Adverse effects of infertility in cows | Agrowon

जनावरांच्या वंध्यत्वास कारणीभूत घटक

रोशनी गोळे
गुरुवार, 13 जानेवारी 2022

वंध्यत्वाचे प्रमाण संकरीत गायीमध्ये जास्त आहे, काही ठिकाणी हे प्रमाण ३० ते ३५ टक्क्यापर्यंत वाढलेल दिसून येते.  प्रत्येक पशुपालकाला आपल्या गोठ्यात जास्त दूध देणारी, अधिक काळ दूध देणारी गाय हवी असते. परंतु हे हव असताना तिच्या प्रजनन व्यवस्थापनाकडे मात्र आपण दुर्लक्ष करत असतो.

प्रत्येक पशुपालकाला आपल्या गोठ्यात जास्त दूध देणारी, अधिक काळ दूध देणारी गाय हवी असते. परंतु हे हव असताना तिच्या प्रजनन व्यवस्थापनाकडे मात्र आपण दुर्लक्ष करत असतो. आपल्या गोठयातील गाय प्रजननक्षम आहे हे कसे ओळखावे, तर अशा गायीने वर्षाला एक वासरू दिल पाहिजे. गंमत म्हणजे आपल्याकडील शेतकरी जोपर्यंत गायीचे दूध उत्पादन कमी होत नाही, तोपर्यंत तिला भरवून घेत नाही.

विल्यानंतर ठराविक कालावधीत गाय गाभण करणेही तितकच गरजेच आहे. वंध्यत्वाचे प्रमाण संकरीत गायीमध्ये जास्त आहे, काही ठिकाणी हे प्रमाण ३० ते ३५ टक्क्यापर्यंत वाढलेल दिसून येते. जनावरांमध्ये  वंध्यत्वासाठी (Infertility) जबाबदार घटकांमध्ये साधारणपणे चार गोष्टीना जबाबदार धरले जाते. पहिला घटक स्वतः गाय आणि दुसरा घटक तिची प्रजननसंस्था, तिसरा घटक शेतकरी (farmer) स्वतः आणि  चौथा घटक म्हणजे पशुवैदकीय अधिकारी. निदान लवकर आणि अचूक, यात अचूक होतंय पण उशिरा होतंय किंवा लवकर होतंय पण चुकीच होतय अशाने दोन वेतातील अंतर वाढते. गायी-म्हशीचे प्रजनन आरोग्य सुरळीत असणे आवश्यक आहे.

हेही पाहा- 

आपल्या गोठ्यातील जनावरे सजीव असल्यानं त्यांना रोज खाद्य देणे गरजेचे आहे. एका गायीमागे एका शेतकऱ्याचे एका दिवसाचे कमीतकमी २६० रुपये नुकसान (loss) होत असते. हा अप्रत्यक्ष खर्च आहे, हा खर्च शेतकऱ्याच्या लक्षात येत नाही. एक माज ओळखण्यात चुकल्यास २६० × ३० म्हणजेच ७ ते ८ हजार खर्च येतो.

हेही पाहा- 

पशुपालन यशस्वी करण्यासाठी दुधाचे उत्पादन जास्त हव असल्यास, तर ते फक्त एका वेतातील असून चालणार नाही. त्याच्या उत्पादनक्षम आयुष्यातील उत्पादन अधिक असणे गरजेचे आहे. आपल्याकडील गायी-म्हशीत कमीतकमी पैदास कालावधीत जास्तीत जास्त गर्भधारणा घडवून आणावी. गायीचे अधिकाधिक पैदासक्षम आयुष्य आपल्या गोठ्यात गेले पाहिजे. व्यवसायिक दृष्टीकोन समोर ठेवून पशुपालन, दुग्धव्यवसाय केले पाहिजे.

 


इतर कृषिपूरक
व्यावसायिक पद्धतीने ब्रॉयलर कोंबड्यांचे...ब्रॉयलर कोंबड्यांचे व्यवस्थापन करताना त्यांचे...
गाईचे गाभण काळातील व्यवस्थापनव्यायल्यानंतर वार अडकणे, कासदाह आणि गर्भाशय दाह...
कॉमन कार्प माशाचे प्रजनन तंत्रकॉमन कार्प माशाच्या बिजाची मागणी वाढत आहे. योग्य...
अंड्यात खरंच भेसळ असते का?अंड्याचे सर्वात बाहेरील आवरण म्हणजे त्याचे कवच...
कुक्कुटपालनात रोगनियंत्रण महत्वाचे माणसांप्रमाणे जनावरांमध्ये तसेच पशु-पक्ष्यांनाही...
जनावरांची वार का अडकते?जनावर व्यायल्यानंतर साधारणतः वार सहा ते आठ...
गावरान कि ब्रॉयलर चवीला कोण जबरदस्त?कोंबडीची पचनसंस्था कशी कार्य करते. तुम्ही कोंबडी...
थंडीत खा अंडी रोज सकाळी उठल्यावर कसला नाष्टा करावा जो कि...
शेळ्यांना द्या सुबाभुळचा चारा शेळ्यांच्या आहारात ४०% सुबाभळीचा वापर करावा....
शेळ्यांसाठी शेंगवर्गीय चारा पिक शेळ्यांचा सर्वांत आवडता आहार म्हणजे झाडाचा पाला....
खायला कोणती अंडी चांगली?तुम्ही अंडी खाल्लीत का ? कोणती खायची? गावरान अंडी...
जनावरांमध्ये अचानक गर्भपात का होतो?या रोगाचा प्रसार प्रामुख्याने गवत, पिण्याचे पाणी...
जनावरांचे उत्पादन कसे वाढेल?दुग्ध व्यवसाय फायदेशीर होण्यासाठी जनावरांची...
गायीचे मायांग तिरके का होते?गाय किंवा म्हैस माजावर आल्यानंतर सोट टाकण्याचे...
हिरव्या चाऱ्यासाठी नेपिअर लागवड तंत्रसंकरित नेपिअर या चारा पिकाच्या फुले जयवंत, यशवंत...
जातिवंत कालवड पैदाशीसाठी आधुनिक प्रजनन...आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर गरज असेल तेव्हाच पूर्ण...
शेळ्या-मेंढ्यातील अतिसंसर्गजन्य पीपीआर...पीपीआर म्हणजे पेस्टी-डेस पेटीटस रुमीनन्ट्स....
बहुवार्षिक नेपियर गवत पशुपालन व्यवसायात ६० ते ७० % खर्च हा आहार...
गाय निगेटीव्ह एनर्जीमध्ये का जाते?आपल्या गोठ्यातील जनावरांचे संगोपन करत असताना...
संवर्धनयोग्य रंगीत माशांचे प्रकार...शोभिवंत माशांचे विविध प्रकारे वर्गीकरण करण्यात...