agricultural news in marathi Health benefits of Drumstick | Agrowon

जीवनसत्त्वयुक्त शेवगा

अनुराधा वांढेकर 
गुरुवार, 20 मे 2021

शेवग्याच्या शेंगाचे आरोग्यदायी फायदे आहेत. शेवग्याची कोवळी पाने, फुले आणि शेंगांची भाजी करतात. यामधील जीवनसत्त्वे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यासाठी तसेच शरीराच्या अनेक समस्या दूर ठेवण्यासाठी मदत करतात. 
 

शेवग्याच्या शेंगाचे आरोग्यदायी फायदे आहेत. शेवग्याची कोवळी पाने, फुले आणि शेंगांची भाजी करतात. आयुर्वेदात याचे  फायदे सांगितलेले आहेत. यामध्ये प्रथिने, पोषक अन्नघटक, लोह, बीटा कॅरोटीन, अमिनो अ‍ॅसीड, कॅल्शिअम, पोटॅशियम, मॅग्नेशिअम, जीवनसत्त्व अ, क आणि बी यांसारखी जीवनसत्त्वे आहेत. ही जीवनसत्त्वे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यासाठी तसेच शरीराच्या अनेक समस्या दूर ठेवण्यासाठी मदत करतात. 

आरोग्यदायी गुणधर्म 

  • शरीरातील रक्ताची कमतरता दूर करण्यासाठी शेवग्याच्या पानांचा वापर फायदेशीर ठरतो. यामध्ये पालक भाजीपेक्षा ३ पटींनी लोहाचे प्रमाण आहे.  
  • शेवग्याची पाने शरीरातील ऊर्जेचा स्तर वाढविणेसाठी मदत करतात. तसेच अल्सर, ट्यूमर  नियंत्रण, सांधे दुखी, सूज कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे. शरीरातील रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी फायदेशीर ठरते. 
  • शेवग्याच्या पानांप्रमाणेच शेंगाही अत्यंत फायदेशीर ठरतात. यामध्ये रक्त शुद्ध करण्याची क्षमता असते. रक्तातील दूषित घटक वाढल्याने होणारा आम्लाचा त्रास, त्वचेच्या विविध समस्या दूर करण्यास शेवग्याच्या शेंगा फायदेशीर ठरतात. 
  •  शेवग्याच्या शेंगांमुळे रक्तातील साखर नियंत्रणात राहण्यासाठी मदत होते. परिणामी मधुमेह नियंत्रणात राहण्यास मदत होते. पीत्ताशयाचे कार्यही सुरळीत होते. 
  •  घशातील खवखव, कफ, सर्दी, श्‍वास घेताना त्रास होत असल्यास शेवग्याच्या शेंगाचे सूप घ्यावे. यामधील पोषणतत्त्वे श्‍वसन मार्गातून धोकादायक घटक कमी करण्यास मदत करतात. टीबी, ब्रोंकायटीस, अस्थमा यांसारख्या आजारावर शेंगा उपयुक्त आहेत. डोळ्यांची दृष्टी वाढविण्यास, कोलेस्टेरॉल पातळी कमी करण्यास मदत.

शेवग्याच्या पानांच्या पावडरीचा वापर

  • डाळीचे वडे, दुधातून मिश्रण, भाजी,पराठे 
  • मध, सॅलड, पापड निर्मितीमध्ये वापर. 
  • टीप - शक्यतो उकळत्या भाजीमध्ये शेवगा पावडरचा वापर करू नये. भाजी उकळून गॅस बंद केल्यानंतर मिसळावी. म्हणजे पावडरमधील जीवनसत्त्व अ चे प्रमाण स्थिर राहते. 

शेवगा पावडरमधील घटक (१०० ग्रॅम )

  •     जीवनसत्त्व - अ चे प्रमाण गाजरापेक्षा ४ पटीने जास्त 
  •     जीवनसत्त्व - इ चे प्रमाण पालका पेक्षा ३ पटीने जास्त 
  •     कॅल्शिअमचे प्रमाण दुधापेक्षा ४ पटीने जास्त 
  •     जीवनसत्त्व - अ चे प्रमाण संत्रीपेक्षा ४ पटीने जास्त 
  •     लोहाचे प्रमाण बदाम पेक्षा ३ पटीने जास्त

शेंगा, पाने आणि बियांपासून मूल्यवर्धित पदार्थ 

  • शेवग्याच्या पानांचा समावेश पोषक किंवा पूरक आहारामध्ये केला जातो. ही पाने भाजी स्वरुपातील खाण्यासाठी उपयोग येतात. त्यानंतर पाने वाळवून त्याची भुकटी बनवून त्याचा वापर भाज्या, ब्रेड, पास्ता व इतर खाद्य पदार्थांमध्ये केला जातो. 

