agricultural stories in Marathi, agrowon, Banana plantation & fertiliser use | Agrowon

केळी पिकाची लागवड, अन्नद्रव्य व्यवस्थापन
डॉ. पी. ए. साबळे, सुषमा सोनपुरे
बुधवार, 12 सप्टेंबर 2018

केळी पिकाची लागवड योग्य अंतरावर करून शिफारशीप्रमाणे अन्नद्रव्यांचे नियोजन करावे. भरपूर सेंद्रिय खतांचा वापर केल्यास उत्पादन व दर्जामध्ये वाढ होते.

केळी हे महत्त्वाचे नगदी पीक मानले जाते. खोल काळी जमीन आणि सिंचनासाठी पाणी असल्यास या पिकातून चांगले उत्पादन मिळू शकते.

जमीन : मध्यम ते भारी, भरपूर सेंद्रिय खते असणारी जमीन उपयुक्त ठरते. जमिनीची खोली साधारण ६० ते ९० सेंमीपेक्षा जास्त असावी. सामू उदासीन असावा.

केळी पिकाची लागवड योग्य अंतरावर करून शिफारशीप्रमाणे अन्नद्रव्यांचे नियोजन करावे. भरपूर सेंद्रिय खतांचा वापर केल्यास उत्पादन व दर्जामध्ये वाढ होते.

केळी हे महत्त्वाचे नगदी पीक मानले जाते. खोल काळी जमीन आणि सिंचनासाठी पाणी असल्यास या पिकातून चांगले उत्पादन मिळू शकते.

जमीन : मध्यम ते भारी, भरपूर सेंद्रिय खते असणारी जमीन उपयुक्त ठरते. जमिनीची खोली साधारण ६० ते ९० सेंमीपेक्षा जास्त असावी. सामू उदासीन असावा.

केळी लागवडीचा हंगाम- मृग हंगाम व सप्टेंबर- ऑक्टोबर लागवड (कांदे बहार)
१) लागवडीसाठी कंदाची निवड - जातिवंत व रोगमुक्त बागेतून केळीचे कंद निवडावेत. कंद साधारण ७५० ग्रॅम वजनाचा व तलवारीच्या प्रकाराचा असावा. कंदावर तीन ते चार रिंगा असाव्यात. कंद तीन ते चार महिने वयाची असावेत.

कंदप्रक्रिया - लागवडीपूर्वी कंद इमिडाक्लोप्रीड (१७.८ एस.एल.) ०.५ मि.लि अधिक मॅन्कोझेब ३ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी या द्रावणामध्ये १० ते १५ मिनिटे बुडवून घ्यावी.

२) ऊतिसंवर्धित रोपे - रोपे एकसारख्या उंचीची, रोगमुक्त असावीत. उंची सुमारे १ ते दीड फूट आणि पानांची संख्या सहापर्यंत असावीत.

लागवड पद्धती ः
केळी लागवड करण्यासाठी जातीनुसार १.२५ बाय १.२५ किंवा १.५ बाय १.५ मीटर अंतर ठेवावे. तसेच, केळी लागवड करण्यासाठी चौरस पद्धतीचा अवलंब करावा.

अन्नद्रव्य व्यवस्थापन -

  • केळीसाठी शिफारशीप्रमाणेच खते द्यावीत. केळी लागवड करताना प्रतिझाड पूर्ण कुजलेले शेणखत ३० किलो किंवा ५ किलो गांडूळ खत द्यावे.
  • केळी लागवडीवेळा प्रतिझाड २५ ग्रॅम अॅझोस्पिरीलिअम आणि २५ ग्रॅम पीएसबी द्यावे.

