agricultural news in marathi Pest control on vegetable crops | Page 2 ||| Agrowon

भाजीपाला पिकावरील कीडनियंत्रण

डॉ. वंदना मोहोड, डॉ. एस. एम. घावडे
गुरुवार, 4 मार्च 2021

कमाल व किमान तापमानात होणारी घट, अवकाळी पाऊस, गारपीट, ढगाळ हवामान यामुळे पिकांवर विविध किडींचा प्रादुर्भाव दिसतो. पिकांवर येणाऱ्या विविध किडींची लक्षणे वेळीच ओळखून नुकसान टाळण्यासाठी उपाययोजना करणे फायद्याचे ठरते.

काकडीवर्गीय भाजीपाला पिके, टरबूज, खरबूज, कांदा, गवार आणि चवळी ही उन्हाळी हंगामात घेतली जाणारी महत्त्वाची पिके आहेत. कमाल व किमान तापमानात होणारी घट, अवकाळी पाऊस, गारपीट, ढगाळ हवामान यामुळे पिकांवर विविध किडींचा प्रादुर्भाव दिसतो. पिकांवर येणाऱ्या विविध किडींची लक्षणे वेळीच ओळखून नुकसान टाळण्यासाठी उपाययोजना करणे फायद्याचे ठरते.

काकडी 
मावा व तुडतुडे 
लक्षणे 

  • हे पानांच्या खालील बाजूने समूहाने राहतात. आणि पानांतील रस शोषण करतात. त्यामुळे पाने सुकतात व प्रकाश संश्‍लेषणाची क्रिया मंदावते.
  • पाने वेडीवाकळी होतात. 
  •  तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव जास्त झाल्यास, संपूर्ण पाने लाल तांबडी होऊन पानांच्या कडा दुमडतात.
  •  या किडींमुळे वेगवेगळ्या रोगांचा प्रसार होतो. 

उपाययोजना 

  • एकरी २५ पिवळे चिकट सापळे लावावेत.
  • निबोळी अर्क (१० टक्के)
  •  इमिडाक्लोप्रिड (७० टक्के डब्ल्यूजी) ०.७ मिलि प्रति १० लिटर पाणी

पांढरी माशी 
लक्षणे 

  • पांढऱ्या माशीची पिले पानांच्या मागील बाजूने राहून पानांतील रस शोषण करतात.
  • पिले शरीरातून चिकट द्रव बाहेर टाकतात. त्यावर काळ्या बुरशीची वाढ होते. त्यामुळे पिकांमध्ये विविध रोगांच्या विषाणूचा प्रसार होतो.
  • पाने पिवळी पडून सुकतात. 

उपाययोजना (फवारणी प्रति लिटर पाणी)

  •  पिवळे चिकट सापळे एकरी १० लावावेत.
  •  निंबोळी अर्क (१० टक्के)
  •  ॲफिडोपायरोपेन २ मिलि 

फळमाशी 
आर्थिक नुकसान पातळी 

पाच टक्के फळांना छिद्रे पडलेली किंवा फळे खराब झालेली आढळणे.

लक्षणे 
अळी फळाच्या आत गरामध्ये राहते. त्यामुळे पूर्ण फळ खराब होऊन जमिनीवर पडतात. अशी फळे खाण्यास योग्य राहत नाही. 

उपाययोजना 

  • प्रादुर्भावग्रस्त फळे गोळा करून नष्ट करावीत.
  • फळ माशीला पकडण्यासाठी सापळ्यांचा वापर करावा. प्लॅस्टिक बॅगमध्ये मिथील युजेनॉल अधिक मॅलेथिऑन (५ ईसी) १ः१ या प्रमाणात मिश्रण तयार करावे. याचा प्रति २५ हेक्टरसाठी वापर करावा.
  • फळे पेपरबॅग किंवा कापडाने झाकून घ्यावीत.

फवारणी प्रति लिटर पाणी
फ्ल्युबेंडायअमाईड अधिक डेल्टामेथ्रिन (संयुक्त कीटकनाशक) ०.५ मिलि 

टरबूज आणि खरबूज 
पाने खाणारे भुंगे व ठिपक्यांचे भुंगेरे 
लक्षणे 

प्रौढ भुंगे वेलीवरील कोवळी पाने खातात. परिणामी पानांवर छिद्र पडतात.

लाल कोळी 
लक्षणे  

  •  पाने पिवळी पडतात. पानांवर गुठळ्या तयार होतात.
  •  पानांच्या खालील बाजूने राहून रस शोषण करतात. 
  •  या किडी अप्रत्यक्षपणे विविध रोगांचे वाहक म्हणून काम करतात.

उपाययोजना (फवारणी प्रति लिटर पाणी)
डायफेन्थ्युरॉन (५० टक्के डब्ल्यूपी) १.२ ग्रॅम  

पांढरी माशी 
लक्षणे 

  •  माशीची पिले पानांच्या मागच्या बाजूने राहून पानांतील रस शोषून घेतात. 
  •  पिले शरीरातून चिकट द्रव बाहेर टाकतात. त्यावर काळ्या बुरशीची वाढ होते. त्यामुळे पिकांमध्ये विविध रोगांच्या विषाणूचा प्रसार होतो.
  •  पाने पिवळी पडून सुकतात. 

