्या प्रत्येक भागाचा उपयोग खाद्य पदार्थ तसेच प्रक्रिया उद्योगात केला जातो. केरळ, कर्नाटक, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश या राज्याची आर्थिक प्रगती ही नारळ प्रक्रिया उद्योग आणि पर्यटनातूनच होत आहे. त्यासाठी नारळ उत्पादन वाढविण्यावर या राज्यातील बागायतदारांचे जोरदार प्रयत्न सुरू आहेत. कोकणात देखील प्रक्रिया आणि पर्यटन उद्योग वाढविण्यासाठी नारळ लागवड, योग्य व्यवस्थापन आणि प्रक्रिया उद्योगावर भर दिला पाहिजे. कोकणात नारळाखालील क्षेत्र हे विखुरलेल्या स्वरुपात असल्याने सहकारी तत्त्वावर किंवा गावपातळीवर लघू उद्योग यशस्वी ठरू शकतात. त्याचबरोबर एकात्मिक कारखानदारीचा विचार करण्याची गरज आहे.

पूरक उद्योगांना संधी
१) अखंड नारळ खरेदी करून त्याच्या प्रत्येक भागाचा उपयोग करून स्वतंत्र उद्योग उभारणे शक्य आहे. नारळाचा प्रत्येक भागाचा उपयोग विविध उत्पादने तयार करण्यासाठी होऊ शकतो. यासाठी तंत्रज्ञान आणि काही प्रमाणात अनुदान नारळ विकास मंडळाकडे उपलब्ध आहे.
२) डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठामध्ये सन २००७ मध्ये भारतातील पहिले नारळ प्रक्रिया उद्योग प्रशिक्षण केंद्र सुरू करण्यात आले.
३) नारळ विकास मंडळामार्फत महाराष्ट्रासाठीचे कार्यालय ठाणे येथे सुरू करण्यात आले आहे. त्याचा लाभ नारळ बागायतदारांनी घेतला पाहिजे.

प्रक्रिया उद्योगांना संधी
काथ्या उद्योग :

  • अखंड नारळ सोलल्यानंतर सोडणे उपलब्ध होतात. या सोडणापासून काथ्या काढला जातो. त्यापासून अनेक वस्तू तयार केल्या जातात. त्यापैकी सुंभ, दोरखंड, पायपुसण्याला चांगली मागणी आहे.
  • सोडण भुसा (क्वायर पीथ) ७० टक्के उपलब्ध होतो. याचा उपयोग जमिनीची प्रत सुधारणे, मुळे फुटण्यासाठी माध्यम आणि आच्छादनासाठी होतो. त्याचबरोबर उत्तम प्रकारचे सेंद्रिय खत तयार करता येते. त्याच्यामध्ये त्याच्या वजनाच्या दहा पट पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता असल्याने त्याचा वापर पाणी कमतरता असलेल्या विभागात पिकासाठी चांगला होतो.

नारळ पाण्यापासून व्हिनेगर :
पक्व नारळ सोलून फोडल्यानंतर त्यांच्या मधून जे पाणी उपलब्ध होते त्यापासून व्हिनेगर तयार करता येते.
नारळ पाण्यापासून नाता-डी-कोको, सॉस, सरबत निर्मितीला वाव आहे.

खोबरे :
सुके खोबरे, खोबरेल तेल, नारळ खोबरे दूध, शुध्द खोबरेल तेल (व्हर्जिन कोकोनट ऑईल), नारळ खोबरे मलई, दूध पावडर, नारळ चीप्स्, खोबरे पीठ या पदार्थांना प्रक्रिया उद्योगात चांगली मागणी आहे.

करवंटी :
करवंटीपासून कोळसा तयार करतात. त्यापासून ॲक्टिव्हेटेड कार्बन तयार करता येतो. याचा उपयोग वनस्पती तेल शुद्ध करणे, पाण्याचे शुद्धीकरण, द्रावकाचा उतारा, सोन्याचा उतारा, विषारी वायूपासून संरक्षणासाठी वापरण्यात येणारा गॅस मास्कमध्ये केला जातो.
परदेशात करवंटी कोळश्याला चांगली मागणी आहे.

