agricultural news in marathi article regarding Intercropping in safflower | Agrowon

करडईमध्ये आंतरमशागत महत्त्वाची...

डॉ. शहाजी शिंदे, डॉ. शशिशेखर खडतरे
शुक्रवार, 19 नोव्हेंबर 2021

पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात पहिली कोळपणी फटीच्या कोळप्याने करावी म्हणजे पिकाच्या ओळीस मातीची भर लागते. टंचाईच्या काळात पाणी उपलब्ध असेल, तर एक किंवा दोन संरक्षित पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात.
 

पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात पहिली कोळपणी फटीच्या कोळप्याने करावी म्हणजे पिकाच्या ओळीस मातीची भर लागते. टंचाईच्या काळात पाणी उपलब्ध असेल, तर एक किंवा दोन संरक्षित पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात.

सध्या करडई पीक वेगवेगळ्या भागात रोपावस्था ते वाढीच्या अवस्थेत आहे. अशा वेळेस अधिक उत्पादनासाठी योग्य व्यवस्थापन महत्त्वाचे आहे.

खत मात्रा 
बागायती करडई पिकास एक महिन्याने पहिले पाणी देण्यापूर्वी नत्राची राहिलेली अर्धी मात्रा ३७.५० किलो नत्र (८२ किलो युरिया) प्रति हेक्टरी द्यावी.

आंतरमशागत 
विरळणी 

  • करडई पीक हे जमिनीत साठवलेल्या ओलाव्यावर घेतले जाते. त्यामुळे ओलाव्याचा कार्यक्षम वापर होण्याच्या दृष्टीने पिकाची विरळणी करून प्रती हेक्टरी झाडांची योग्य संख्या ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
  • झाडांची संख्या प्रमाणापेक्षा जास्त झाली, तर जमिनीतील अन्न आणि पाण्यासाठी त्यामध्ये स्पर्धा होते. पिकाची वाढ नीट होत नाही. पर्यायाने उत्पादनात घट येते.
  • पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांच्या आत विरळणी करावी. विरळणी करताना २० सें.मी. अंतरावर एक जोमदार रोप ठेवून रोगट तसेच लहान झाडे उपटून घ्यावीत.

खुरपणी 
गरजेनुसार पिकाची एक किंवा दोन वेळा खुरपणी करून शेत एक महिन्यापर्यंत स्वच्छ ठेवावे.

कोळपणी 

  • कोरडवाहू भागात कोळपणीला अत्यंत महत्त्व आहे. कोळपणीमुळे जमिनीतील ओलावा टिकून राहण्यास मदत होते म्हणून एक कोळपणी म्हणजे अर्धे पाणी होय.
  • पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात पहिली कोळपणी फटीच्या कोळप्याने करावी म्हणजे पिकाच्या ओळीस मातीची भर लागते. ओळीमधील तण निघते.
  • दुसरी कोळपणी अखंड पासाच्या कोळप्याने करावी म्हणजे जमिनीला पडलेल्या भेगा बुजल्या जातात. जमिनीवर मातीचे आच्छादन तयार होऊन भेगावाटे होणारे जमिनीतील ओलाव्याचे बाष्पीभवन रोखले जाते. हा ओलावा पिकाच्या वाढीसाठी उपयोगी पडतो.
  • पाचव्या आठवड्यात तिसरी कोळपणी दातेरी कोळपणी करावी, म्हणजे जमिनीचा वरचा टणक झालेला थर आणि ढेकळे फुटून त्या मातीने जमिनीस पडलेल्या भेगा बुजल्या जातात. ओलाव्याचे बाष्पीभवन रोखले जाते. हा ओलावा पिकाच्या वाढीसाठी उपयोगी पडतो.

पिकास संरक्षित पाणी 

  • करडई हे पीक अवर्षणास प्रतिकारक्षम असल्यामुळे हे पीक कमी पाण्यात येते. करडईची मुळे जमिनीत खोलवर जात असल्या कारणाने खालच्या स्थरातील ओलावा पिकाच्या वाढीसाठी वापरला जातो.
  • अवर्षणप्रवण परिस्थितीत कमी पाऊस असला तरी करडई पिकापासून काही प्रमाणात हमखास उत्पादन मिळते. जमिनीत पुरेशी ओल असेल तर पिकास पाण्याची गरज भासत नाही.
  • टंचाईच्या काळात पाणी उपलब्ध असेल तर एक किंवा दोन संरक्षित पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात. संरक्षित पाण्यामुळे उत्पादनात भरघोस वाढ दिसून येते. एकच पाणी उपलब्ध असेल तर पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी द्यावे. दोन पाणी द्यायचे असतील, तर पहिले पाणी पेरणीनंतर ३०-३५ दिवसांनी द्यावे आणि दुसरे पाणी ५०-५५ दिवसांनी द्यावे. जमिनीस भेगा पडण्यापूर्वी पाणी द्यावे. पाण्याचा जास्त ताण पडल्यानंतर तसेच जमिनीस भेगा पडल्यावर पाणी दिले, तर भेगामुळे जास्त प्रमाणात पाणी जमिनीत मुरते.
  • जमिनीत जास्त काळ पाणी साठून राहिले आणि तापमान जास्त असेल (३० अंशांपेक्षा जास्त) तर मूळकूज रोग मोठ्या प्रमाणात येतो. त्यामुळे पीक वाळते. तरी पाणी देताना जास्त ताण पडण्यापूर्वी द्यावे. तसेच हलके पाणी द्यावे. पिकात पाणी साठणार नाही याची काळजी घ्यावी.

