agricultural news in marathi Health benefits of linseed | Agrowon

जवस एक सुपरफूड

डॉ. राजेश क्षीरसागर, गणेश गायकवाड
शनिवार, 10 एप्रिल 2021

अलीकडच्या काळात जवस एक सुपरफूड म्हणून उदयास येत आहे. जवसामध्ये अधिक प्रमाणात ओमेगा-३, स्निग्ध आम्ल, तंतुमय पदार्थ असतात. हे आरोग्यास अधिक फायदेशीर आहेत. 

अलीकडच्या काळात जवस एक सुपरफूड म्हणून उदयास येत आहे. जवसामध्ये अधिक प्रमाणात ओमेगा-३, स्निग्ध आम्ल, तंतुमय पदार्थ असतात. हे आरोग्यास अधिक फायदेशीर आहेत. हृदयासंबंधित आजार, रक्तामध्ये कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण, मधुमेह, कॅन्सर, अस्थिरोग आणि मज्जासंस्थेवरील आजारावर उत्तमरीत्या काम करते.

  •  जवसामध्ये असणारे प्रथिने रोगप्रतिकारक क्षमता वाढविण्यास मदत करते.
  • जवसाच्या तेलाचा बेकरी, दुग्धजन्य पदार्थ, फळांचे रस, नूडल्स अशा अनेक खाद्यपदार्थांमध्ये त्यांची पोषण तत्त्वे वाढविण्यास उपयोग केला जातो.
  • जवसामध्ये ओमेगा-३ स्निग्ध आम्ल, जसे की अल्फा लिनोलेनिक आम्ल, तंतुमय पदार्थ, प्रथिने आणि ॲन्टिऑक्सिडन्ट्‍स हे मुबलक प्रमाणात आहेत. याचा फायदा हृदयासंबंधित आजार, रक्तामध्ये कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण, मधुमेह, कर्करोग, अस्थिरोग आणि मज्जासंस्थेवरील आजारावरील उपायांसाठी केला जातो.
  • खाद्य तेलबियांच्या बरोबरीने औषधी, औद्योगिक उपयुक्तता, पशुआहार, झाडाच्या तंतूंपासून कापडनिर्मिती असे जवसाचे उपयोग आहेत.

आरोग्यदायी फायदे 
 वजन कमी करण्यास मदत 

जवसाच्या बियांमध्ये तंतुमय पदार्थ आहेत, जे वजन कमी करण्यास मदत करतात. एक उत्कृष्ट पोषक तत्त्व आहे.

आहारातील उपयोगी पोषक तत्त्वे पुरवते 
जवसामध्ये आहाराच्या दृष्टीने अनेक महत्त्वाचे पोषक तत्त्वे आहेत. ते ओमेगा-३ स्निग्धाम्ले, जीवनसत्त्व अ, ड, इ आणि कॅल्शिअम फॉस्फरस, पोटॅशिअम, मॅग्नेशिअमचा एक चांगला स्रोत आहे.

 रक्तातील कॉलेस्टरॉल कमी करण्यास मदत 
रक्तातील कॉलेस्टरॉल कमी करण्यास मदत जवस बियांमधील तंतुमय पदार्थ रक्तात उपस्थित खराब कोलेस्टेरोलला बांधतात आणि शरीरातून ते काढण्यास साह्य करतात. वजन आटोक्यात ठेवतात.

हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत 
जवस बियांमध्ये ओमेगा ३ स्निग्धाम्ले विशेषकरून अल्फा लिनोलेनिक आम्ल हे चांगल्या प्रमाणात आहे. जवस बिया तुमच्या हृदयासाठी एक योग्य आहार आहे. त्याने रक्तवाहिन्यामध्ये गाठी बनण्याचा धोका कमी होतो.

अस्थिरोगावर उपयुक्त 
जवसामध्ये प्रथिनांचे व कॅल्शिअम आणि फॉस्फरसचे प्रमाण मुबलक आहे. त्यामुळे हाडे मजबूत होतात व हाडांचे दुखणे कमी होते.

यकृत निरोगी ठेवण्यास मदत 
जवसामध्ये असलेल्या अॅन्टिऑक्सिडन्ट्समुळे यकृताचे डीटॉक्स करण्यात मदत होते. अॅन्टिऑक्सिडन्ट्‍स यकृतातील विषारी व अपायकारक पदार्थ काढण्यास मदत करतात.

पचन क्रिया चांगली होण्यास मदत 
आहारात जवसाचा वापर करावा. ज्यामुळे भूक चांगली लागते. पचनक्रिया चांगली होते. जवसातील तंतुमय पदार्थ पचनक्रिया सुधारण्यास मदत करतात. यामुळे बधकोष्ठतेवरही फायदा होतो.

त्वचेवर उपयोगी 
जवसामध्ये असणाऱ्या अॅन्टिऑक्सिडन्ट्‍स गुणांमुळे त्वचेसाठी फायदेशीर ठरते. त्वचेमध्ये कोलेजनचे प्रमाण वाढते आणि नव्या पेशी तयार होतात. त्वचा निरोगी राहते.

महिलांच्या समस्या दूर करण्यात मदत 
जवसामुळे महिलांचे हार्मोन बॅलन्स नियंत्रित राहते. यामध्ये असणारे फायटोइस्ट्रोजेन हे मासिक पाळीसंबंधी समस्यांवर उपायकारक आहेत. त्यामुळे मासिक पाळीच्या वेदना कमी होण्यास मदत होते.

