agriculturai stories in marathi, agrowon, seasame plantation in summer season | Agrowon

तंत्र उन्हाळी तीळ लागवडीचे...
डॉ. मधुकर बेडीस, तुषार पाटील
शुक्रवार, 19 जानेवारी 2018

सुपीक व उत्तम निचरा असलेल्या मध्यम ते भारी जमिनीत तिळाची वाढ चांगली होते. लागवडीसाठी एकेटी-१०१ ही जात निवडावी. यामध्ये तेलाचे प्रमाण ४९ टक्के आहे. प्रतिहेक्‍टरी ७.५ ते ८ क्विंटल उत्पादन मिळते.

सुपीक व उत्तम निचरा असलेल्या मध्यम ते भारी जमिनीत तिळाची वाढ चांगली होते. लागवडीसाठी एकेटी-१०१ ही जात निवडावी. यामध्ये तेलाचे प्रमाण ४९ टक्के आहे. प्रतिहेक्‍टरी ७.५ ते ८ क्विंटल उत्पादन मिळते.

तीळ हे कमी कालावधीत चांगले उत्पन्न देणारे पीक आहे. उन्हाळी हंगामात तीळ लागवडीसाठी सुधारित तंत्रज्ञानाचा वापर केला, तर निश्चितपणे उत्पादनात वाढ करणे शक्य आहे. चांगल्या उगवणीसाठी किमान तापमान १५ अंश सेल्सिअस; तर पिकांच्या कायिक वाढीसाठी २५ ते २७ अंश सेल्सिअस तापमान लागते. फुले, फळधारणेसाठी २६ ते ३२ अंश सेल्सिअस तापमानात पिकाची चांगली वाढ होते. तापमान ४० अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त झाल्यास फुलगळ होते.

  1. सुपीक व उत्तम निचरा असलेल्या मध्यम ते भारी जमिनीत पिकाची वाढ चांगली होते. वाळूमिश्रित पोयट्याच्या जमिनीत पुरेसा ओलावा असल्यास पिकाची चांगली वाढ होते. जमिनीचा सामू ५.५ ते ८.५ इतका असावा.
  2. निचरा न होणाऱ्या पाणथळ जमिनीत तिळाचे पीक चांगले वाढत नाही. पेरणी करण्यासाठी एक नांगरट व दोन ते तीन कुळवाच्या पाळ्या देऊन जमीन भुसभुशीत करावी.
  3. पेरणीसाठी उत्तम प्रतीचे २.५ ते ३ किलो प्रतिहेक्‍टरी बियाणे वापरावे. बुरशीजन्य रोग होऊ नये यासाठी प्रतिकिलो बियाणास २.५ ग्रॅम कार्बेन्डाझिम किंवा ट्रायकोडर्मा ४ ग्रॅम अशी प्रक्रिया करावी. त्यानंतर प्रतिकिलो बियाणास अॅझोटोबॅक्‍टर २५ ग्रॅम या प्रमाणात प्रक्रिया करून बियाणे सावलीत वाळवून लगेच पेरणी करावी.
  4. जानेवारीचा दुसरा आठवडा ते फेब्रुवारीच्या दुसरा आठवड्यापर्यंत पेरणी करावी. पेरणी ३० सें.मी. किंवा ४५ सें.मी. अंतरावर पाभरीने करावी. पाभरीने पेरणी करताना बारीक वाळू किंवा चाळून घेतलेले गांडूळखत किंवा शेणखतात मिसळून पेरल्याने बियाण्याचे वितरण प्रमाणशीर होऊन एकसारख्या अंतरावर पडते. २.५ सें.मी. पेक्षा जास्त खोलीवर पडल्यास उगवणीवर विपरीत परिणाम होतो.
  5. पेरणी ४५ सें.मी. अंतरावर असल्यास विरळणी ओळीतील दोन रोपांतील अंतर १० सें.मी. ठेवून करावी. पेरणी ३० सें.मी. अंतरावर केली असल्यास विरळणी १५ सें.मी. अंतर ठेवून करावी. विरळणी पेरणीनंतर २१ दिवसांनी करावी.
  6. शेवटच्या कुळवणीच्या वेळी हेक्‍टरी ५ टन चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्टखत जमिनीत चांगले मिसळून घ्यावे. पेरणीच्या वेळी हेक्‍टरी २५ किलो नत्र व २५ किलो स्फुरद द्यावे. पेरणीनंतर ३ आठवड्यांनी नत्राचा अर्धा हप्ता २५ किलो नत्र देऊन पाणी द्यावे.
  7. रोप अवस्थेत हे पीक नाजूक असल्याने ते तणांबरोबर जमिनीत ओलावा व अन्नद्रव्यांशी स्पर्धा करू शकत नाही. त्यामुळे तिळाचे क्षेत्र तणविरहित ठेवावे. त्यासाठी पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांनी पहिली निंदणी व कोळपणी आणि पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी दुसरी निंदणी व कोळपणी करावी.
  8. जरुरीप्रमाणे १२ ते १५ दिवसांच्या अंतराने पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात. मुख्यतः फुले येण्याच्या कालावधीत नव बोंड्या भरण्याच्या कालावधीत पाण्याचा ताण पडू देऊ नये. तीळ पिकास जमिनीच्या मगदुरानुसार सरासरी ५ ते ६ पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात.

