agricultural news in marathi Tractor driven multi-crop planter | Agrowon

ट्रॅक्टरचलित बहुपीक टोकण यंत्र

डॉ. सचिन नलावडे
रविवार, 21 नोव्हेंबर 2021

टोकण यंत्राद्वारे पेरणी केल्यास रोपांची संख्या आणि अंतर योग्य राखता येते. टोकण पद्धतीने बियाणे लागवड करताना मजुरांच्या मदतीने एकसमान अंतरावर लहान छिद्रे पाडून त्यात बियाणे खोचले जाते.

टोकण यंत्राद्वारे पेरणी केल्यास रोपांची संख्या आणि अंतर योग्य राखता येते. टोकण पद्धतीने बियाणे लागवड करताना मजुरांच्या मदतीने एकसमान अंतरावर लहान छिद्रे पाडून त्यात बियाणे खोचले जाते.

शेतातून अधिक आणि शाश्‍वत उत्पादन मिळविण्यासाठी शेतीकामे योग्यवेळी करणे आवश्‍यक असते. हवामान बदल, पावसाचे असमान वितरण इत्यादी कारणांमुळे काही वेळा दुबार पेरणी करावी लागते. परिणामी, उत्पादन खर्चात वाढ होते. त्यासाठी श्रम आणि वेळेची बचत करणारी विकसित यंत्रे शेतीकामांमध्ये वापरणे सोयीचे ठरते. सुधारित यंत्राच्या वापरामुळे निविष्ठांचा योग्य प्रमाणात आणि आवश्‍यक तितकाच वापर करता येतो.

बियाणे पेरणी योग्य अंतरावर केल्यामुळे खत आणि पाणी व्यवस्थापन करणे सोयीचे होते. हेक्टरी रोपांची संख्या योग्य राखली जाते. त्यामुळे रोपांची दाटी होत नाही आणि पुरेसा सूर्यप्रकाश रोपांना मिळतो. तसेच विरळणी आणि पुनर्लागवड करण्याची गरज भासत नाही. शिवाय यंत्राद्वारे आंतरमशागत, खते देणे इत्यादी कामे जलद गतीने करता येतात.

हस्तचलित टोकण यंत्र 
शेतीमध्ये यांत्रिकीकरण येण्याआधी पेरणीसाठी बैलचलित पाभरीचा वापर केला जायचा. पाभरीच्या साह्याने पेरणी करताना दोन ओळींतील आणि रोपांतील अंतर समान राखणे शक्य होत नाही. त्यामुळे काही वेळा विरळणी आणि पुनर्लागवडीची कामे करावी लागतात.

  • टोकण यंत्राद्वारे पेरणी केल्यास रोपांची संख्या आणि अंतर योग्य राखता येते. टोकण पद्धतीने बियाणे लागवड करताना मजुरांच्या मदतीने एकसमान अंतरावर लहान छिद्रे पाडून त्यात बियाणे खोचले जाते.
  • बाजारामध्ये विविध प्रकारची हस्तचलित यंत्रे उपलब्ध आहेत. काही एक नळी, दोन नळी प्रकारची टोकण यंत्रे आहेत. तर काही यंत्रावर गोलाकार फिरत्या चाकावर बसविलेल्या पहारीच्या साह्याने खड्डे करून त्यात बिया टोकणारी यंत्रणा बसवलेली असते.
  • एक नळीच्या साह्याने बिया टोकण करणाऱ्या यंत्रामध्ये खालील बाजूस उघडझाप होणारी पहार जोडलेली असते. या पहारीची उघडझाप क्लचच्या साह्याने केली जाते. यामध्ये एकामागून एक असे बियाणांचे वितरण होते. परंतु अशा प्रकारच्या हस्तचलित टोकण यंत्राची प्रक्षेत्र क्षमता कमी असते. त्याऐवजी ट्रॅक्टरचलित टोकण यंत्राचा वापर जास्त केला जातो.

ट्रॅक्टरचलित फुले बहुपीक टोकण यंत्र 
आपल्याकडे शेतीकामांसाठी १२ ते २५ अश्‍वशक्तीच्या ट्रॅक्टरचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो. या ट्रॅक्टरच्या साह्याने ऊस तसेच फळबागांमध्ये आंतरमशागतीची तसेच पेरणीची कामे केली जातात. या कामांमध्ये सुसंगता येण्यासाठी महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने ‘फुले बहुपीक टोकण यंत्र’ विकसित केले आहे.

