agricultural news in marathi , timely prunning of rose ,AGROWON,Maharashtra | Agrowon

वेळेवर गुलाब छाटणीमुळे मिळेल उत्पादनवाढ
डॉ. सतीश जाधव, डॉ. मोहन शेटे
बुधवार, 15 नोव्हेंबर 2017

गुलाबाचे अधिक व दर्जेदार उत्पादन मिळवण्यासाठी छाटणीचे नियोजन अत्यंत महत्त्वाचे असते. छाटणीचे नियोजन करताना गुलाबाचा प्रकार, झाडाचा आकार, वय यानुसार काही बदल करावे लागतात.

गुलाबाचे अधिक व दर्जेदार उत्पादन मिळवण्यासाठी छाटणीचे नियोजन अत्यंत महत्त्वाचे असते. छाटणीचे नियोजन करताना गुलाबाचा प्रकार, झाडाचा आकार, वय यानुसार काही बदल करावे लागतात.

गुलाब हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे फूलपीक असून, त्याची पॉलिहाऊसमध्येही लागवड केली जाते. पॉलिहाऊसमध्ये लागवड केल्या जाणाऱ्या जाती या प्रामुख्याने डच जाती असून, लांब दांड्याच्या फुलांसाठी त्या प्रसिद्ध आहेत. या जातींपासून वर्षभर फुले उपलब्ध होऊ शकतात. मात्र, बाजारपेठेचे नियोजन आणि हंगामानुसार फुलांच्या उपलब्धेतेसाठी छाटणी करणे गरजेचे असते.
साध्या शेतीमध्ये लागवडीखाली असलेल्या जाती वेगळ्या असून, त्यामध्येही उत्तम प्रतीचे गुलाब मिळविण्यासाठी छाटणी आवश्यक असते. गुलाबातील छाटणी नेमकी कशी करायची याविषयी माहिती घेऊ.

छाटणीचे फायदे :

  • झाडांच्या काही फांद्या कापून काढल्यास नव्या फुटी चांगल्या येण्यास मदत होते. या नव्या फुटींवर येणारी फुले आकाराने मोठी व संख्येने अधिक मिळतात.
  • छाटणीमुळे झाडाचा आकार आणि आकारमान मर्यादित ठेवता येते.
  • झाडाच्या खोडावर फांद्या व उप फांद्यांचा समतोल राखता येतो.
  • छाटणीमुळे झाडात हवा व सूर्यप्रकाश खेळता राहतो. परिणामी रोगकिडीचे प्रमाण कमी होते.
  • गुलाबाची छाटणी फांद्याची विरळणी, झाडाला आकार आणि नवीन फूट येण्याच्या उद्देशाने केली जाते. त्यामुळे छाटणी करताना प्रथमतः जुन्या वाळलेल्या, कमकुवत, एकमेकात गुंतलेल्या, रोग व कीडग्रस्त फांद्या तळापासून काढून टाकाव्यात. तसेच एक वर्षाची जुनी वाढ एका विशिष्ठ उंचीपर्यंत अथवा लांबीपर्यंत ठेवून पूर्ण छाटावी. यामुळे नव्याने येणारी फूट जोमदार, निरोगी येते.

छाटणीची वेळ :

  • गुलाब झाडांची छाटणी वेळेत करण्याची आवश्यकता असते. आपल्या उद्देशाने त्याची वेळ निश्चित करावी. गुलाबाची छाटणी वेळेत केल्यास नवीन फुटीच्या वाढीसाठी, पक्वतेसाठी आणि गुलाब फुलांच्या वाढीसाठी पुरेसा कालावधी मिळतो.
  • छाटणी वेळेच्या आधी केल्यास हंगामाआधी फुले मिळण्यासोबतच दर्जामध्ये घट होते. उशिरा छाटणी केल्यानेही उत्पादनात घट येते.
  • बागेतील रोग-कीडग्रस्त, वाळलेल्या फांद्या, अनियमित वाढलेल्या फांद्यांची छाटणी त्वरीत करून घ्यावी. अन्यथा रोगांच्या प्रादुर्भावात वाढ होण्यासह झाडाचा आकार बदलतो. अशा फांद्या तळापासून काढून टाकाव्यात.
  • गुलाबाच्या छाटणीसाठी झाडाची विश्रांती, अवस्था किंवा झाडाच्या वाढीची स्थिती यांचा विचार करावा. झाडांची वाढ मंद झाल्याचे निदर्शनास आल्यास छाटणीची वेळ आल्याचे समजावे.
  • छाटणीची योग्य वेळ ही स्थानिक हवामानावर अवलंबून असते. भारतात स्थानिक हवामानानुसार पावसाळा संपल्यानंतर हिवाळी हंगाम सुरू होण्याचा काळ गुलाब छाटणीसाठी योग्य असतो. मात्र, रोज फुलांची काढणी होत असताना नकळत छाटणीही होत असते.
  • उत्तर भारतात गुलाब वर्षातून एकदा छाटतात. आठ दिवसांच्या अंतराने केलेली छाटणी डिसेंबरपासून मार्चपर्यंत उत्तम फुलांच्या उत्पादनाचे सातत्य टिकवून ठेवण्यास उपयोगी पडते.
  • महाराष्ट्राच्या हवामानात गुलाबाची वर्षातून दोनदा छाटणी केली जाते. पहिली छाटणी ऑक्‍टोबर-नोव्हेंबर तर दुसरी जून महिन्यात केली जाते.
  • डोंगराळ प्रदेशात गुलाबाची मार्च किंवा एप्रिल महिन्यात छाटणी करतात. छाटणीच्या वेळेतील विविधतेमुळे भारतात गुलाबाची फुले वर्षभर उपलब्ध होण्यासाठी उपयुक्त ठरते.