तिळाचे महत्त्व ः

  • तिळामध्ये तेलाचे ५० टक्के आणि प्रथिनांचे २५ टक्के प्रमाण.
  • तेलामधील ज्वलनविरोधक घटक सिसमोल, सिसॅंमोलीन. दीर्घकाळ चांगले टिकते, खवट होत नाही.
  • पेंडीत प्रथिने ३५ ते ४५ टक्के. कॅल्शियम, फॉस्फरसचे चांगले प्रमाण.
  • पशू व कोंबडीसाठी पेंड उत्तम खाद्य.

जात ः एकेटी-१०१ ः

  • डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने प्रसारित केलेली एकेटी-१०१ जात ९० ते ९५ दिवसांत पक्व होते.
  • दाण्याचा रंग पांढरा. प्रतिहेक्‍टरी ७.५ ते ८ क्विंटल उत्पादन.
  • पर्णगुच्छ, मूळ आणि खोड कुजव्या रोगास साधारण प्रतिकारक.
  • तेलाचे प्रमाण ४८ ते ४९ टक्के.

संपर्क ः डॉ. मधुकर बेडीस, ९३०९८४५५८६
(तेलबिया संशोधन केंद्र, जळगाव)

इतर तेलबिया पिके
बहुगुणी तेलबिया पीक लक्ष्मीतरूलक्ष्मीतरू (शास्त्रीय नाव - Simarouba glauca...
उत्तम दर्जाचे सोयाबीन वाण ः एमएसीएस ११८८१९६८ पासून एमएसीएस - आघारकर संशोधन संस्था, पुणे...
तयारी खरिपाची : भुईमूग उत्पादन वाढवा...खरीप हंगामातील पावसाचे कमी दिवस, कीड-रोगांचा...
उन्हाळी भुईमुगावरील कीड नियंत्रणउन्हाळी भुईमुगावर खालील विविध अळ्यांचा...
लागवड उन्हाळी तिळाची...उन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी एकेटी १०१, पीकेव्ही एन...
उन्हाळी भुईमुगावरील पानेे खाणारी अळी या अळीला तंबाूखूवरील पाने खाणारी अळी म्हणूनही...
उन्हाळी भुईमुगावरील रसशोषक किडींचे...उन्हाळी भुईमुगामध्ये पीक कालावधीत सुरवातीच्या...
लागवड उन्हाळी तिळाचीउन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी एकेटी १०१, पीकेव्ही एन...
गादीवाफ्यावर करा भुईमूग लागवडभुईमुगाची गादीवाफ्यावर पेरणी एक मीटर रुंदीचे...
लागवड उन्हाळी भुईमुगाची...उन्हाळी हंगामातील लागवडीसाठी टीएजी २४ आणि एसबी ११...
करडईवरील मावा किडीचे नियंत्रणकरडई हे रब्बी हंगामातील प्रमुख तेलबियापैकी...
मोहरी, जवस लागवड व्यवस्थापनरब्बी हंगामात तेलबिया पिके अत्यंत महत्त्वाची असून...
तंत्र करडई लागवडीचेकरडर्ई अधिक हरभरा (३:१) अशी आंतरपिकाची लागवड...
आरोग्यासाठी जवस फायदेशीरयंत्र सुव्यवस्थित कार्यरत राहण्यासाठी वंगण किंवा...
सोयाबीनवरील किडींचे व्यवस्थापनएकात्मिक कीड व्यवस्थापन पिकाच्या...
सोयाबीनवर दिसतोय खोडमाशीचा प्रादुर्भावराज्यामध्ये सोयाबीनवर खोडमाशीचा प्रादुर्भाव आढळत...
रुंद वरंबा सरी पद्धतीने सोयाबीनची पेरणीसोयाबीनच्या ३ किंवा ४ ओळी आणि वरंब्याच्या दोन्ही...
सोयाबीन उत्पादनवाढीची सप्तसूत्रेसोयाबीन पिकामध्ये योग्य वाणाची निवड, पेरणीची...
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
करडईची अधिक उत्पादनक्षम नवीन जात विकसितभारतीय तेलबिया संशोधन संस्थेच्या वतीने डी.एस.एच...