शहाळे विक्री :

  • पालघर, ठाणे आणि रायगड जिल्ह्यातील बागायतदार शहाळ्याची विक्री करतात. बागायदार व्यापाऱ्यांना वार्षिक कराराने नारळाची झाडे देतात. त्यामुळे पाडप ते विक्रीचे नियोजन व्यापारी पहातात. त्यामुळे शहाळे विक्री हा चांगला व्यवसाय आहे. पालघरमध्ये सहकारी संस्थामार्फत शहाळयाची विक्री होते. तेथेही शहाळे पाडप ते विक्री संस्थेमार्फत केली जाते.
  • कोकणात पर्यटकांची संख्या वाढत असल्याने शहाळयाचा तुटवडा भासत असून शहाळी वेळप्रसंगी कर्नाटकातून आणावी लागतात. सध्या शहाळी काढणारे लोक उपलब्ध नसल्याने बागायतदारांच्यासमोर मजुरांची अडचण आहे.

नारळ करवंटी, काथ्यापासून शोभेच्या वस्तू :
करवंटी तसेच काथ्यापासून विविध शोभेच्या वस्तू तयार केल्या जातात. याला देश-परदेशात चांगली मागणी आहे.

संपर्क ः डॉ. दिलीप नागवेकर, ९४२११३७७६९
(लेखक प्रादेशिक नारळ संशोधन केंद्र, भाट्ये, जि. रत्नागिरी येथे कार्यरत होते. )

इतर कृषी प्रक्रिया
आहारात असावी आरोग्यदायी ज्वारीज्वारीमध्ये लोह मोठ्या प्रमाणात असते. ॲनिमियाचा...
बिटापासून बर्फीनिर्मिती लाल बीट आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. बीट हे...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
फळे, भाज्यांचा वापर करून दुग्धजन्य...विभागनिहाय उपलब्ध असणाऱ्या फळांना व भाज्यांना...
अंकुरित धान्यांपासून बेकरी उत्पादनेअंकुरलेल्या धान्यामध्ये अधिक पोषक तत्त्वे असतात....
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील परवाने, कायदेप्रक्रिया उद्योग स्थापन केल्यानंतर या...
प्रक्रियेद्वारा आल्याचे मूल्यवर्धनआरोग्यदायी गुणधर्मामुळे आल्यापासून बनविलेल्या...
शेतकरी आठवडे बाजारचालक शेतकऱ्यांना...पुणे : शेतकरी उत्पादक कंपनीच्या वतीने बाणेर येथे...
कांदा निर्जलीकरणास आहे वावकांदा हे भारतातील प्रमुख पीक असून, ते मुख्यत्वे...
प्रक्रिया उद्योगातून आर्थिक स्थिरतासगरोळी (ता. बिलोली, जि. नांदेड) येथील श्रद्धा...
शेवगा पानांचे आरोग्यवर्धक गुणधर्मशेवग्याच्या वाळलेल्या पानामध्ये ताज्या...
हळद पॉलिश, प्रतवारी महत्त्वाचीलोखंडी ड्रममधून शिजवलेली हळद २० ते ३० मिनिटांसाठी...
पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थअंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक...
डाळिंबापासून अनारदाना, अनाररबडाळिंबापासून तयार होणाऱ्या अनारदाना या पदार्थास...
औषधी जायफळाचे मूल्यवर्धनजायफळ सालीचे वजन ६० टक्के असते. जायफळ सालीमध्ये...
कॅल्शिअम, लोहाचा उत्तम स्त्रोत ः नाचणीआहारच्या दृष्टीने नाचणी एक अत्यंत महत्त्वाचे...
मोहापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थमोहाची फुले झाडावर काही मर्यादित काळच उपलब्ध...
अनेक प्रक्रिया पदार्थांमध्ये सीताफळ गर...सीताफळ हे नाशवंत फळ असल्यामुळे त्यावर प्रक्रिया...
कच्च्या पपईपासून पेपेन निर्मितीपपई हे जवळजवळ वर्षभर उत्पादन देणारं पीक असून,...
मार्मालेड, टुटीफ्रुटी निर्मितीसाठी पपईपपई झाडांपासून वर्षभर फळे मिळतात; परंतु दूरच्‍या...