agricultural news in marathi Technique of sesame cultivation | Page 3 ||| Agrowon

तंत्र तीळ लागवडीचे

संजय बडे
शुक्रवार, 18 जून 2021

तीळ पीक आपत्कालीन पीक, आंतरपीक व मिश्र पीक म्हणून घेता येते. जमिनीत योग्य वाफसा आल्यावर जूनच्या शेवटच्या किंवा जुलैच्या पहिला आठवड्यात पेरणी करावी.  
 

तीळ पीक आपत्कालीन पीक, आंतरपीक व मिश्र पीक म्हणून घेता येते. जमिनीत योग्य वाफसा आल्यावर जूनच्या शेवटच्या किंवा जुलैच्या पहिला आठवड्यात पेरणी करावी. पेरणी ४५ बाय १० सेंमी किंवा ३० बाय १० सेंमी अंतरावर अनुक्रमे ४५ सेंमी अंतराच्या पाभरीने पेरणी करावी.

तीळ हे भारतातील सर्वांत जुने तेलबिया पीक आहे. तिळाच्या तेलास खाद्य तेल व औषधी तेल म्हणून जागतिक बाजारपेठेत मोठी मागणी आहे. तीळ हे पीक दुबार, मिश्रपीक व आंतरपीक पद्धतीसाठी उपयुक्त ठरते. तसेच सलग पेरणी करताना योग्य व्यवस्थापनाद्वारे चांगले उत्पादन तीळ लागवडीतून मिळू शकते. म्हणून सुधारित तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून तीळ लागवडीस प्राधान्य द्यावे. तीळ हे पीक कमी कालावधीत येत असल्याने दुबार पीक पद्धतीसाठी योग्य आहे.

आरोग्यदायी महत्त्व 

  • तिळामध्ये तेलाचे ५० टक्के व प्रथिनांचे २५ टक्के प्रमाण असते.
  • तिळापासून मिळालेले तेल दीर्घकाळ चांगले टिकते, खवट होत नाही.
  • कॅल्शिअम, फॉस्फरस मुबलक प्रमाणात असते.
  • पशू व कोंबडीसाठी पेंड उत्तम खाद्य.
  • तिळाचा साबण, रंग, वनस्पती तूप, औषधी तेल व सुगंधी तेल इत्यादींच्या निर्मितीमध्ये उपयोग होतो.

जमीन व पूर्वमशागत 

  • लागवडीसाठी मध्यम ते भारी, पाण्याचा चांगला निचरा होणारी जमीन निवडावी.
  • खरिपात पाणी साचणार नाही अशी जमीन निवडावी.
  • एक नांगरणी आणि २ ते ३ कुळवाच्या पाळ्या देऊन जमीन चांगली भुसभुशीत करून घ्यावी.

बीजप्रकिया 

  • पेरणीपूर्वी प्रति किलो बियाण्यांस थायरम किंवा कार्बेन्डाझिम २.५ ते ३ ग्रॅम याप्रमाणे चोळावे. किंवा ट्रायकोडर्मा ४ ग्रॅम प्रति किलो बियाण्यास वापरावे.
  • त्यानंतर ॲझोटोबॅक्टर २५ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे या प्रमाणात लावावे. त्यामुळे बियाण्यांची उगवण चांगली होऊन उत्पादनात वाढ होते.

बियाणे प्रमाण 
एकरी १ किलो बियाणे पेरणीसाठी पुरेसे आहे.

लागवडीसाठी योग्य जाती 
एकेटी -६४, आरटी- ३४६, जे.एल.टी.- ७ (तापी) फुले तीळ नं.१, जे.एल.टी.-४०८

लागवड 

  • जमिनीत योग्य वाफसा आल्यावर जूनच्या शेवटच्या किंवा जुलैच्या पहिला आठवड्यात पेरणी करावी.
  • पेरणी ४५ बाय १० सेंमी किंवा ३० बाय १० सेंमी अंतरावर अनुक्रमे ४५ सेंमी अंतराच्या पाभरीने पेरणी करावी.
  • तिळाचे बियाणे फार बारीक असल्यामुळे त्यात समप्रमाणात वाळू, राख, माती किंवा शेणखत मिसळावे.

आंतरपिके 
आंतरपीक पद्धतीमध्ये प्रामुख्‍याने तीळ + सोयाबीन (३:१), तीळ + तूर (२:१), तीळ + कापूस (३:१), तीळ + मूग (३:३), तीळ + ज्वारी (३:१) याप्रमाणात ओळीमध्ये पेरणी फायदेशीर ठरते.

विरळणी / नांगे भरणे 

  • पेरणीनंतर ७ ते ८ दिवसांनी नांगे भरावेत.
  • पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांनी पहिली व त्यानंतर ८ दिवसांनी दुसरी विरळणी करून दोन झाडांत १० ते १५ सेंमी अंतर ठेवावे.