छाटणी करताना घ्यावयाची काळजी :

  • गुलाबाच्या काडीवर एक आड एक असे डोळे असतात. काडीवरील डोळ्याचे स्थान छाटणीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे असते. नवीन फूट आपणाला बाहेरील अथवा आतील बाजूस हवी, ते काडीवरील डोळ्याचे स्थान ठरवतो. डोळ्याचे हे स्थान ओळखून काडी छाटावी.
  • छाटणी करताना डोळ्याच्या वर घेतलेला काप हा डोळ्याच्या विरुद्ध दिशेस उतार होईल असा घ्यावा. काप कधीही सपाट घेऊ नये. सपाट कापामुळे पाणी साठून रोगाची लागण होते.
  • डोळ्याच्यावर अर्धा सें.मी. उंचीची काडी ठेवून छाटणी करावी. यापेक्षा जास्त काडीची उंची ठेवल्यास मर रोगाची लागण होण्याची शक्यता असते. काप डोळ्याच्या फार जवळही घेऊ नये. डोळ्याच्या जवळ काप घेतल्यास डोळ्यास इजा होण्याची शक्यता असते.
  • छाटणी धारदा सिकेटरने करावी. छाटणी करताना काडी चिंबनार नाही, तसेच साल सोलली जाणार नाही याची दक्षता घ्यावी. अन्यथा अशा जखमांमधून रोगाची प्रादुर्भाव होतो.
  • खबरदारीचा उपाय म्हणून छाटणी संपताच कापलेल्या भागावर १०% बोर्डोपेस्ट लावावी.

संपर्क :  डॉ. सतीश जाधव, ९४०४६८३७०९
(अखिल भारतीय समन्वित पुष्प संशोधन प्रकल्प, गणेशखिंड, पुणे.)

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
सोयाबीनवरील पाने खाणाऱ्या अळ्या व...सध्या सोयाबीन पीक काही ठिकाणी शेंगा लागण्याच्या व...
साखरेच्या गोळ्याही करतील वेदना कमीवाढत्या स्थौल्यत्वासारख्या व त्या अनुषंगाने...
राज्यातील विकास सोसायट्यांना रिक्त...सांगली ः राज्यातील विकास सोसायट्यांची संख्या २१...
पावसाच्या तुरळक हजेरीने हलका दिलासापुणे: पावसाच्या दीर्घ खंडानंतर राज्यात दोन...
पुण्यात एक ऑक्टोबरला ‘कृषी कल्चर’ ज्ञान...पुणे ः शेतीमधील बदलत्या तंत्रावर प्रकाश टाकणारा...
पोटॅशचा मोठा तुटवडाजळगाव  ः रेल्वेकडून खत पुरवठादार किंवा खत...
नोकरी गमावली पण रेशीम शेतीतून पत कमावलीसातपुड्याच्या पायथ्याशी वसलेल्या संग्रामपूर...
राज्यात उद्यापासून पावसाचे संकेतपुणे: बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेल्या कमी...
कीडनाशकांबाबतच्या याचिकेची सर्वोच्च...नवी दिल्ली ः मानवी आरोग्याला धोकादायक व भारतात...
स्वेच्छानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील...सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळी आटपाडी शहरातील...
महाराष्ट्रात भावांतर योजना लागू...परभणी ः शेती एवढ्या समस्या कुठेच नाहीच. सर्व...
तयारी रब्बी हंगामाची...खरीप पिकांच्या काढणीनंतर रब्बी हंगामासाठी...
ऊसदर नियंत्रण समितीची पहिली बैठक...मुंबई : ऊसदर नियंत्रण समितीची बैठक सोमवारी (ता.१७...
डाळिंब उत्पादनात घट होण्याची शक्यतासांगली ः राज्यात पावसाने दडी मारली आहे. यामुळे...
शास्त्रज्ञ भरती मंडळावर कृषी...पुणे : देशाच्या कृषी शिक्षण संस्थांना नव्या...
शेतमाल तारण योजना न राबविणाऱ्या बाजार... मुंबई : शेतकऱ्यांना योग्य बाजारभाव मिळावा...
सिंचन प्रकल्पांसाठी ६५ हजार कोटी :...नवी दिल्ली ः देशातील सिंचन प्रकल्पांचा विकास...
तुरळक ठिकाणी पावसाची शक्यतापुणे : पोषक हवामान तयार झाल्याने रविवारी (ता. १६...
अविरत कष्टातून सिंचन, अर्थकारणाला दिले...जयपूर (जि. अौरंगाबाद) येथील राजू, भाऊसाहेब व...
शेतकऱ्यांकडून घेतलेल्याच दुधाची भुकटी...जळगाव ः राज्यात प्रतिदिन सहकारी व इतर प्रमुख दूध...