agriculturai stories in marathi, agrowon, post harvest technology in turmeric | Agrowon

सुधारित पद्धतीने शिजवा हळद
डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
गुरुवार, 25 जानेवारी 2018

पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई. पाण्याऐवजी वाफेचे तापमान हे अधिक जाऊ शकते. त्यामुळे कमी कालावधीमध्ये हळद शिजवण्यासाठी वाफेचा वापर उपयुक्त ठरतो. वाफेवर हळद शिजविणे ही सर्वात सुधारित पद्धत आहे. पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यामध्ये शिजविली जाते, तर या पद्धतीमध्ये हळद वाफेवर शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये ट्रॅक्‍टर ट्रॉलीच्या सांगाड्यावर २००० ते ३००० लिटर क्षमतेची पत्र्याची पाण्याची टाकी बसवलेली असते.

पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई. पाण्याऐवजी वाफेचे तापमान हे अधिक जाऊ शकते. त्यामुळे कमी कालावधीमध्ये हळद शिजवण्यासाठी वाफेचा वापर उपयुक्त ठरतो. वाफेवर हळद शिजविणे ही सर्वात सुधारित पद्धत आहे. पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यामध्ये शिजविली जाते, तर या पद्धतीमध्ये हळद वाफेवर शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये ट्रॅक्‍टर ट्रॉलीच्या सांगाड्यावर २००० ते ३००० लिटर क्षमतेची पत्र्याची पाण्याची टाकी बसवलेली असते.

टाकीच्या खालील बाजूस लोखंडी पाईपच्या सहाय्याने उष्णता देण्यासाठी जागा वाढवलेली असते. त्यामुळे पाण्याची वाफ मोठ्या प्रमाणावर तयार होते.
पाण्याच्या टाकीला दोन व्हॉल्व्ह ठेवले असतात. खालील व्हॉल्व्हपर्यंत कमीत कमी पाणी असावे तर वरील व्हॉल्व्हपर्यंत जास्तीत जास्त पाणी भरावे.
वरील १० ते १२५ सें.मी. जागेमध्ये पाण्याची वाफ गोळा होते. ही वाफ पाइपच्या सहाय्याने हळदकंदांनी भरलेल्या ड्रममध्ये सोडली जाते. या पद्धतीमध्ये आवश्‍यकतेनुसार चार ड्रम (प्रति तास २ टन हळद शिजविण्यासाठी), दोन ड्रम (प्रति तास १ टन हळद शिजविण्यासाठी) यांचा वापर करता येतो. किंवा न हलवता येणारे दोन ड्रमचे संयंत्रही तयार करता येते.

वाफेवर हळद शिजविण्याचे फायदे ः

  • एका ड्रममध्ये २५० ते ३०० किलो हळद बसते.
  • ३ क्विंटल हळद शिजविण्यासाठी १५ ते २० मिनिटे लागतात.
  • कुशल मजुरांची गरज नसते. घरातील लोकही हे काम करू शकतात.
  • शेतकऱ्यांच्या आवश्‍यकतेनुसार या युनिटचे आकारमान वाढविता येते.
  • हळकुंड सुकण्यासाठी पारंपरिक पद्धतीपेक्षा कमी कालावधी लागतो.
  • एक एकर क्षेत्रातील हळद एका दिवसात शिजवू शकतो.

हळद शिजलेली ओळखण्याची चाचणी

  • कच्च्या हळदीमधून आगपेटीतील काडी सहजासहजी घुसत नाही. मात्र शिजलेल्या हळदीमध्ये ती सहजासहजी घुसते.
  • हळकुंड चांगले शिजले असल्यास अंगठ्या शेजारील बोटाने दाब दिल्यास ते चिरडते.
  • शिजलेले हळकुंड मधोमध हळुवारपणे मोडल्यास बारीक तार दिसते.

