Agriculture stories in Marathi, maize fodder crop cultivation technology , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

मका चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान
सुधीर सूर्यगंध
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017

जनावरांच्या आहारात अत्यंत सकस, रूचकर चारा म्हणून मका उपयुक्त आहे. यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण ९ ते ११ टक्के असते. पाण्याची सोय असलेल्या ठिकाणी वर्षातून कोणत्याही हंगामात हे पीक घेता येते.

जमीन : या पिकास मध्यम ते भारी, चांगली निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची, नदीकाठची जमीन मक्‍यास अत्यंत उपयुक्त असते.

पूर्वमशागत : नांगरट करून दोन ते तीन वेळा कुळवणी करणे गरजेचे आहे. लागवडीसाठी सपाट वाफे अथवा सऱ्या सोडाव्यात.

जनावरांच्या आहारात अत्यंत सकस, रूचकर चारा म्हणून मका उपयुक्त आहे. यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण ९ ते ११ टक्के असते. पाण्याची सोय असलेल्या ठिकाणी वर्षातून कोणत्याही हंगामात हे पीक घेता येते.

जमीन : या पिकास मध्यम ते भारी, चांगली निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची, नदीकाठची जमीन मक्‍यास अत्यंत उपयुक्त असते.

पूर्वमशागत : नांगरट करून दोन ते तीन वेळा कुळवणी करणे गरजेचे आहे. लागवडीसाठी सपाट वाफे अथवा सऱ्या सोडाव्यात.

पेरणी : खरिपात जून ते ऑगस्ट या कालावधीत, रब्बी हंगामात ऑक्‍टोबर - नोव्हेंबरमध्ये आणि उन्हाळी हंगामात फेब्रुवारी - मार्चमध्ये मक्‍याची पेरणी करावी. पेरणी ३० सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणीसाठी हेक्‍टरी ७५ किलो बियाणे वापरावे. पेरणीपूर्वी ॲझोटोबॅक्‍टर जीवाणू संवर्धक २५० ग्रॅम प्रति १० किलो बियाण्यास चोळावे.

सुधारित जाती : मक्‍याची चाऱ्यासाठी ‘आफ्रिकन टॉल’ ही जात लोकप्रिय आहे. मांजरी कंपोझिट, गंगा सफेद-२, गंगा-५, विजय इत्यादी जातीदेखील महत्त्वाच्या आहेत.

खते :  १० ते १२ बैलगाड्या शेणखत पूर्वमशागतीच्या वेळेस जमिनीत मिसळावे. प्रत्येकी ५० किलो नत्र, स्फुरद, पालाश पेरणीवेळेस द्यावे. तसेच ५० किलो नत्र पेरणीनंतर ३० दिवसांनी द्यावे.

आंतरमशागत : एक कोळपणी करावी, तसेच ३० दिवसांनी एक खुरपणी/ भांगलण करावी.

पाणी व्यवस्थापन :  खरिपातील मक्‍यास पाण्याची तशी गरज लागत नाही; परंतु पावसाची ओढ असल्यास उपलब्धतेनुसार मक्‍यास पाणी देणे आवश्‍यक आहे. रब्बी व उन्हाळ्यात जमिनीच्या मगदूराप्रमाणे पाणी व्यवस्थापन करावे. 

उत्पादन : मका साधारणपणे ६५-७० दिवसांत काढणीयोग्य होतो. ५० टक्के पीक फुलोऱ्यात असताना मक्‍याची काढणी करावी. हिरव्या चाऱ्याचे ५००-६०० क्विंटल प्रतिहेक्‍टर इतके उत्पादन मिळते.

हे लक्षात ठेवावे : 
अनेक शेतकरी मक्‍याची कणसे पक्व झाल्यानंतर मक्‍याचा चारा जनावरांना घालतात. त्याऐवजी ५० टक्के पीक फुलोऱ्यात असताना जनावरांना चारा द्यावा. या वेळी सकसता अधिक असते. 
खरीप हंगामात लागवड केलेल्या मक्‍यापासून मुरघास तयार करून ठेवावे. त्याचा उपयोग इतर हंगामात म्हणजेच उन्हाळ्यातदेखील करता येतो.

संपर्क : सुधीर सूर्यगंध - ९८२२६११९३४

(लेखक डी. वाय. पाटील शिक्षण संस्थेचे कृषी विज्ञान केंद्र, तळसंदे, जि. कोल्हापूर येथे विषय विशेषज्ञ (पशुसंवर्धन) आहेत.)

इतर अॅग्रो विशेष
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...
सोयाबीनवरील पाने खाणाऱ्या अळ्या व...सध्या सोयाबीन पीक काही ठिकाणी शेंगा लागण्याच्या व...
साखरेच्या गोळ्याही करतील वेदना कमीवाढत्या स्थौल्यत्वासारख्या व त्या अनुषंगाने...
राज्यातील विकास सोसायट्यांना रिक्त...सांगली ः राज्यातील विकास सोसायट्यांची संख्या २१...
पावसाच्या तुरळक हजेरीने हलका दिलासापुणे: पावसाच्या दीर्घ खंडानंतर राज्यात दोन...
पुण्यात एक ऑक्टोबरला ‘कृषी कल्चर’ ज्ञान...पुणे ः शेतीमधील बदलत्या तंत्रावर प्रकाश टाकणारा...
पोटॅशचा मोठा तुटवडाजळगाव  ः रेल्वेकडून खत पुरवठादार किंवा खत...
नोकरी गमावली पण रेशीम शेतीतून पत कमावलीसातपुड्याच्या पायथ्याशी वसलेल्या संग्रामपूर...
राज्यात उद्यापासून पावसाचे संकेतपुणे: बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेल्या कमी...