उपाययोजना 

  •  एकरी १० पिवळ्या चिकट सापळ्यांचा वापर करावा.
  •  निंबोळी अर्क (१० टक्के)
  • फवारणी प्रति लिटर पाणी
  •  डायफेन्थ्युरॉन (५० टक्के डब्ल्यूपी) १.२ ग्रॅम  

कांदा 
फुलकिडे 
लक्षणे

  •  प्रौढ व पिले पाने खरडून त्यातील रस शोषून घेतात. त्यामुळे पाने पिवळी पडतात. परिणामी, वेडीवाकडी होऊन वाळतात.
  •  पाने वाळल्यामुळे कांदा नीट पोसत नाही. तसेच बीजोत्पादनाच्या कांद्यामध्ये बीजनिर्मिती होत नाही.

आर्थिक नुकसान पातळी 
प्रति झाड ३० फुलकिडे

उपाययोजना 

  •  निम कोटेड युरियाचा वापर करावा.
  •  निळे चिकट सापळे एकरी १० या प्रमाणात वापरावे.
  •  व्हर्टिसिलिअम लेकॅनी (३ टक्के) ४ ते ५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. 

रासायनिक नियंत्रण : (फवारणी प्रति लिटर पाणी)

  • डेल्टामेथ्रीन (११ टक्के) ०.३ मिलि    किंवा 
  • डायमेथोएट (३० टक्के) ६.६ मिलि किंवा
  • फिप्रोनिल (८० टक्के) १.५ मिलि किंवा
  • लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीन ६ मिलि. 

गवार 
शेंगा पोखरणारी अळी (तंबाखूवरील पाने खाणारी अळी) 
लक्षणे 

  •  अंड्यातून निघालेल्या अळ्या सामूहिकपणे पानांचा हिरवा भाग खातात. त्यामुळे पाने जाळीदार दिसतात. 
  •  जास्त प्रादुर्भाव झाल्यास झाडाला पाने शिल्लक राहत नाही. 
  •  अळ्या नंतर शेंगा छिद्र करतात तसेच शेंगा खातात.

उपाययोजना 

  •  प्रादुर्भावग्रस्त पाने व फळे वेचून नष्ट करावेत. 
  •  हेक्टरी ५ कामगंध सापळे लावावेत.

(टीप : लेखातील कीटकनाशकांना  लेबल क्लेम्स आहेत.)

- डॉ. वंदना मोहोड,  ७०२०९०९७२८, डॉ. एस. एम. घावडे,  ७०२०५७५८६७
(मिरची व भाजीपाला संशोधन विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)


इतर ताज्या घडामोडी
वाढत्या तापमानातील द्राक्ष बागेतील...प्रत्येक भागात सध्याच्या परिस्थितीचा विचार करता...
नगर : पीकविमा योजनेत शेतकऱ्यांचा सहभाग...नगर : नैसर्गिक संकटाने तसेच अन्य कारणाने...
`दहिगाव उपसा सिंचन योजना सौरऊर्जेवर...सोलापूर ः करमाळा तालुक्यातील दहिगाव उपसा सिंचन...
पुणे बाजार समिती चक्राकार पद्धतीने सुरू...पुणे : कोरोना विषाणू बाधित रुग्णाच्या झपाट्याने...
देशी सीताफळाच्या बियाण्याची चोरीसोलापूर ः देशी सीताफळाच्या बियाण्याची चोरी...
पाण्याच्या उपलब्धतेमुळे उन्हाळी...पुणे : गेल्या वर्षी झालेल्या चांगल्या पावसामुळे...
हिंगोली ः सोयाबीनची अडीच लाख हेक्टरवर...हिंगोली ः जिल्ह्यात यंदा खरीप हंगामात ३ लाख ५८...
अमरावतीत खरिपाचे ७ लाख हेक्टर क्षेत्र...अमरावती : कृषी विभागाच्या खरीप हंगाम २०२१...
नाशिक बाजार समितीच्या ‘त्या’ याचिका...नाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या सभापती...
बियाणे, खते, कीटकनाशक नियंत्रणासाठी...नाशिक : खरीप हंगामात बियाणे पेरणीचा कालावधी...
औरंगाबाद जिल्हाभरात फळे, भाजीपाला थेट...औरंगाबाद : शहरासह जिल्हाभरात राबविल्या जात...
लातूर जिल्ह्यात त्रेचाळीस हजार क्विंटल...लातूर: जिल्ह्यात कार्यान्वित १६ केंद्रांवरून २७५९...
अवैध दारू विक्रेत्यांना शासकीय योजनांचा...चंद्रपूर : अवैध दारू विक्रीमुळे सामाजिक स्वास्थ्य...
ऑक्सिजन प्रकल्प उभारणीचा अधिकार...मुंबई : कोरोना रुग्णांची वाढती संख्या व ऑक्सिजनची...
फळाचे ‘प्रमोशन’, मूल्यवर्धन होण्याची...चिकू बागायतदार संघाच्या वतीने राज्यातील चिकू...
अकोला जिल्हा परिषदेत खांदेपालटाची चर्चा अकोला : जिल्हा परिषदेत सत्तारूढ असलेल्या वंचित...
प्रक्रिया उद्योगाला चालना देणारनारळ लागवडीचे क्षेत्र वाढविताना शेतकऱ्यांच्या...
सामूहिक प्रयत्नातून काजू उत्पादकांची...जागतिक बाजारपेठेत वैशिष्ट्यपूर्ण चव असलेल्या...
क्षेत्र वाढ, प्रक्रियेसाठी सरकारी...देशात पेरू लागवडीचे सुमारे तीन लाख हेक्टर आणि...
दुर्लक्षित पिकांनाही येत्या काळात संधीद्राक्ष, डाळिंब, आंबा, केळी, संत्रा ही राज्याच्या...