पानांचा रस 

  • शेवग्याची १० किलो ताजी पाने स्वच्छ धुऊन घ्यावीत. ती मंद आचेवर ५ मिनिटे गरम करावीत. त्यानंतर थंड करून घ्यावी. शेवग्याच्या १० किलो पानांमध्ये १ लिटर पाणी मिसळून हॅमरमिलच्या साह्याने बारीक करून (दळून) घ्यावीत. 
  • तयार झालेल्या शेवग्याच्या शेंगांचा रस गाळून घ्यावा. त्यामध्ये २५० ग्रॅम साखर किंवा गूळ व २० ग्रॅम जिरे पावडर मिसळून एकजीव करावे. तयार झालेल्या रसाला हवाबंद बाटलीत रेफ्रिेजरेटरमध्ये ठेवावा. 

पानांचा चहा 

  • सुरुवातीला शेवग्याची पाने स्वच्छ धुऊन सावलीत वाळवावी. वाळलेली पाने चहा पूड प्रमाणे बारीक करून घ्यावी. 
  • एका पातेल्यात गरम पाणी करून त्यामध्ये शेवग्याच्या पानांची पावडर मिसळावी. साखर मिसळावी. तयार झालेल्या शेवग्याच्या पानांचा चहा काचेच्या ग्लासमध्ये ओतून त्यामधून ४ ते ५ थेंब लिंबाचा रस मिसळून घ्यावा. तयार झालेला चहा अतिशय गुणकारी असून चवीला चांगला लागतो. 

- ०२४२२-२५२४१४
(विषय विशेषज्ञ, गृह विज्ञान विभाग कृषी विज्ञान केंद्र, बाभळेश्वर,जि.नगर)


इतर कृषी प्रक्रिया
अ‍ॅक्रिलामाइड कमी करण्यासाठी...विशिष्ट प्रकारच्या खाद्यपदार्थांच्या...
संत्रा रसापासून पावडर; विद्यापीठाने...अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
लिंबापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थलिंबाच्या सालीमध्ये सर्व प्रकारचे जीवनसत्त्वे,...
आरोग्यदायी ड्रॅगन फ्रूटसद्यःस्थितीत भारतामध्ये ड्रॅगन फ्रूटचे उपलब्ध...
आवळ्यापासून लोणचे, सुपारी, मुरंबाआवळ्यापासून तयार केलेल्या मूल्यवर्धित पदार्थांना...
कोकोओपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थकोकोओचे अनेक प्रकार असून, प्रत्येक प्रकारातील...
पेरूपासून जेली, जॅम, सरबतपेरू हे नाशवंत फळ असल्यामुळे योग्यवेळी काढणी करून...
आरोग्यवर्धक योगर्टयोगर्ट हे कॅल्शिअम, रायबोफ्लेविन, फॉस्फरस, झिंक,...
पेरूचे आरोग्यदायी गुणधर्मपेरू हे नाशवंत फळ असून ते जास्त काळ टिकत नाही....
आहारात असावेत ग्लुटेन मुक्त पदार्थग्लुटेन हा गहू, राई आणि बार्ली यांसारख्या ठरावीक...
तुतीपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थतुती फळांचा  पांढरा, काळा आणि लाल रंग असतो....
आहारात असावेत मोड आलेली कडधान्येप्रथिने, खनिजे, जीवनसत्त्वे आणि कर्बोदके यांचा एक...
अन्न प्रक्रियेसाठी कंपित विद्युत...पारंपरिक अन्न प्रक्रिया उद्योगामध्ये...
आहारामध्ये असावा तंतुमय पदार्थांचा...बदलती जीवनशैली आणि नेहमी जंक फूड खाण्यामुळे...
ऊसरसापासून इम्युनिटी शॉट, गन्ना पन्नामाहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या...
केळीपासून व्हिनेगार, टॉफी, पावडरकेळी फळाचा साठवण कालावधी कमी असतो. त्यामुळे...
जीवनसत्त्वयुक्त शेवगाशेवग्याच्या शेंगाचे आरोग्यदायी फायदे आहेत....
आहारात समाविष्ट करा पौष्टिक पदार्थरोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी आहारात पौष्टिक...
ड्रॅगन फ्रूट प्रक्रियेतील संधीशरीरातील कोलेस्टेरॉल नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि...
प्रक्रियेद्वारे आल्याचे मूल्यवर्धनआले हे महत्त्वाच्या मसाला पिकांपैकी एक आहे....