agricultural news in marathi, news regarding oldest time of roat preparation, agrowon, maharashtra | Agrowon

शेतीआधीच भाकरी बनवण्याची क्रिया होती ज्ञात

वृत्तसेवा
शनिवार, 28 जुलै 2018

ईशान्य जॉर्डन येथील उत्खननात सुमारे १४,४०० वर्षांपूर्वी शिकार
आणि फळे गोळा करून खाणाऱ्या माणसांनी भाजलेल्या धान्य पिठांची भाकरीसदृश खाद्य पदार्थ सापडला आहे. भाजलेल्या भाकरीचा हा सर्वांत जुना पुरावा आहे. सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी शेतीला सुरवात झाल्याचे मानले जाते. त्याआधीच्या (शिकारी व फळे गोळा करण्याच्या) काळातील हा पुरावा असून, जंगली तृणधान्यापासूनही खाद्यपदार्थ बनवण्याचा हा महत्त्वाचा पुरावा ठरतो.

ईशान्य जॉर्डन येथील उत्खननात सुमारे १४,४०० वर्षांपूर्वी शिकार
आणि फळे गोळा करून खाणाऱ्या माणसांनी भाजलेल्या धान्य पिठांची भाकरीसदृश खाद्य पदार्थ सापडला आहे. भाजलेल्या भाकरीचा हा सर्वांत जुना पुरावा आहे. सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी शेतीला सुरवात झाल्याचे मानले जाते. त्याआधीच्या (शिकारी व फळे गोळा करण्याच्या) काळातील हा पुरावा असून, जंगली तृणधान्यापासूनही खाद्यपदार्थ बनवण्याचा हा महत्त्वाचा पुरावा ठरतो.

कोपनहेगन विद्यापीठ, युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन, केंब्रिज विद्यापीठ येथील संशोधकांच्या गटाने ईशान्य जॉर्डन येथील ब्लॅक डेझर्ट भागातील शुबायका या उत्खननस्थळी आढळलेल्या भाकरीचे विश्लेषण केले आहे. त्याचे निष्कर्ष ‘जर्नल प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी अॅकेडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित केले आहेत. हे पुरावे आतापर्यंत सर्वांत जुन्या खाद्यपदार्थाचे असल्याचे मानले जाते.
कोपनहेगन विद्यापीठातील उत्खनन- वनस्पतिशास्त्रज्ञ अॅमिया अॅरांझ ओटायगुई यांनी सांगितले, की शुबायका येथे जळालेल्या खाद्यपदार्थांचे शेकडो नमुने आढळले असून, त्यातून १४ हजार वर्षांपूर्वीच्या खाद्यप्रक्रियेविषयी माहिती मिळते. त्यातील २४ भाकरी किंवा रोट्सदृश पदार्थांचे विश्लेषण केले असून, त्यात बार्ली, ईनकोर्न आणि ओट या गव्हाच्या प्राचीन जंगली तृणधान्यांचे पीठ चांगल्या प्रकारे चाळून वापरल्याचे दिसते. निओलिथिक, युरोप, तुर्की, रोमन शहरांमध्ये असे रोट खाल्ले जात असल्याचे पुरावे आहेत. थोडक्यात, शेतीचा विकास होण्यापूर्वीपासूनच रोट तयार केले जात असल्याचे यातून दिसले.
उत्खनन तज्ज्ञ तोबियास रिश्च्टर यांनी सांगितले, की नॅटूफियान शिकारी- धान्य गोळा करणारी माणसे संशोधनाच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहेत. कारण, त्यांच्यामुळे संक्रमणाच्या काळातील विशेषतः फिरत्या काळापासून एकाच जागी स्थिर होणाऱ्या माणसांच्या आहारातील बदलाविषयी माहिती मिळू शकते. लिवॅण्ट येथे चपटी धारदार हत्यारे, धान्य दळण्याची दगडी जाती आढळली. येथील माणसांनी अधिक चांगल्या प्रकारे विविध वनस्पतींचा खाद्यात वापरासही सुरवात केली. भाकरीचे पहिले पुरावे आढळल्याने आमच्या अनेक गृहितकांना आधार मिळाला. मात्र  ही प्रक्रिया अत्यंत वेळखाऊ असावी, त्यामुळेच या जंगली वनस्पतींची वाढ करून त्यापासून धान्य मिळवण्याच्या कल्पनेला चालना मिळाली असावी.

युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन येथील संशोधिका लारा गोन्झालेझ कॅराटेरो यांनी इलेक्ट्रॉनिक सूक्ष्मदर्शकाखाली जळलेल्या खाद्यांचे विश्लेषण केले. कॅराटेरो म्हणाल्या, की उत्खननातील रोट किंवा अन्य तृणधान्य आधारित खाद्यपदार्थांची ओळख ही तशी सरळ नाही. त्याच्या विश्लेषणासाठी आम्ही नवीन निकष लावले आहेत. त्यात पातळ भाकरी, कणिक किंवा गोळा आणि खिरीसारखा पदार्थ यांचे विश्लेषण करता येते. इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शकाखाली त्यातील सूक्ष्म संरचना ओळखता येतात.

रोट बनवण्यासाठी अधिक मनुष्यबळ लागत असे. त्यात धान्यावरील तूस काढून पीठ तयार करणे, मळणे, भाजणे आदी प्रक्रियांचा समावेश होतो. ही प्रक्रिया शेतीपूर्वी विकसित झाली, असे सुचवणे वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. कारण त्यानंतर धान्योत्पादन सुरू झाले असे म्हणणे उलटे वाटू शकते. त्यामुळे काळजीपूर्वक निष्कर्ष काढण्याची गरज प्रो. डोरियन फुल्लर व्यक्त करतात.
या निओथिलिक कालखंडातील उत्खनन आणि संशोधनासाठी कोपनहेगन विद्यापीठाला नुकतेच डॅनिश काैन्सिल फॉर इंडिपेन्डन्ट कडून अनुदान मिळाले आहे. पुढील संशोधनाला चालना मिळाल्याचे तोबियास रिश्च्टर यांनी सांगितले.


इतर अॅग्रो विशेष
पिंपळगावला आडत्याकडून शेतकऱ्याला मारहाण नाशिक: निफाड तालुक्यातील कारसूळ येथील शेतकरी...
अवजारे अनुदानाचे निकष वाढवलेपुणे : राज्यात कृषी अवजारे अनुदानासाठी...
तुरळक ठिकाणी पावसाची शक्यता पुणे ः कोकण व मध्य महाराष्ट्रात तुरळक ठिकाणी हलका...
बदल्या, मारहाण, लाचखोरीने गाजतेय राहुरी...पुणे: महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या आवारात...
मॉन्सूनच्या माघारीस पोषक वातावरण पुणे : मॉन्सून दोन दिवसांत उत्तर महाराष्ट्र व...
काही ठिकाणी जोरदार सरीपुणे ः राज्यातील काही भागांत पावसाचा जोर कमी झाला...
व्यापाऱ्यांवरील कांदा साठा...पुणे/नाशिक: पुरवठा कमी असल्याने देशभरात कांद्याची...
पावसानं पांढऱ्या सोन्याची झाली माती !औरंगाबाद: यंदा पाऊस चांगला सांगितल्याने शेतीच्या...
चौथ्या बैठकीतही ऊसतोडणी दरवाढीवर तोडगा...नगर ः ऊसतोडणी मजुरांच्या तोडणी दरात वाढ करावी...
बिस्कीट निर्मितीतून महिलांनी घेतली...सांगली जिल्ह्यातील नवेखेड (ता.वाळवा) येथील...
शेतीला मिळाली प्रक्रिया उद्योगाची जोडखोपी (ता.भोर,जि.पुणे) येथील अंजना नारायण जगताप...
राज्यात पाऊस कमी होणारसोमवारपासून ढगाळ हवामानासह पावसाची उघडीप राहणार...
कृषी सुपर मार्केट ः संकल्पना आणि संधीजागतिकीकरणाच्या पार्श्‍वभूमीवर शेती हा एक आर्थिक...
बदल हवेत दिलासादायकहवामान आधारीत फळपीक विमा योजनेत केळी पिकासाठी...
नैसर्गिक आपत्तीत पीकच नाई, तर बापही...यवतमाळः नैसर्गिक आपत्तीत आमी पीकच नाई, त आमचा...
राज्यात गाईच्या दूध खरेदी दरात कपात नगर ः लॉकडाऊन उघडल्यानंतर दुधाची मागणी वाढल्यावर...
कोरडवाहू, बागायतीसाठी हेक्टरी १० हजार...मुंबई: अतिवृष्टीमुळे राज्यभरातील शेतकऱ्यांचे...
थकबाकीदार ७१ कारखान्यांचे गाळप परवाने ‘...पुणे: राज्यात चालू हंगामात ऊस गाळपासाठी अर्ज...
शेडनेट, फळबागेतून मिळालेल्या ओळखीसह...धुळे जिल्ह्यातील फागणे (ता. धुळे) येथील उमेश व...
कष्ट, नियोजनपूर्वक उभारली आंबा, नारळ,...शासकीय योजनांचा पुरेपूर वापर करताना वरवडे (ता. जि...