Agriculture stories in Marathi, maize fodder crop cultivation technology , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

मका चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान
सुधीर सूर्यगंध
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017

जनावरांच्या आहारात अत्यंत सकस, रूचकर चारा म्हणून मका उपयुक्त आहे. यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण ९ ते ११ टक्के असते. पाण्याची सोय असलेल्या ठिकाणी वर्षातून कोणत्याही हंगामात हे पीक घेता येते.

जमीन : या पिकास मध्यम ते भारी, चांगली निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची, नदीकाठची जमीन मक्‍यास अत्यंत उपयुक्त असते.

पूर्वमशागत : नांगरट करून दोन ते तीन वेळा कुळवणी करणे गरजेचे आहे. लागवडीसाठी सपाट वाफे अथवा सऱ्या सोडाव्यात.

जनावरांच्या आहारात अत्यंत सकस, रूचकर चारा म्हणून मका उपयुक्त आहे. यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण ९ ते ११ टक्के असते. पाण्याची सोय असलेल्या ठिकाणी वर्षातून कोणत्याही हंगामात हे पीक घेता येते.

जमीन : या पिकास मध्यम ते भारी, चांगली निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची, नदीकाठची जमीन मक्‍यास अत्यंत उपयुक्त असते.

पूर्वमशागत : नांगरट करून दोन ते तीन वेळा कुळवणी करणे गरजेचे आहे. लागवडीसाठी सपाट वाफे अथवा सऱ्या सोडाव्यात.

पेरणी : खरिपात जून ते ऑगस्ट या कालावधीत, रब्बी हंगामात ऑक्‍टोबर - नोव्हेंबरमध्ये आणि उन्हाळी हंगामात फेब्रुवारी - मार्चमध्ये मक्‍याची पेरणी करावी. पेरणी ३० सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणीसाठी हेक्‍टरी ७५ किलो बियाणे वापरावे. पेरणीपूर्वी ॲझोटोबॅक्‍टर जीवाणू संवर्धक २५० ग्रॅम प्रति १० किलो बियाण्यास चोळावे.

सुधारित जाती : मक्‍याची चाऱ्यासाठी ‘आफ्रिकन टॉल’ ही जात लोकप्रिय आहे. मांजरी कंपोझिट, गंगा सफेद-२, गंगा-५, विजय इत्यादी जातीदेखील महत्त्वाच्या आहेत.

खते :  १० ते १२ बैलगाड्या शेणखत पूर्वमशागतीच्या वेळेस जमिनीत मिसळावे. प्रत्येकी ५० किलो नत्र, स्फुरद, पालाश पेरणीवेळेस द्यावे. तसेच ५० किलो नत्र पेरणीनंतर ३० दिवसांनी द्यावे.

आंतरमशागत : एक कोळपणी करावी, तसेच ३० दिवसांनी एक खुरपणी/ भांगलण करावी.

पाणी व्यवस्थापन :  खरिपातील मक्‍यास पाण्याची तशी गरज लागत नाही; परंतु पावसाची ओढ असल्यास उपलब्धतेनुसार मक्‍यास पाणी देणे आवश्‍यक आहे. रब्बी व उन्हाळ्यात जमिनीच्या मगदूराप्रमाणे पाणी व्यवस्थापन करावे. 

उत्पादन : मका साधारणपणे ६५-७० दिवसांत काढणीयोग्य होतो. ५० टक्के पीक फुलोऱ्यात असताना मक्‍याची काढणी करावी. हिरव्या चाऱ्याचे ५००-६०० क्विंटल प्रतिहेक्‍टर इतके उत्पादन मिळते.

हे लक्षात ठेवावे : 
अनेक शेतकरी मक्‍याची कणसे पक्व झाल्यानंतर मक्‍याचा चारा जनावरांना घालतात. त्याऐवजी ५० टक्के पीक फुलोऱ्यात असताना जनावरांना चारा द्यावा. या वेळी सकसता अधिक असते. 
खरीप हंगामात लागवड केलेल्या मक्‍यापासून मुरघास तयार करून ठेवावे. त्याचा उपयोग इतर हंगामात म्हणजेच उन्हाळ्यातदेखील करता येतो.

संपर्क : सुधीर सूर्यगंध - ९८२२६११९३४

(लेखक डी. वाय. पाटील शिक्षण संस्थेचे कृषी विज्ञान केंद्र, तळसंदे, जि. कोल्हापूर येथे विषय विशेषज्ञ (पशुसंवर्धन) आहेत.)

इतर अॅग्रो विशेष
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...