agricultural news in marathi Timely vaccination is needed to prevent the disease | Agrowon

आजार टाळण्यासाठी वेळीच लसीकरण गरजेचे...

डॉ.बी.सी.घुमरे,डॉ.बी.एन.आंबोरे
मंगळवार, 12 ऑक्टोबर 2021

जनावरांतील औषधोपचारापेक्षा लसीकरणाचा खर्च कमी आहे. यासाठी जनावरांतील रोगप्रतिबंधक उपाययोजना कराव्यात. वेळेवर लसीकरण करावे. जनावरांची आरोग्य तपासणी करावी.
 

जनावरांतील औषधोपचारापेक्षा लसीकरणाचा खर्च कमी आहे. यासाठी जनावरांतील रोगप्रतिबंधक उपाययोजना कराव्यात. वेळेवर लसीकरण करावे. जनावरांची आरोग्य तपासणी करावी.

जनावरांचे व्यवस्थापन अयोग्य झाल्यास त्यांच्या शरीरात ताण वाढून त्यांच्या रोग प्रतिकारक शक्तीत घट होते. जनावरांच्या शरीरावर ताण वाढू नये म्हणून त्यांना संतुलित आहार द्यावा. निवारा सर्व ऋतूत आरामदायक असावा. गोचीड, माश्या इत्यादी पासून मुक्तता असावी. जनावरांचे शरीर, गोठा आणि त्यांच्या संपर्कात येणाऱ्या व्यक्ती इत्यादीच्या बाबतीत सर्वांगीण स्वच्छता आवश्यक आहे.जनावरांच्या पोटात वेगवेगळे जंत होतात. जनावरांच्या शरीरावर गोचीड, गोमाशा , पिसवा यासारखे कीटक वाढतात, हे परोपजीवी असून ते जनावरांच्या शरीरातील रक्त , अन्न रस शोषण करतात. त्यामुळे जनावरांची प्रतिकारक शक्ती कमी होते. अशा जनावरांना टोचलेल्या लशींचा प्रभाव कमी होतो.

रोग प्रतिकारक शक्तीत वाढ करण्याचे उपाय 

  • संसर्गजन्य रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी उपलब्ध रोगांच्या लसी जनावरांना नियमितपणे टोचून घ्याव्यात. त्यामुळे जनावरांच्या रोगप्रतिकारक शक्तीत वाढ होते.
  • एखाद्या रोगासाठीची लस जनावरांना टोचल्यानंतर पुढील २१ दिवसांच्या कालावधीत त्या रोगासाठीची प्रतिकारक शक्ती शरीरात तयार होते.ही शक्ती ठराविक कालावधीपर्यंतच टिकून राहते, म्हणून हा कालावधी संपण्यापूर्वी पुन्हा त्याच रोगासाठी लस जनावरांना टोचून घ्यावी. जेणेकरून त्या रोगासाठीची प्रतिकारक शक्ती पुन्हा तयार होऊन जनावरांचे त्या रोगापासून कायमचे संरक्षण होईल.

लसीकरणाबाबत महत्त्वाचे मुद्दे 

  • लसीकरण हे फक्त निरोगी जनावरांना करावे. आजारी जनावरांना लस टोचू नये .
  • कळपातील किंवा गोठ्यातील सर्व जनावरांना लस एकाच वेळी टोचावी.
  • कोणत्याही दोन वेगवेगळ्या लसी टोचण्यामध्ये कमीत कमी २१ दिवसांचे अंतर असावे.
  •  लसीकरण करण्यापूर्वी जनावरांना जंतनाशक दिलेले असावे.
  • लसीकरण हे सकाळी किंवा संध्याकाळी थंड वातावरणात करावे.
  • लसीकरण टोचण्याची सुई प्रत्येक जनावरांसाठी निर्जंतुक केलेली असावी.
  • लस टोचण्यासाठी योग्य पद्धत वापरावी. उदा. लाळ खुरकुताची
  • लस थंड अवस्थेत राहणे आवश्यक असते,त्यासाठी ती थर्मास मध्ये किंवा बर्फात ठेवून टोचावी.
  • काही जनावरांना लस टोचल्यानंतर त्या ठिकाणी सूज येणे, ताप येणे, दूध उत्पादनात घट येणे स्वाभाविक आहे, परंतु हे सर्व तात्पुरत्या स्वरूपाचे असते त्यामुळे जनावरांना कोणताही धोका नसतो.
  • जनावरांना देण्यात येणारी लस नामांकित कंपनीची असावी. लसीच्या मुदतीची तारीख आणि बॅच क्रमांक पहावा.