जवसापासून विविध पदार्थ 
जवसाची चटणी 
साहित्य 

एक वाटी जवस (१०० ते १५० ग्रॅम), तीळ ५० ग्रॅम, चवीनुसार तिखट, मीठ.

कृती 
जवसाच्या बिया व तीळ मंद आचेवर २ ते ३ मिनिटे भाजून घ्यावेत. त्यामध्ये चटणी, लसूण, जिरे टाकून मिक्सरमधून बारीक करून घ्यावे. तयार चटणी चविष्ट लागते.

जवसाचे लाडू 
साहित्य 

जवस, तीळ प्रत्येकी एक वाटी, अर्धा वाटी डिंक पावडर, बदाम ५० ग्रॅम, एक वाटी साजूक तूप, गूळ २०० ग्रॅम.

कृती 
प्रथम जवसाच्‍या बिया भाजून घ्याव्यात. मिक्सरमधून काढून त्यामध्ये वरील साहित्य मिसळून घ्यावे. त्याचे मऊसर गोळे तयार करून लाडू करावेत. तयार लाडू हिवाळ्यामध्ये चांगले असतात.

जवसाची वडी 
साहित्य 

जवस ३० ग्रॅम, तीळ ७० ग्रॅम, गूळ १०० ग्रॅम.

कृती 
जवस चांगले भाजून घ्यावेत. भाजलेल्या जवस, तीळ आणि गुळासोबत चांगले एकत्रित करून घ्यावेत. त्याचे मिश्रण एकत्रित करून जवस वडी बनवावी.

प्रति १०० ग्रॅम जवसमधील पोषकतत्त्वे 
पोषकतत्त्वे...................प्रमाण
कर्बोदके......................२९ ग्रॅम
प्रथिने...........................२० ग्रॅम
स्निग्धांश.......................४१ ग्रॅम
ओमेगा-३ आम्ल.............२३ ग्रॅम
तंतुमय पदार्थ................२८ ग्रॅम
कॅल्शिअम....................२३६ मिलिग्रॅम
फॉस्फरस.....................६२२ मिलिग्रॅम
पोटॅशिअम....................८३१ मिलिग्रॅम
मॅग्नेशिअम.....................४३१ मिलिग्रॅम
फोलिक आम्ल................११२ मिलिग्रॅम

- डॉ. राजेश क्षीरसागर ९८३४९०५५८०
(अन्नतंत्र महाविद्यालय, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर महिला
केळी प्रक्रियेतून गटाची आर्थिक प्रगतीशिंदखेडा (ता. रावेर, जि. जळगाव) येथील ‘सरस्वती...
पौष्टिक आहारासाठी क्विनोआक्विनोआ हा धान्याचा एक प्रकार असून एखाद्या...
जाणून घ्या अंडी खाण्याचे फायदेशरीराला अत्यंत आवश्यक असणारी आणि आपले शरीर स्वतः...
भरड धान्ये : पोषक तत्त्वांचे आगरभारताच्या शिफारशीनुसार संयुक्त राष्ट्राने २०२३ हे...
रक्तक्षय होण्याची कारणे अन् उपाययोजना...मुलांच्या वाढीच्या काळात, स्त्रियांच्या गरोदरपणात...
आहाराची पोषकता वाढविण्यासाठी प्रयत्न...सप्टेंबर महिना हा देशपातळीवर ‘राष्ट्रीय पोषण...
सुदृढ बालकांसाठी स्तनदा मातांना पोषक...ऑगस्ट महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यामध्ये जागतिक...
मत्स्यबीज केंद्रामुळे महिला झाल्या...भिगवण (जि. पुणे) येथील पाच उपक्रमशील महिलांनी...
रानभाज्यांचे आहारातील महत्त्वमहाराष्ट्रामध्ये स्थानिक वातावरणानुसार, तिथे...
शेतीला मिळाली दुग्ध प्रक्रियेची जोडघोटावडे (ता. मुळशी, जि. पुणे) प्रियांका जालिंदर...
शेतीला मिळाली बचत गटाची साथ शेणे (ता. वाळवा, जि. सांगली) येथील सुनंदा उदयसिंह...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगांची जोडमोर्डे (ता. संगमेश्‍वर, जि. रत्नागिरी) हे डोंगराळ...
गृहोद्योगातून मिळाला उन्नतीचा मार्गज्या कुटुंबातील महिलांनी पुढाकार घेऊन शेतीपूरक...
आहारात असावेत मोड आलेली कडधान्येप्रथिने, खनिजे, जीवनसत्त्वे आणि कर्बोदके यांचा एक...
दूषित अन्नापासून सावध राहा...म्यूकरमायकोसिस दुर्मीळ बुरशीजन्य संसर्ग आहे. याला...
वनरोपवाटिकेतून गटाने तयार केली ओळखसांगली जिल्ह्यातील खंडोबाचीवाडी  (ता. पलूस)...
जवस एक सुपरफूडअलीकडच्या काळात जवस एक सुपरफूड म्हणून उदयास येत...
महिला शेतकऱ्यांसाठी उत्पादक कंपनीगावपातळीवरील १० शेतकरी महिला किंवा महिला शेतकरी...
आरोग्यदायी द्राक्ष द्राक्षापासून तयार केलेल्या मूल्यवर्धित...
काकडीवर्गातील आरोग्यदायी झुकिनीझुकिनी ही कुकुरबीटासी कुळातील असून, खरबूज,...