हळद सुकविणे ः

  • हळदीच्या उत्तम गुणवत्ता आणि टिकाऊपणासाठी भिजवलेली हळद एकसारखी व चांगली वाळविणे आवश्‍यक असते. त्यासाठी खालील बाबींकडे लक्ष द्यावे.
  • हळद शिजवल्यानंतर सुकण्यासाठी टाकताना ५ सें.मी. पेक्षा जास्त थर देऊ नये. वाळत घातलेली हळकुंडे दोन ते तीन दिवसांनी हलवावीत.
  • हळद सुकवण्यासाठी शेडनेट किंवा जुन्या साड्यांचा वापर करावा. हळदीचे पाऊस, धुके, दव यांच्यापासून संरक्षण करावे.
  • हळद शिजविताना त्यामध्ये ७२ ते ७५ टक्के पाण्याचा अंश असतो, तो सुकलेल्या हळदीमध्ये ६ ते ८ टक्‍क्‍यांपर्यंत येईपर्यंत हळद सुकवावी.
  • हळद शिजवण्याच्या पद्धतीनुसार हळद सुकण्यासाठी बारा ते पंधरा दिवस लागतात.

संपर्क : डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था, रोहा, जि. रायगड)

टॅग्स

इतर मसाला पिके
सुधारित पद्धतीने हळद लागवडीचे नियोजनठिबक सिंचनासारख्या आधुनिक सिंचन सुविधा उपलब्ध...
हळदीचे अपेक्षित उत्पादनासाठी सुधारित...हळद लागवडीसाठी मध्यम प्रतीची, काळी, पाण्याचा...
हळद पिकांसाठी बेणे निवड महत्त्वाची   पूर्वमशागतीनंतर पाण्याच्या...
हळद लागवडीची पूर्वतयारीहळद लागवडीसाठी योग्य जमिनीची, बेण्याची निवड ही...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
साठवण हळद बेण्याची ...जेठा गड्डा, बगल गड्डा, आणि हळकुंडे लागवडीसाठी...
मिरचीवरील किडींचा प्रादुर्भाव ओळखा,...मिरची पिकावर प्रादुर्भाव करणाऱ्या किडींमध्ये कळी-...
मिरची रोपवाटिकेतील पीक संरक्षणसध्या अनेक ठिकाणी रोपवाटिका ते फळे लागण्याच्या...
हळद पॉलिश, प्रतवारी महत्त्वाचीलोखंडी ड्रममधून शिजवलेली हळद २० ते ३० मिनिटांसाठी...
हळद शिजविण्यासाठी वापरा बॉयलरकाढणीनंतर हळदीवर ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची...
सुधारित पद्धतीने हळदीची काढणीहळद काढणी अगोदर १५ ते ३० दिवस पाणी देणे बंद करावे...
योग्य वेळी करा मिरीची काढणीमिरी घोसामधील एक ते दोन मणी पिवळे अगर नारंगी...
योग्य पद्धतीने करा दालचिनी काढणीनोव्हेंबर ते मार्च या कालावधीत दालचिनी काढणीचा...
हळदीवरील रोगांचे नियंत्रण व्यवस्थापन हळदीचे गड्डे तयार होण्याची ही योग्य वेळ आहे. जर...
हळदीवरील किडीचे करा वेळीच नियंत्रण हळदीचे गड्डे तयार होण्याची ही योग्य वेळ आहे. जर...
मसाला पिकांना द्या पुरेसे पाणीमसाला पिकांना पाण्याचा ताण सहन होत नाही, हे...
हळदीमध्ये भरणी, खत व्यवस्थापन...हळदीची उगवण आणि शाकीय वाढ यांनतर पुढील दोन...
हळद पिकातील रोगांचे नियंत्रणसध्या हळद लागवड होऊन तीन ते चार महिन्यांचा...
हळद पिकातील कीड नियंत्रणसध्या हळद लागवड होऊन तीन ते चार महिन्यांचा...
हळदीची भरणी आवश्यक...सध्याच्या काळात हळदीचे खोड तसेच फुटव्यांची वाढ...