agriculture story in marathi, home made solar cooker | Agrowon

घरीच तयार करा सौरकुकर
अमित गद्रे
बुधवार, 12 सप्टेंबर 2018

आपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे, परंतु आपण अजूनही त्याचा पुरेसा वापर करत नाही. दैनंदिन कामासाठी आपल्याला सौरऊर्जा किफायतशीर ठरू शकते. यामध्ये प्रामुख्याने सौर दिवे, सौरकुकरचा वापर उपयोगी ठरणारा आहे. हाच विचार करून अहमदाबादमधील (गुजरात) सैयद अल जुबैर या युवकाने ग्रामीण भागात सौरऊर्जा प्रसारासाठी मोहीम हाती घेतली आहे. गुजरात राज्यात विविध संस्थाच्या सहकार्याने सैयद अल जुबैर याने सौरकुकर निर्मितीसाठी आत्तापर्यंत ५२ कार्यशाळा घेतल्या आहेत. या माध्यमातून सुमारे १५०० लोकांच्यापर्यंत सौरकुकर निर्मितीचे तंत्रज्ञान त्याने पोचविले आहे.

आपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे, परंतु आपण अजूनही त्याचा पुरेसा वापर करत नाही. दैनंदिन कामासाठी आपल्याला सौरऊर्जा किफायतशीर ठरू शकते. यामध्ये प्रामुख्याने सौर दिवे, सौरकुकरचा वापर उपयोगी ठरणारा आहे. हाच विचार करून अहमदाबादमधील (गुजरात) सैयद अल जुबैर या युवकाने ग्रामीण भागात सौरऊर्जा प्रसारासाठी मोहीम हाती घेतली आहे. गुजरात राज्यात विविध संस्थाच्या सहकार्याने सैयद अल जुबैर याने सौरकुकर निर्मितीसाठी आत्तापर्यंत ५२ कार्यशाळा घेतल्या आहेत. या माध्यमातून सुमारे १५०० लोकांच्यापर्यंत सौरकुकर निर्मितीचे तंत्रज्ञान त्याने पोचविले आहे.

सौरकुकरची निर्मिती ः
सैयद अल जुबैर हा थर्मल इंजिनिअरींग या विषयातील पदवीधर. शिक्षणानंतर त्याने महाविद्यालयात शिकवत असताना ग्रामीण भागात सौरऊर्जेचा वापर कशा पद्धतीने करता येईल, याबाबत देखील प्रयत्न सुरू केले. सध्या तो अहमदाबादमधील ‘ग्यान` या स्वयंसेवी संस्थेमध्ये वरिष्ठ व्यवस्थापक पदावर कार्यरत आहे. सैयद अल जुबैर याने बॉक्स पॅकिंगसाठी उपयोगात येणारा कोरूगेटेड कार्ड बोर्ड आणि ॲल्युमिनियम फॉईलचा वापर करून सौरकुकर तयार केला आहे. याबाबत माहिती देताना तो म्हणाला, की ग्रामीण भागात फिरताना असे दिसून आले की, दररोजच्या स्वयंपाकासाठी इंधनाची समस्या महिलांच्या समोर आहे. सध्या स्वयंपाकासाठी गॅस तसेच आधुनिक सौरकुकर उपलब्ध आहेत. परंतु काहीवेळा त्याची खरेदी करणे आर्थिक अडचणींमुळे काही कुटुंबांना शक्य होत नाही. त्यामुळे मी उपलब्ध साधन सामग्रीचा वापर करून किफायतशीर सौरकुकर निर्मितीवर लक्ष केंद्रीत केले. यासाठी मला विरेंद्र धाकड या विद्यार्थाची साथ मिळाली. आम्ही गावामध्येच उपलब्ध साहित्याच्या वापर करून सौरकुकर कसा तयार करता येईल यावर संशोधन सुरू केले. सौर कुकर निर्मितीसाठी आम्ही बॉक्स निर्मितीसाठी वापरण्यात येणारा योग्य जाडीचा कोरूगेटेड कार्ड बोर्ड आणि ॲल्युमिनियम फॉईलचा विचार केला. कारण हे घटक सहज उपलब्ध होतात.
सौर कुकर तयार करताना तळाला म्हणजेच ज्यावर भांडे ठेवले जाणार आहे, त्यासाठी योग्य जाडीचा कोरुगेटेड कार्डबोर्डचा वापर केला. सौरकुकर तयार करण्यासाठी एक फूट बाय एक फूट आकारामानाचे चार कोरुगेटेड कार्डबोर्ड तुकडे आणि त्याच आकाराचे ॲल्युमिनियम फॉईलचे चार तुकडे लागतात. कोरुगेटेड कार्डबोर्ड तुकड्यावर ॲल्युमिनियम फॉईलचे तुकडे चिटकवले जातात. त्यानंतर चित्रात दाखविल्याप्रमाणे साधारणपणे अर्धगोलाकार बॉक्सचा आकार दिला जातो. कडेचे कोरूगेटेड कार्डबोर्ड हे मध्यभागी योग्य प्रकारे सौर किरणे परावर्तीत करतील, अशा पद्धतीने योग्य कोनात बसविले जातात. वरील बाजू उघडी ठेवली जाते.
अशारीतीने सौरकुकर तयार झाल्यावर त्यामध्ये टिन किंवा ॲल्युमिनियमचा काळ्या रंगाने रंगविलेला डबा ठेवला जातो. या डब्यात भात, डाळ, केक तयार करता येतो. साधारणपणे एका तासात तांदूळ शिजतात, दोन तासात डाळ तसेच बेकिंग केक तयार होतो. सर्व साहित्य उपलब्ध असेल तर सौरकुकर निर्मितीचा खर्च केवळ साठ रुपये आहे. साधारणपणे चार व्यक्तींच्या कुटुंबासाठी हा सौर कुकर उपयुक्त ठरतो. कोरूगेटेड कार्डबोर्डच्या तुकड्याचा आकार वाढवून मोठा सौरकुकर आपण तयार करू शकतो. ग्रामीण भागातील शाळा तसेच महिला बचत गटाच्या माध्यमातून कमी खर्चाचा हा सौरकुकर पोचविण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.