     रासायनिक खतांचे नियोजन

  • केळीसाठी खते देताना बांगडी पद्धतीचा अवलंब करावा. खताचा कार्यक्षमतेने उपयोग होण्यासाठी मातीमध्ये चर करून खते दिल्यानंतर खते त्वरित मातीआड करावीत.
  • साधारणपणे खते देण्याचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे असावे.
    खत देण्याची वेळ युरिया (ग्रॅम एसएसपी (ग्रॅम) एमओपी (ग्रॅम)
    लागवडीपासून महिन्याच्या आत ८० ते ८५ ३५० ते ४०० ८० ते ८५
    पहिल्या डोसनंतर दीड महिन्याने ८० ते ८५ 00 00
    दुसऱ्या डोसनंतर दीड महिन्याने ८० ते ८५ 00 00
    तिसऱ्या डोसनंतर दीड महिन्याने ८० ते ८५ 00 ८० ते ८५
    चौथ्या डोसनंतर दीड महिन्याने ३० ते ३५ 00 00
    पाचव्या डोसनंतर दीड महिन्याने ३० ते३५ ग्रॅम 00 ८० ते ८५
    सहाव्या डोसनंतर दीड महिन्याने ३० ते ३५ ग्रॅम 00 ८० ते ८५
    एकूण मात्रा ४१० ते ४५० ३५० ते ४०० ३२० ते ३४०

(टीप - उपरोक्त तक्त्यातील खत मात्रेमध्ये माती परीक्षणानुसार योग्य ते बदल करून घेणे अपेक्षित आहे. )

सूक्ष्म अन्नद्रव्ये वापर

  • केळी लागवडीनंतर दुसऱ्या व चौथ्या महिन्यामध्ये फेरस सल्फेट आणि झिंक सल्फेट ०.५ टक्के द्रावणाची (५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी) याप्रमाणे फवारणी करावी.
  • पाचव्या व सातव्या महिन्यात जमिनीतून झिंक सल्फेट आणि फेरस सल्फेट प्रत्येकी १५ ग्रॅम या प्रमाणात १०० ते १५० ग्रॅम शेणखतात मिसळून द्यावे.
  • जर, ठिबक सिंचनातून खतांचा वापर करणार असल्यास शिफारशीच्या ७५ टक्के (म्हणजेच १५०ः६०ः१५० नत्रःस्फुरदःपालाश) मात्रा द्यावी.

डॉ. पी. ए. साबळे, ८४०८०३५७७२
(लेखक डॉ. साबळे हे सरदार कृषीनगर दांतीवाडा कृषी विद्यापीठ, गुजरात येथे उद्यानविद्या विभागात सहायक प्राध्यापक असून, सुषमा सोनपुरे या महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कृषी विद्या विभागातून आचार्य पदवी घेत आहेत.)

इतर अॅग्रो विशेष
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...
सोयाबीनवरील पाने खाणाऱ्या अळ्या व...सध्या सोयाबीन पीक काही ठिकाणी शेंगा लागण्याच्या व...
साखरेच्या गोळ्याही करतील वेदना कमीवाढत्या स्थौल्यत्वासारख्या व त्या अनुषंगाने...
राज्यातील विकास सोसायट्यांना रिक्त...सांगली ः राज्यातील विकास सोसायट्यांची संख्या २१...
पावसाच्या तुरळक हजेरीने हलका दिलासापुणे: पावसाच्या दीर्घ खंडानंतर राज्यात दोन...
पुण्यात एक ऑक्टोबरला ‘कृषी कल्चर’ ज्ञान...पुणे ः शेतीमधील बदलत्या तंत्रावर प्रकाश टाकणारा...
पोटॅशचा मोठा तुटवडाजळगाव  ः रेल्वेकडून खत पुरवठादार किंवा खत...
नोकरी गमावली पण रेशीम शेतीतून पत कमावलीसातपुड्याच्या पायथ्याशी वसलेल्या संग्रामपूर...
राज्यात उद्यापासून पावसाचे संकेतपुणे: बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेल्या कमी...
कीडनाशकांबाबतच्या याचिकेची सर्वोच्च...नवी दिल्ली ः मानवी आरोग्याला धोकादायक व भारतात...
स्वेच्छानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील...सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळी आटपाडी शहरातील...
महाराष्ट्रात भावांतर योजना लागू...परभणी ः शेती एवढ्या समस्या कुठेच नाहीच. सर्व...
तयारी रब्बी हंगामाची...खरीप पिकांच्या काढणीनंतर रब्बी हंगामासाठी...
ऊसदर नियंत्रण समितीची पहिली बैठक...मुंबई : ऊसदर नियंत्रण समितीची बैठक सोमवारी (ता.१७...
डाळिंब उत्पादनात घट होण्याची शक्यतासांगली ः राज्यात पावसाने दडी मारली आहे. यामुळे...