वैशिष्ट्ये 

  • यंत्र १२ अश्‍वशक्ती आणि त्यापेक्षा अधिक क्षमतेच्या ट्रॅक्टरद्वारे ओढता येते.
  • मजुरी, वेळ आणि श्रमाची बचत होते.
  • ज्वारी, सोयाबीन, हरभरा, मका, भुईमूग, सूर्यफूल, गहू इत्यादी पिकांची टोकण करण्यासाठी उपयुक्त.
  • बियांसोबतच दाणेदार खतांची पेरणी करता येते.
  • पारंपरिक पद्धतीमध्ये होणाऱ्या खर्चाच्या तुलनेत ४० ते ५० टक्के बचत होते.
  • पारंपारिक पद्धतीपेक्षा वेळेमध्ये ५० ते ६० टक्के बचत होते.

- डॉ. सचिन नलावडे, ९४२२३८२०४९
(डॉ. अण्णासाहेब शिंदे कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी)


इतर टेक्नोवन
पारदर्शक फोन : नव्या आभासी क्रांतीच्या...दर काही दिवसाने मोबाईल फोनमध्ये बदल होत असल्याचे...
‘कल्चर्ड’ मांसामध्येच मिळेल मेदाचा स्वादप्रयोगशाळेत पेशींपासून वाढवलेल्या मांसाला...
वेळ, मजुरी, कष्टात बचत करणारी यंत्रे;...राहुरी येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या ‘...
दूध प्रक्रिया उद्योगातील उपकरणेदूध हा नाशीवंत पदार्थ असल्यामुळे उत्पादित आणि...
ट्रॅक्टरचलित बहुपीक टोकण यंत्रटोकण यंत्राद्वारे पेरणी केल्यास रोपांची संख्या...
व्हर्जीन कोकोनट ऑइलनिर्मिती तंत्रव्हर्जीन कोकोनट तेल हे नैसर्गिक सर्वश्रेष्ठ...
शोभिवंत मत्स्यपालन व्यवसायामध्ये संधी...शोभिवंत मत्स्यपालन व्यवसाय जागतिक स्तरावर वेगाने...
डिजिटल तंत्रज्ञानावर आधारित स्वयंचलित...काही फवारणी द्रावणे ही अत्यंत विषारी असतात....
अन्नप्रक्रिया यंत्रनिर्मितीतील सावंत...सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ येथील प्रकाश सावंत...
प्रयोगशीलतेला दिली तंत्रज्ञानाची जोडप्रयोगशीलता आणि तंत्रज्ञान वापर या दोन बाबी शेतीत...
लेसर चिमट्याने पकडता येतील विषाणूसिंगापूर येथील नानयांग तंत्रज्ञान विद्यापीठातील...
वनस्पतींचे भौगोलिक मूळ ठरवणे होईल सोपेविविध पिके किंवा अन्नधान्य उत्पादनामध्ये भौगोलिक...
वाशीमच्या शेतकऱ्यांनी उभारली बांधावरची...वाशीम जिल्ह्यातील एरंडा येथील जयकिसान शेतकरी...
शेतातून पिकासोबतच घेता येईल सौरऊर्जा...शेती आणि सौरऊर्जा यांचे उत्पादन एकाच वेळी घेणे...
शेतीत यांत्रिकीकरण रूजवलेले चौधरीममुराबाद (ता.. जि. जळगाव) येथील मनोज सदाशिव चौधरी...
नाशीवंत भाज्या टिकविण्यासाठी आधुनिक...भाजीपाला हा नाशीवंत घटक असून, काढणीनंतर त्वरित...
परदेशी कंपन्या उतरल्या पारंपरिक...ओरडणाऱ्याची मातीही विकली जाते, अशा आशयाची म्हण...
घरगुती उत्पादनासाठी ‘स्मार्ट इनडोअर...हरितगृहाची उभारणी ही आधुनिक शेतीकडे नेणारे पाऊल...
अन्न प्रक्रियेचे आधुनिक तंत्र : ...गेल्या काही वर्षांमध्ये बाजारामध्ये वेगवेगळ्या...
हरियाना येथील कृषी विद्यापीठात...हिस्सार (हरियाना) येथील चौधरी चरणसिंग हरियाना...