खत व्यवस्थापन 

  • पूर्वमशागतीवेळी हेक्टरी ५ टन चांगले कुजलेले शेणखत वापरावे.
  • तीळ पिकांस हेक्टरी २५ किलो नत्र व २५ किलो स्फुरदची मात्रा द्यावी.
  • पेरणीच्यावेळी अर्धे नत्र (हेक्टरी १२.५ किलो) व संपूर्ण स्फुरद द्यावे. उर्वरित नत्राची मात्रा पेरणीनंतर ३० दिवसांनी द्यावे.
  • सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरता असल्यास पेरणीवेळी २० किलो गंधक प्रति हेक्टरी द्यावे.

व्यवस्थापनातील महत्त्वाच्या बाबी 

  • भारी जमिनीत बी झाकण्यापूर्वी १२ ओळींनंतर लगेच दोन ओळींमध्ये (फटीत) बळीराम नांगराच्या साह्याने चर काढावेत. यामुळे पडलेल्या पावसाचे पाणी जमिनीत मुरेल व अतिरिक्त पाणी बाहेर निघून जाण्यास मदत होईल. मुरलेल्या पाण्याचा पावसाच्या ताणावेळी पिकास फायदा होतो.
  • अधिक उत्पादनासाठी पीक फुलोऱ्यात आणि बोंडे वाढीच्या अवस्थेत असताना २ टक्के युरियाची फवारणी करावी.
  • हे पीक प्रामुख्याने जिरायत क्षेत्रात घेतले जाते. पाण्याची सोय असल्यास व पावसात जास्तीचा खंड पडल्यास फुले व बोंडे मध्ये दाणे भरताना संरक्षित पाणी द्यावे.

- प्रा. संजय बडे, ७८८८२९७८५९.
(सहायक प्राध्यापक (कृषिविद्या), दादासाहेब पाटील कृषी महाविद्यालय, दहेगांव, ता. वैजापूर, जि. औरंगाबाद)


इतर ताज्या घडामोडी
एकरकमी ‘एफआरपी’साठी ‘मिस कॉल’ मोहीमकोल्हापूर : केंद्र सरकारने ‘एफआरपी’चे तुकडे...
पीकविमा योजना शासनाने चालवावी : भारत...अकोला : हजारो कोटी रुपये कमाई करणाऱ्या...
खानदेशात केळी दरांवर दबावजळगाव : खानदेशात केळीची आवक गेल्या पाच-सहा...
कृषी कायद्यांबाबतचा अहवाल खुला करावा :...अकोला : केंद्र सरकारच्या कृषिविषयक कायद्यांना...
सागर खोतकडून ‘स्वाभिमानी’च्या...नेर्ले, जि. सांगली : आमदार सदाभाऊ खोत यांचा मुलगा...
जालन्यात रेशीम कोषाला उच्चांकी ५१...जालना : जालना कृषी उत्पन्न बाजार समिती अंतर्गत...
खडसे, महाजन यांना सहकारात एकत्र...जळगाव : राज्याच्या राजकारणात माजी मंत्री एकनाथ...
फुंडकर फळबाग योजनेत शेतकऱ्यांचे ७५ लाख...नांदेड : रोजगार हमी योजनेत पात्र ठरु शकत नाहीत...
नाशिक बाजार समिती गैरव्यवहार प्रकरणी...नाशिक : लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने २६ ऑक्टोबर...
जमनालाल बजाज पुरस्कार बी. बी. ठोंबरे...लातूर : कौन्सिल फॉर फेअर बिझनेस प्रॅक्टिसकडून...
अज्ञाताने फवारले कांद्यावर तणनाशक; ...भुसावळ, जि. जळगाव : तळवेल (ता. भुसावळ) येथील...
पंजशीरवर तालिबानचा ताबा; गर्व्हनर...काबूल : अफगाणिस्तानातील सर्वात कठिण मानला...
शेतकरी संघटना शेतकऱ्यांच्या संपूर्ण...अकोला : शरद जोशी यांनी शेतकऱ्यांच्या पायातील सर्व...
काथ्या उद्योगवृद्धीसाठी सर्वतोपरी...सिंधुदुर्गनगरी ः जिल्ह्यात काथ्या उद्योग...
चांदूर बाजार तालुक्यात ४२ टक्‍क्‍यांनी...अमरावती : शेती कामाकरिता बैलांचा वापर होत...
शेतकऱ्यांची लूट थांबली पाहिजे : शरद पवारजुन्नर, जि. पुणे ः शेतीमालाला चांगला भाव देण्याची...
पाच मंगळवार शेती कामांना ब्रेक;...आर्णी, जि. यवतमाळ : ८५ वर्षांपूर्वी आलेल्या...
संत्रा उत्पादकांना शासनाने वाऱ्यावर...अमरावती : विदर्भातील मुख्य पीक असलेल्या संत्रा...
नागपूर जिल्हा परिषदेत ‘फाइल ट्रॅकर’नागपूर : ‘सरकारी काम आणि महिनाभर थांब’, असाच...
आंबा, काजू विम्यासाठी जुने निकष लागू...सिंधुदुर्गनगरी ः फळपीक विमा योजनेचे बदललेले निकष...