agriculture story in marathi, home made solar cooker | Agrowon

घरीच तयार करा सौरकुकर
अमित गद्रे
बुधवार, 12 सप्टेंबर 2018

आपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे, परंतु आपण अजूनही त्याचा पुरेसा वापर करत नाही. दैनंदिन कामासाठी आपल्याला सौरऊर्जा किफायतशीर ठरू शकते. यामध्ये प्रामुख्याने सौर दिवे, सौरकुकरचा वापर उपयोगी ठरणारा आहे. हाच विचार करून अहमदाबादमधील (गुजरात) सैयद अल जुबैर या युवकाने ग्रामीण भागात सौरऊर्जा प्रसारासाठी मोहीम हाती घेतली आहे. गुजरात राज्यात विविध संस्थाच्या सहकार्याने सैयद अल जुबैर याने सौरकुकर निर्मितीसाठी आत्तापर्यंत ५२ कार्यशाळा घेतल्या आहेत. या माध्यमातून सुमारे १५०० लोकांच्यापर्यंत सौरकुकर निर्मितीचे तंत्रज्ञान त्याने पोचविले आहे.

आपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे, परंतु आपण अजूनही त्याचा पुरेसा वापर करत नाही. दैनंदिन कामासाठी आपल्याला सौरऊर्जा किफायतशीर ठरू शकते. यामध्ये प्रामुख्याने सौर दिवे, सौरकुकरचा वापर उपयोगी ठरणारा आहे. हाच विचार करून अहमदाबादमधील (गुजरात) सैयद अल जुबैर या युवकाने ग्रामीण भागात सौरऊर्जा प्रसारासाठी मोहीम हाती घेतली आहे. गुजरात राज्यात विविध संस्थाच्या सहकार्याने सैयद अल जुबैर याने सौरकुकर निर्मितीसाठी आत्तापर्यंत ५२ कार्यशाळा घेतल्या आहेत. या माध्यमातून सुमारे १५०० लोकांच्यापर्यंत सौरकुकर निर्मितीचे तंत्रज्ञान त्याने पोचविले आहे.

सौरकुकरची निर्मिती ः
सैयद अल जुबैर हा थर्मल इंजिनिअरींग या विषयातील पदवीधर. शिक्षणानंतर त्याने महाविद्यालयात शिकवत असताना ग्रामीण भागात सौरऊर्जेचा वापर कशा पद्धतीने करता येईल, याबाबत देखील प्रयत्न सुरू केले. सध्या तो अहमदाबादमधील ‘ग्यान` या स्वयंसेवी संस्थेमध्ये वरिष्ठ व्यवस्थापक पदावर कार्यरत आहे. सैयद अल जुबैर याने बॉक्स पॅकिंगसाठी उपयोगात येणारा कोरूगेटेड कार्ड बोर्ड आणि ॲल्युमिनियम फॉईलचा वापर करून सौरकुकर तयार केला आहे. याबाबत माहिती देताना तो म्हणाला, की ग्रामीण भागात फिरताना असे दिसून आले की, दररोजच्या स्वयंपाकासाठी इंधनाची समस्या महिलांच्या समोर आहे. सध्या स्वयंपाकासाठी गॅस तसेच आधुनिक सौरकुकर उपलब्ध आहेत. परंतु काहीवेळा त्याची खरेदी करणे आर्थिक अडचणींमुळे काही कुटुंबांना शक्य होत नाही. त्यामुळे मी उपलब्ध साधन सामग्रीचा वापर करून किफायतशीर सौरकुकर निर्मितीवर लक्ष केंद्रीत केले. यासाठी मला विरेंद्र धाकड या विद्यार्थाची साथ मिळाली. आम्ही गावामध्येच उपलब्ध साहित्याच्या वापर करून सौरकुकर कसा तयार करता येईल यावर संशोधन सुरू केले. सौर कुकर निर्मितीसाठी आम्ही बॉक्स निर्मितीसाठी वापरण्यात येणारा योग्य जाडीचा कोरूगेटेड कार्ड बोर्ड आणि ॲल्युमिनियम फॉईलचा विचार केला. कारण हे घटक सहज उपलब्ध होतात.
सौर कुकर तयार करताना तळाला म्हणजेच ज्यावर भांडे ठेवले जाणार आहे, त्यासाठी योग्य जाडीचा कोरुगेटेड कार्डबोर्डचा वापर केला. सौरकुकर तयार करण्यासाठी एक फूट बाय एक फूट आकारामानाचे चार कोरुगेटेड कार्डबोर्ड तुकडे आणि त्याच आकाराचे ॲल्युमिनियम फॉईलचे चार तुकडे लागतात. कोरुगेटेड कार्डबोर्ड तुकड्यावर ॲल्युमिनियम फॉईलचे तुकडे चिटकवले जातात. त्यानंतर चित्रात दाखविल्याप्रमाणे साधारणपणे अर्धगोलाकार बॉक्सचा आकार दिला जातो. कडेचे कोरूगेटेड कार्डबोर्ड हे मध्यभागी योग्य प्रकारे सौर किरणे परावर्तीत करतील, अशा पद्धतीने योग्य कोनात बसविले जातात. वरील बाजू उघडी ठेवली जाते.
अशारीतीने सौरकुकर तयार झाल्यावर त्यामध्ये टिन किंवा ॲल्युमिनियमचा काळ्या रंगाने रंगविलेला डबा ठेवला जातो. या डब्यात भात, डाळ, केक तयार करता येतो. साधारणपणे एका तासात तांदूळ शिजतात, दोन तासात डाळ तसेच बेकिंग केक तयार होतो. सर्व साहित्य उपलब्ध असेल तर सौरकुकर निर्मितीचा खर्च केवळ साठ रुपये आहे. साधारणपणे चार व्यक्तींच्या कुटुंबासाठी हा सौर कुकर उपयुक्त ठरतो. कोरूगेटेड कार्डबोर्डच्या तुकड्याचा आकार वाढवून मोठा सौरकुकर आपण तयार करू शकतो. ग्रामीण भागातील शाळा तसेच महिला बचत गटाच्या माध्यमातून कमी खर्चाचा हा सौरकुकर पोचविण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.