इतर उपाय योजना 
रोगासाठी तपासण्या
जनावरांना होणारे ठराविक रोग, जनावरांसाठी व मानवासाठी घातक आहेत. असे रोग जनावरांना झाल्यास अशी जनावरे आपल्या कळपातून काढून टाकावीत.

कासदाह 
सुप्त प्रकारामध्ये या रोगाचे कोणतेच लक्षण दिसून येत नाहीत. नंतर त्याचे रूपांतर दृश्य स्वरूपाच्या प्रकारात होते. तेव्हा कासेतून खराब दूध येते अशा वेळी औषधोपाचारावर होणारा खर्चही खूप असतो.

संपर्क-
डॉ.बी.सी.घुमरे, ९४२१९८४६८१
डॉ.बी.एन.आंबोरे, ९४२१३८५४२९

(क्रांतिसिंह नाना पाटील, पशुवैद्यकीय महाविद्यालय,शिरवळ, जि.सातारा येथे कार्यरत आहेत.)


इतर कृषिपूरक
जनावरांमध्ये दिसतो थंडीचा ताणतणावअचानक तापमान खूप कमी झाले तर जनावरे थंडीपासून...
कुक्कुटपालनासाठी शास्त्रोक्त पद्धतीचे...आहाराच्या दृष्टीने विचार केला तर कोंबड्याच्या...
शोभिवंत मत्स्यपालन व्यवसायामध्ये संधी...शोभिवंत मत्स्यपालन व्यवसाय जागतिक स्तरावर वेगाने...
पशुआहारात तंतुमय पदार्थांचे महत्त्वपशूआहारातील तंतुमय पदार्थांमुळे जनावरांच्या...
शेळ्यांमधील सांसर्गिक प्लुरोन्युमोनियाज्या भागामध्ये जास्त पाऊस पडतो, कोंदट व दमट...
हिवाळ्यातील कोंबड्यांचे व्यवस्थापनकोंबड्यामध्ये विषाणूजन्य, जिवाणूजन्य, प्रजीवजन्य...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील थायलेरिओसिसरोगग्रस्त जनावरांना गोचीड रक्त शोषण्यासाठी चावतात...
शेळ्या, मेंढ्यांमधील अगॅलेक्शियाअगॅलेक्शिया आजारामुळे शेळ्या, मेंढ्यांचे दूध देणे...
मत्स्यपालनामध्ये खाद्याचा योग्य वापर...माशांच्या वाढीसाठी सकस व प्रथिनयुक्त आहाराची गरज...
टाळा जनावरांची विषबाधा...​ज्वारीच्या कोवळ्या धाटांची विषबाधा जनावरांनी...
संकल्प करूया देशी गोवंश संवर्धनाचा...सुजाण पिढीने आपल्या देशी गोवंशाचे माहात्म्य...
मूल्यवर्धित चारानिर्मिती तंत्रपावसाळ्यानंतर कोकणात हिरव्या चाऱ्याची टंचाई असते...
कालवडीतील प्रजनन संस्थेचे महत्त्व..अधिक दुग्धोत्पादनाकरिता दुधाळ जनावरांतील विशेषतः...
जाणून घ्या शोभिवंत माशांना बाजारपेठेत...भारतामध्ये शोभिवंत मासे संवर्धन आणि पालनासाठी...
बैलामधील खांदेसूजीवर उपाययोजनाशेतीकामामध्ये बैलांकडून जास्त प्रमाणात काम करून...
लाळ्या खुरकूत आजाराचा वाढतोय प्रसारज्या जनावरांच्या पायाच्या खुरी दुभंगलेल्या आहेत,...
आजार टाळण्यासाठी वेळीच लसीकरण गरजेचे...जनावरांतील औषधोपचारापेक्षा लसीकरणाचा खर्च कमी आहे...
कार्प माशांच्या बीजांचे संगोपनमाशांचे निरंतर उत्पादन वाढविण्यासाठी योग्य...
गाईसाठी योग्य आकारमानाचा गोठागोठ्यामध्ये जनावरांसाठी साधारणपणे किती जागा असावी...
गाई,म्हशींच्या संक्रमण काळातील आहार...संक्रमण काळ हा दुभत्या जनावरांच्या आयुष्यातील...