agricultural news in marathi use of medicinal plants in animals | Page 2 ||| Agrowon

संधिवातावर निर्गुडी, निलगिरी उपयुक्त

डॉ.सुधीर राजूरकर
मंगळवार, 30 मार्च 2021

पशुवैद्यकाच्या मार्गदर्शनानुसार बाधित भागावर औषधी वनस्पतीद्वारे  बाह्य उपचार करता येतात.  यामुळे उपचारासाठी लागणाऱ्या औषधांचा बराच खर्च वाचू शकतो. शिवाय या वनस्पतींच्या औषधांचा अत्यंत चांगला गुण देखील येतो.

पशुवैद्यकाच्या मार्गदर्शनानुसार बाधित भागावर औषधी वनस्पतीद्वारे  बाह्य उपचार करता येतात.  यामुळे उपचारासाठी लागणाऱ्या औषधांचा बराच खर्च वाचू शकतो. शिवाय या वनस्पतींच्या औषधांचा अत्यंत चांगला गुण देखील येतो.

जनावरांमध्ये सांधेदुखी हा आजार मोठ्या प्रमाणात आढळतो.  सांध्यामध्ये मार लागणे हे  सर्वत्र आढळते, परंतु यात जर जखम झाली किंवा सांध्यास जिवाणूंचा संसर्ग झाला तर तो सुजतो. यामुळे जनावर लंगडते, सांध्यामध्ये वेदना होतात. जीवाणूंच्या संसर्गामुळे जनावरास ताप येतो, आजाराची तीव्रता वाढते,  सांध्यामध्ये पू होतो.  या आजारावर उपचार करत असताना पशुवैद्यकाद्वारे  योग्य ते निदान करून प्रतिजैविकांच्या सोबतच  वेदनाशामक,  सूज विरोधी औषधांचा वापर करावा.

पशुवैद्यकाच्या मार्गदर्शनानुसार बाधित भागावर औषधी वनस्पतीद्वारे  बाह्य उपचार करता येतात.  यामुळे उपचारासाठी लागणाऱ्या औषधांचा बराच खर्च वाचू शकतो. शिवाय या वनस्पतींच्या औषधांचा अत्यंत चांगला गुण देखील येतो.

उपयुक्त औषधी वनस्पती
निर्गुडी  

  • निर्गुडीचे पान सूज विरोधी आहे.  मानवाच्या आजारात गुडघेदुखी किंवा सांधेदुखी यामध्ये निर्गुडी पाला वापरून त्याचा लेप बाधित भागावर लावतात. यामुळे येथील सूज व वेदना कमी होतात.
  • या आजारात बाधित भागावर लावण्यासाठी निर्गुडीच्या पानांचा वापर करावा.

निलगिरी 

  •  वनस्पतीची पाने व तेल यांचा वापर औषधीमध्ये करतात.
  •  पानाचा  लेप  बाधित भागावर लावावा किंवा  निलगिरी तेलाने बाधित भागावर मसाज करावा.

कापूर 
आपल्या रोजच्या वापरात असलेला कापूर हा वनस्पतिजन्य असतो.  कापराचा वापर   बाधित भागावर  लावण्यासाठी करावा.

रोहिष तेल 

  • हे एक वनस्पतिजन्य तेल असून  संधिवात,  मुका मार  यावर अत्यंत गुणकारी आहे. 
  • निलगिरी तेलाप्रमाणे  याचा देखील वापर करावा. परंतु रोहिष तेल  कमी मात्रेत वापरावे. 
  • रोहिष तेल हे तीळ तेल किंवा नारळ तेलात मिसळून  बाधित भागावर लावावे. त्वचेवर याचा त्रास होऊ शकतो.

लसूण 
याचा वापर बाह्य उपचारासाठी करावा.  लसूण  बारीक करून त्याचा लेप बाधित भागावर लावावा.

आले 
लसणाप्रमाणेच आल्याचा वापर करावा.

सूजेवर गोखरू, पुनर्नवा उपयुक्त
शरीराच्या एखाद्या भागात पाणी साचून त्या भागावर सूज येणे यालाच शोथ किंवा  इडीमा असे म्हणतात.  जनावरांमध्ये पोटाच्या भागावर, मानेच्या खाली  अशा प्रकारची सूज बऱ्याच वेळी दिसते.  शरीरात रक्त वाहत असताना खनिजे, अन्नद्रव्य  व  जलद्रव्याची रक्तवाहिन्या  व पेशी मध्ये  देवाण-घेवाण  चालू असते.  या कार्यात बिघाड झाल्यास  रक्तातील जलद्रव्य पेशींमध्ये साठवून राहतात.

