agricultural news in marathi,benefits of coloured shadnets , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

रंगीत शेडनेटच्या वापराने उत्पादन, दर्जात वाढ
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
रविवार, 28 जानेवारी 2018

सामान्यपणे भाजीपाला, फुलपिके आदींच्या उत्पादनासाठी काळ्या रंगाच्या शेडनेटचा वापर केला जातो. मात्र विविध रंगांच्या शेडनेटचा वापर केल्यास भाजीपाला, फुलपिके अादींच्या उत्पादन व दर्जात चांगलीच सुधारणा होत असल्याचे दिसून आले आहे. याबाबत आंतरराष्ट्रीय उद्यानविद्या शास्त्र सोसायटीच्या जर्नलमध्ये माहिती प्रकाशित केली आहे.  

सामान्यपणे भाजीपाला, फुलपिके आदींच्या उत्पादनासाठी काळ्या रंगाच्या शेडनेटचा वापर केला जातो. मात्र विविध रंगांच्या शेडनेटचा वापर केल्यास भाजीपाला, फुलपिके अादींच्या उत्पादन व दर्जात चांगलीच सुधारणा होत असल्याचे दिसून आले आहे. याबाबत आंतरराष्ट्रीय उद्यानविद्या शास्त्र सोसायटीच्या जर्नलमध्ये माहिती प्रकाशित केली आहे.  

रंगीत शेडनेट हे फोटोसिलेक्टीव्ह (प्रकाशातील विविध रंगांच्या तरंगलहरींची निवड करण्याची क्षमता) असतात. त्यांची निर्मिती करताना त्यात प्रकाशाचे वितरण किंवा परावर्तन करणाऱ्या रंगकारक मिश्रकांचा वापर केला जातो. त्यामुळे सूर्यप्रकाशात अंतर्भूत असणाऱ्या अतिनील, अतिलाल व इतर रंगांच्या तरंग लहरींना रंगीत नेट्स निवडून आत पाठवतात. त्यामुळे शेडनेटमधील उपलब्ध प्रकाशकिरणात विशिष्ट प्रकारच्या किरणांची मात्रा वाढू शकते. पीकवाढीच्या काही अवस्थांमध्ये त्याचा फायदा होतो. तसेच रंगीत शेडनेट्स हे प्रकाशकिरणांचे विखुरणे कमी करून पिकाला ते अधिकाधिक मिळवून देतात. त्यामुळे पिकाच्या आतील भागापर्यंत जास्तीत जास्त प्रकाशकिरण पाेचतात. परिणामी प्रकाशसंश्‍लेषणासारखी क्रिया अधिक प्रमाणात व वेगवान होते. त्याचा  उत्पादनवाढीसाठी फायदा होतो.
विशेषत: जांभळ्या, पिवळ्या व लाल रंगांच्या नेटमधून सूर्यकिरण अधिक प्रमाणात विखुरले जातात (वितरण होते). त्यातून लाल, अतिलाल व हिरव्या रंगाच्या तरंग लहरींची भरपूर तर अतिनील व निळ्या तरंगलहरींची कमी मात्रा मिळते.