फुले येण्याचा काळ 

  • अवर्षण परिस्थितीत पेरणीनंतर ५५ ते ६० दिवसांनी म्हणजेच फुले येण्यास सुरुवात झाल्यावर सायकोसील या वाढरोधकाची ५०० पीपीएम (५०० मिलि प्रति ५०० लिटर पाणी) प्रमाणे फवारणी करावी. त्यानंतर ८ ते १० दिवसांनी दुसरी फवारणी करावी म्हणजे झाडाची अनावश्यक वाढ थांबेल. उपलब्ध ओलावा आणि अन्नद्रव्यांचा करडईचे दाणे भरण्यास मदत होईल, पर्यायाने उत्पादनात वाढ होईल.
  • पिकास फुले येण्यास सुरुवात झाल्यावर प्रति हेक्टरी ५ मधमाश्यांच्या पेट्या ठेवाव्यात म्हणजे परागीभवनात वाढ होऊन उत्पादन वाढते.

संपर्क : डॉ. शहाजी शिंदे, ९६८९६१७०६६
डॉ. शशिशेखर खडतरे, ७५८८६१०७७६

(डॉ. शिंदे करडई पैदासकार (निवृत्त) आहेत. डॉ. शशिशेखर खडतरे हे अखिल भारतीय समन्वित करडई संशोधन प्रकल्प, सोलापूर येथे कृषी विद्यावेत्ता आहेत.)


इतर कृषी सल्ला
द्राक्ष बागेतील भुरी रोगाचे करा प्रभावी...वातावरणात होणारे हे बदल द्राक्ष बागेत भुरी रोगाचा...
उन्हाळी मूग लागवड तंत्रउन्हाळ्यातील जास्त तापमान मूग पिकाच्या वाढीसाठी...
नंदनवनातील शेती केवळ मॉन्सून, उन्हाळीबादशाह जहांगीरने काश्मीरबाबत बोलताना म्हटले होते...
रेडूविड ढेकूण मित्र कीटकाची करा घरगुती...भाट्ये येथील प्रादेशिक नारळ संशोधन केंद्र आणि...
किमान तापमानात घट; थंडीत वाढ शक्‍यमहाराष्ट्रावरील हवेच्या दाबात वाढ होत असून ते...
उन्हाळी सूर्यफूल लागवडीचे नियोजनउन्हाळी सूर्यफूल लागवडीसाठी पाण्याचा निचरा होणारी...
गव्हातील अन्नद्रव्यांची कमतरताजमिनीचा प्रकार, खत आणि पाणी व्यवस्थापन, जाती अशा...
एनपीए : कृषी कर्जाची थकबाकीएखाद्या कर्जखात्याचे हप्ते वेळच्या वेळी न गेल्यास...
शेतकरी नियोजन पीक : काजूशेतकरी ः उत्तम दाजी वालावलकर गाव ः वेतोरे, ता....
वनशेतीमध्ये शिसव लागवडीला संधीशिसवाच्या लाकडाला उच्च श्रेणीचे फर्निचर, प्लायवूड...
शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना करारशेतीतील...करार शेती ही आपल्यासारख्या विकसनशील देशांमध्ये ‍...
शेतकरी नियोजन : पीक हापूस आंबाशेतकरी : देवेंद्र ज्ञानेश्‍वर झापडेकर गाव...
मूल्यवर्धित स्पेंट मशरूम कंपोस्टमूल्यवर्धित स्पेंट मशरूम कंपोस्टचा वापर...
कमाल, किमान तापमानातील तफावतीमुळे...सध्याच्या परिस्थितीत द्राक्ष बागेत तापमानामध्ये...
उन्हाळी कांदा पिकातील अन्नद्रव्य...रब्बी (उन्हाळी) कांद्याची लागवड साधारणतः...
शेतकरी नियोजन पीक : केसर आंबाशेतकरी : तय्यब हुसेन दारूवाला गाव : ...
संवर्धनयोग्य रंगीत माशांचे प्रकार...शोभिवंत माशांचे विविध प्रकारे वर्गीकरण करण्यात...
शेतकरी नियोजन पीक : गहू दरवर्षी सेंद्रिय पद्धतीने १० एकर तर...
शेवगा पिकावरील कीड-रोगाचे व्यवस्थापनशेवगा हे पीक तुलनेने काटक असल्याने कीड व रोगांचा...
कमाल अन् किमान तापमानात वाढ शक्‍यमहाराष्ट्रावरील हवेच्या दाबात १०१४...