  • हृदयाचे आजार,  गर्भ काळ, सूज, कर्करोग,  ॲलर्जी,  जिवाणू , विषाणू  व परोपजीवी जंतू यांच्या संसर्गामुळे हा आजार संभवतो.
  • आजारामध्ये सूज  आलेल्या भागावर हात लावल्यास आतमध्ये पाणी असल्याचे जाणवते,  परंतु त्या भागात वेदना होत नाही.
  • आजारावर  उपचार करत असताना  पशुवैद्यकाद्वारे याचे  नेमके निदान व उपचार करून घ्यावेत.

आजारावर उपयुक्त औषधी वनस्पती 
गोखरू 

  •  सराटे नावाने ओळखली जाणारी ही वनस्पती सर्वत्र मोठ्या प्रमाणात आढळते.  या वनस्पतीचे फळ म्हणजे सराटे  औषधीमध्ये वापरतात.
  •  याचा वापर करत असताना  हे सराटे व्यवस्थित बारीक करून घ्यावेत.  कारण अन्न नलिकेमध्ये हे  पोटामध्ये हे काटे  इजा करू शकतात.
  •  ही वनस्पती  मूत्रल  म्हणून कार्य  करते.  म्हणजेच  या वनस्पतीमुळे  शरीरामध्ये साचलेले पाणी  बाहेर पडते.

पुनर्नवा 

  • वनस्पतीला घेटूली या नावाने  ओळखतात. संपूर्ण  वनस्पती औषधी मध्ये वापरतात.  
  • विशेषतः मूळ आणि बी यात औषधी गुणधर्म जास्त आहेत.

कुश 
 ही वनस्पती मुख्यतः मूत्रल आहे. वनस्पतीचे मूळ औषधीमध्ये वापरतात.

 - डॉ. सुधीर राजूरकर,   ९४२२१७५७९३
(प्राध्यापक, पशू औषधी व विषशास्त्र विभाग, पशुवैद्यक व पशू विज्ञान महाविद्यालय, परभणी)


इतर ताज्या घडामोडी
जलसंपदा विभागाची कार्यालये, आस्थापना...सोलापूर ः केवळ कार्यालयाकडे कामे नाहीत, अपुरा...
बाधित शेतकऱ्यांना हक्काचा मोबदला द्यावानाशिक : पुणे-नाशिक रेल्वे मार्गाचे भूसंपादन व...
पीककर्जापासून गरजू वंचित राहू नये ः...नाशिक : नाशिक हा शेतीप्रधान जिल्हा असल्याने...
परभणीत पीककर्जाचे केवळ १४.९१ टक्के वितरणपरभणी ः जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात पीककर्ज...
शेतकऱ्यांना जमिनीचा योग्य मोबदला...मंचर, जि. पुणे : ‘‘पुणे-नाशिक हायस्पीड रेल्वे...
लिंकिंग करणाऱ्या कृषी सेवा केंद्रांचा...अकोला : जिल्ह्यात बियाणे, खत विक्रीत सुरू...
खानदेशात पावसाची प्रतीक्षाजळगाव : खानदेशात पावसाची प्रतीक्षा आहे. गेल्या...
विनावापर भूखंडांबाबत कार्यवाही करावी ः...औरंगाबाद : पैठण ‘एमआयडीसी’तील वितरित झालेल्या...
लाखगंगा गावातून पुन्हा दूध दरासाठी...औरंगाबाद : लॉकडाउनचे कारण देत दूध खरेदीचे दर...
सातव्या वेतन आयोगासाठी महामंडळांमधील...नगर : राज्यातील विविध महामंडळांमधील अधिकारी-...
रत्नागिरी, संगमेश्‍वर, राजापूरला ...रत्नागिरी : सलग दुसऱ्या दिवशी रत्नागिरी...
चक्रीवादळामुळे नुकसान झालेल्यांना...वडाळी जि. अकोला : या हंगामाला सुरुवात होताच...
पशुचिकित्सा व्यावसायिक संघटना करणार...नागपूर : पशुचिकित्सा व्यवसायी संघटनेच्या...
जागोजागी होणारी लुट थांबवा, ...नगर : ‘‘राज्यात जागोजागी प्रत्येक क्षेत्रात...
‘घटनादुरुस्ती करून आरक्षण देणे  हाच...कोल्हापूर : घटनादुरुस्ती करून मराठा आरक्षण देणे...
कोकणातील डच, पोर्तुगाल वखारींचे होणार...पुणे : भारतातील आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारासाठी...
गोसीखुर्द प्रकल्प पूरनियंत्रणासाठी ...मुंबई ः गोसीखुर्द प्रकल्प पूरनियंत्रणाबाबत...
प्रकल्पग्रस्तांच्या जमिनींना पाच पट...नाशिक : देशातील पहिला सेमी हायस्पीड रेल्वेमार्ग...
आरक्षण देण्याची राज्यकर्त्यांची इच्छाच...पुणे : मराठा समाजाला आरक्षण देण्याची राजकीय...
नांदेडमध्ये थकीत ‘एफआरपी’साठी धरणेनांदेड : ऊस गाळप होऊनही पैसे न दिल्याने...