पीकनिहाय परिणाम
भाजीपाला पिके  

  • रंगीत शेडनेटचा वापर भाजीपाला लागवडीत करण्यात आला. त्यासाठी शेडनेटसह कीडविरोधी जाळीचा वापर किंवा हरितगृहातील प्लास्टिक फिल्मचा वापर करण्यात आला. लाल व जांभळ्या रंगांच्या नेटमध्ये पालेभाजी पिकांसाठी प्रमाणभूत मानल्या गेलेल्या नेटपेक्षा अधिक उत्पादन मिळाले.
  • रंगीत शेडनेटमुळे कीडनियंत्रणातही सुलभता येत असल्याचे दिसून आले. पिवळ्या व निळ्या रंगांच्या शेडनेटकडे पांढरी माशी व फुलकिडे या किडी अधिक प्रमाणात अाकर्षित होतात. तर अतिनील किरणे शोषू शकणाऱ्या फिल्म्सचा हरितगृहांसाठी वापर केल्याने अनेक प्रकारच्या किडींची वाढ रोखता येते. नेटच्या बारीक छिद्रातून कीड व रोगकारक विषाणूंचा शिरकाव जरी झाला तरी कीडींचा व विषाणूजन्य रोगांचा नगण्य प्रादुर्भाव झाला. उदा. मावा या किडीमुळे काकडीत कुकुंबर माेझॅक या रोगाचा प्रादुर्भाव होतो. मात्र १० स्तर असलेल्या जांभळ्या किंवा ३ स्तर असलेल्या पिवळ्या शेडनेटमध्ये काळ्या शेडनेटपेक्षा हा प्रादुर्भाव खूपच कमी दिसून आला.  
  • पालेभाजी पिकात लाल व पिवळ्या रंगाच्या शेडनेटमुळे शाकीय वाढीचा वेग वाढला. तर निळ्या रंगाच्या शेडनेटमुळे पीक लहान राहिले. करड्या रंगाच्या नेटमुळे शाकीय वाढ भरपूर झाली, मात्र पानांचा आकार लहान राहिला.

फुलपिके

  • लाल व पिवळ्या शेडनेटच्या वापराने लांब व जाड देठाच्या फुलांची निर्मिती झाली. निळ्या रंगाच्या शेडनेटमध्ये लहान देठांची फुले मिळाली. लाल शेडनेटमध्ये फुले लागण्याचा कालावधी खूप कमी होता. जांभळ्या शेडनेटमध्ये काही फुलपिकांमध्ये शाकीय वाढ जास्त झाली तर काही फुलपिकांमध्ये फांदीवरील फुलांची संख्या वाढल्याचे दिसून आले.

फळझाडे

  • सफरचंद, पीच, द्राक्ष अशी पिके शेडनेटमध्ये घेतल्यावर प्रकाश संश्‍लेषण क्रियेचा वेग वाढला. परिणामी पानांचा व शाखांचा विस्तार वाढल्याचे दिसून आले. जेव्हा रंगीत नेटचा वापर करण्यात अाला तेव्हा फळे लागणीचे प्रमाण, पीक कालावधी, फळांचा आकार व उत्पादन, रंग आदी गुणधर्मांतही मोठी सुधारणा झाल्याचे दिसून आले.

इतर अॅग्रो विशेष
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...
उच्च जीवनमूल्य जपणारी आदिवासी संस्कृती मेळघाटात अंधश्रद्धेचे प्रमाण खूप आहे. यावर...
आर्थिक विकासवाट . देशात नोटाबंदीच्या निर्णयाला नुकतीच दोन वर्षे...
खानदेशातील जलसाठ्यात घट जळगाव : खानदेशात पाणीबाणी वाढू लागली असून,...
जिनर्स कापूस खरेदी केंद्रांसाठी ९००...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
राज्यात दुधाचे दर पुन्हा घसरलेपुणे: राज्यात होत असलेल्या जादा दुधाच्या...
दावणीला आणि छावणीला परिस्थितीनुसार चारा...बीड : राज्यात सरासरीच्या ७० टक्के पाऊस पडला असून...
सत्ताधाऱ्यांना नमवण्याची ताकद...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत देश चुकीच्या...
दुष्काळातही माळरानावर हिरवाई फुलवण्याचे...लातूर जिल्ह्यातील वाघोली येथील सोनवणे कुटुंब...
सेंद्रिय पद्धतीने ऊस लागवड ते...लातूर येथील विलास सहकारी साखर कारखान्याने...
श्री विठ्ठल-रुक्मिणीचे २४ तास दर्शनसोलापूर ः पंढरपुरात श्री विठ्ठल -रुक्मिणीच्या...