संपर्क ः सैयद अल जुबैर ः ७९९०७७१४४२
 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
शाश्वत सिंचनासाठी जलपुनर्भरणाच्या...पुनर्भरण न करता भूजलाचा उपसा करत राहिल्यास फार...
पीकपद्धतीनूसार बहुविध यंत्रांचा...हंगामी व वार्षिक नगदी पिके व फळपिके अशा बहुविध...
बटाटा स्टार्चपासून विघटनशील प्लॅस्टिकची...प्लॅस्टिकचा वापर सातत्याने वाढत असून, त्यातून...
केळी खोडापासून धागानिर्मिती तंत्रकेळी झाडाचे खोड, पानांचा उपयोग धागा...
शेततळ्यातील बाष्पीभवन रोखण्याचे विविध...सध्या सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती आहे. पिके...
हरितगृहातील प्रकाशाचे नियंत्रण...हरितगृहातील प्रकाशाच्या कार्यक्षम व्यवस्थापनासाठी...
गूळ प्रक्रियेच्या आधुनिक पद्धतीआरोग्यासाठी गूळ उत्तम असून, त्याची लोकप्रियता...
जलनियंत्रण बॉक्सद्वारे कमी करता येईल...अधिक काळ पाण्याखाली राहत असलेल्या जमिनीतून...
योग्य पद्धतीनेच वापरा पॉवर टिलर पॉवर टिलर चालू करीत असताना डेप्थ रेग्युलेटर चालू...
शेतात केले पेरणी ते मळणी यांत्रिकीकरणनंदुरबार जिल्ह्यातील आडगाव (ता. शहादा) येथील...
बॅटरीरहित उपकरणांचे स्वप्न येईल...सध्या विविध स्मार्ट उपकरणे बाजारात येत आहेत....
छोट्या यंत्रांनी होतील कामे सुलभया वर्षी दापोली येथे पार पडलेल्या संयुक्त कृषी...
पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो...बियाण्यांच्या लहान मोठ्या अाकरावरून पेरणीचा...
कमी वेळेत चांगल्या मशागतीसाठी रोटाव्हेटर१९३०च्या दशकात रोटरी कल्टिव्हेटर (रोटा + व्हेटर)...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
रोपांच्या मुळांची गुंडाळी टाळण्यासाठी...ट्रे किंवा प्लॅस्टिक पिशव्यांमध्ये रोपांची...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...
कांदा बी पेरणी यंत्राने लागवड खर्चात बचतश्रीरामपूर (जि. नगर) येथे साधारण बारा वर्षांपासून...