संपर्क ः सैयद अल जुबैर ः ७९९०७७१४४२
 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
ट्रॅक्टरचलित न्युमॅटिक प्लॅंन्टरउच्च गुणवत्तेच्या बियाण्यांचा वापर केल्याने...
दर्जेदार शेती अवजारे निर्मितीत उंद्री...बुलडाणा जिल्ह्यातील उंद्री गावाने शेती उपयोगी...
पुनर्भरणाद्वारे साधली पाण्याच्या...हरियाना येथील कैठाल जिल्ह्यातील मुंद्री, गियोंग,...
अवजारांच्या वापरांमुळे महिलांचे कष्ट...महिलांचा शेती कामातील वाटा लक्षात घेता,...
बंधाऱ्यांची परिस्थिती अन् परिणामसध्या जलसंधारण म्हटले की आपल्या डोळ्यांसमोर...
शेतीची कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडे वाटचाल...इतिहासाच्या अभ्यासातून भविष्याचा अंदाज घेत...
योग्य प्रकारे ट्रॅक्‍टर चालवा, दुर्घटना...शेतमाल वाहतुकीचा मुख्य स्त्रोत ट्रॅक्‍टर आहे....
कडधान्यांपासून पोषक बेकरी उत्पादनेभारतीय आहारामध्ये प्रथिनाच्या पूर्ततेचे कार्य हे...
ट्रॅक्टर, ट्रॅक्टरचालकाची कार्यक्षमता...ट्रॅक्टरसाठी उपग्रह मार्गदर्शक आणि प्रकाश कांडी...
तण नियंत्रणासाठी स्वयंचलित यंत्रणातणे पिकांसोबत पाणी, अन्नद्रव्ये आणि...
फळे, भाजीपाला वाळवणीसाठी ‘डोम ड्रायर’बाजारपेठेतील गुणवत्तापूर्ण उत्पादनांची मागणी...
गहू बीजोत्पादनातून साधली उद्योजकताशिक्षण कमी असतानाही सातत्यपूर्ण कष्ट आणि...
जमीन सुधारणेसाठी मोल नांगरभारी काळ्या जमिनीमधून प्रभावी निचरा होण्यासाठी...
टोमॅटोमध्ये आणता येईल तिखटपणामिरचीचा तिखटपणा त्यातील कॅपासिसीन या घटकांमुळे...
हळद शिजविण्यासाठी वापरा बॉयलरकाढणीनंतर हळदीवर ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची...
धान्यांच्या तात्पुरत्या साठवणीचे...अन्नधान्यांचे उत्पादन हे हंगामी होऊन साधारणपणे...
शून्य मशागत... नव्हे, निरंतर मशागतीची...कोणत्याही पिकापूर्वी मशागत झालीच पाहिजे, हा...
शेतकऱ्यांचे श्रम, वेळ आणि पैशाची बचत...औरंगाबाद : आपल्या कल्पकतेचा वापर करून देवगिरी...
गव्हाच्या काडाचा भुसा करण्यासाठी भुसा...राहिलेल्या काडापासून भुसा मिळवण्यासाठी भुसा...
पाणी बचत, दर्जेदार उत्पादनासाठी मल्चिंग...पॉलिथिन कागद आच्छादनासाठी वापरल्याने पिकासोबत...