agricultural news in marathi Wheat harvesting, storage planning | Page 2 ||| Agrowon

गहू कापणी, साठवणीचे नियोजन

डॉ. विजेंद्र एस. बाविस्कर, डॉ. यशवंतकुमार के. जे. आणि डॉ. सुधीर नवाथे
सोमवार, 1 मार्च 2021

गेल्या काही दिवसांपासून थंडी कमी होत असून तापमानात वाढ होत आहे. अशा वेळी गहू पिकाला मध्यम किंवा पाण्याचा निचरा होणारी जमीन असल्यास पाण्याची अतिरिक्त पाळी देणे फायद्याचे ठरते. 
 

गेल्या काही दिवसांपासून थंडी कमी होत असून तापमानात वाढ होत आहे. अशा वेळी गहू पिकाला मध्यम किंवा पाण्याचा निचरा होणारी जमीन असल्यास पाण्याची अतिरिक्त पाळी देणे फायद्याचे ठरते. 

उशिरा पेरणी झालेल्या गव्हामध्ये सध्या ओंब्या बाहेर पडल्या आहेत. अशा वेळी वारा नसताना पाण्याची पाळी देणे लाभदायक ठरेल, अन्यथा गहू लोळण्याची शक्यता असते. 

ओंब्या बाहेर पडल्यानंतर पिकास तुषार सिंचन पद्धतीने पाणी देऊ नये. त्यामुळे गव्हाच्या दाण्याची चकाकी कमी होते. एकूणच गहू दर्जात घट होते. अशा अवस्थेत १९:१९:१९ (विद्राव्य खत) किंवा डी.ए.पी. २० ग्रॅम प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात फवारणी करावी. सिंचनाच्या जोडीला अन्नद्रव्यांची मात्रा मिळाल्याने दाण्याचा आकार वाढून चकाकीही वाढण्यास मदत होते.

कापणी व मळणी नियोजन  

  • वेळेवर पेरणी झालेल्या गव्हामध्ये साधारणतः ११०-१२० दिवसांमध्ये गहू पक्व होतो. काही गहू जातींचे दाणे पीक पक्‍व झाल्यानंतर शेतात झडतात व नुकसान होते. हे नुकसान टाळण्यासाठी पीक पक्‍व होण्याच्या २ ते ३ दिवस आधी गव्हाची कापणी करावी. कापणीवेळी दाण्यातील ओलाव्याचे प्रमाण १५ टक्के असावे. 
  • गव्हाची मळणी यंत्राच्या साह्याने करावी. मळणी करताना गव्हाचे दाणे फुटणार नाहीत याची काळजी घ्यावी. गहू पीक कापणी, मळणी आणि धान्य पोत्यात भरण्याचे काम एकाच वेळी कंबाइन हार्वेस्टरच्या साह्याने करता येते. 

गहू साठवण

  • गहू साठविण्यासाठी ओलावा, उंदीर, पक्षी यांच्यापासून मुक्‍त अशा स्वच्छ व सुरक्षित जागेची निवड करावी. 
  • गहू साठवण्यासाठी धातूच्या पत्रा किंवा सिमेंटपासून बनवलेल्या सुधारित कोठीचा वापर करावा. 
  • पोत्यात धान्य भरणार असल्यास पोती स्वच्छ, साफ करूनच त्यात धान्य भरावे. पोती लाकडी फळ्या अथवा पॉलिथिनच्या चादरीवर ठेवावीत. 
  • साठवणुकीच्या काळात गव्हामध्ये किडींचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी त्यातील ओलाव्याचे प्रमाण १० टक्क्‍यांपेक्षा कमी ठेवावे. त्यासाठी मळणीनंतर गव्हास ३ ते ४ दिवस चांगले ऊन द्यावे. त्यानंतर गहू थंड झाल्यानंतरच त्याची साठवण करावी. साठवणीतील किडीचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी शिफारस केलेल्या रसायनांचा तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने बंद कोठीत वापर करावा. 
  • पुढील वर्षी बियाणे म्हणून वापरताना गहू बियाण्यास प्रति किलो १० ग्रॅम वेखंड भुकटीची बीजप्रक्रिया करावी. 

खपली गव्हाची काढणी 

  • खपली गव्हाची कापणी शक्यतो सकाळी करावी. सकाळी वातावरणात ओलावा असल्याने ओंब्या गळून पडत नाहीत. दुपारी तापमान वाढलेले असल्याने ओंब्या गळण्याची शक्यता जास्त असते. 
  • काढणी केल्यानंतर पेंढ्या एक ते दोन दिवस उन्हामध्ये वाळवाव्यात. त्यानंतर मळणी यंत्राने मळणी करावी. अलीकडे कंबाइन हार्वेस्टरमध्ये योग्य ते बदल करूनही खपली गव्हाची काढणी करता येते.
  • तयार केलेली खपली उन्हात चांगली वाळवून पोत्यात अगर कोठीत ठेवावी. 
  • घरी खाण्यासाठी लागेल तशी भरडून आणावी. भरडताना जास्त तुकडे होऊ देऊ नयेत.

संपर्क - डॉ. विजेंद्र एस. बाविस्कर,  ८३७४१७४७९७
(अखिल भारतीय समन्वित गहू संशोधन प्रकल्प, आनुवंशिक आणि वनस्पती पैदास विभाग, आघारकर संशोधन संस्था (महाराष्ट्र विज्ञान वर्धिनी), पुणे.)


इतर ताज्या घडामोडी
पाच दिवसांत तब्बल ५० टन काजू बी खरेदी सिंधुदुर्गनगरी ः फळपीक बागायतदार संघाने गेल्या...
वाढत्या तापमानातील द्राक्ष बागेतील...प्रत्येक भागात सध्याच्या परिस्थितीचा विचार करता...
नगर : पीकविमा योजनेत शेतकऱ्यांचा सहभाग...नगर : नैसर्गिक संकटाने तसेच अन्य कारणाने...
`दहिगाव उपसा सिंचन योजना सौरऊर्जेवर...सोलापूर ः करमाळा तालुक्यातील दहिगाव उपसा सिंचन...
पुणे बाजार समिती चक्राकार पद्धतीने सुरू...पुणे : कोरोना विषाणू बाधित रुग्णाच्या झपाट्याने...
देशी सीताफळाच्या बियाण्याची चोरीसोलापूर ः देशी सीताफळाच्या बियाण्याची चोरी...
पाण्याच्या उपलब्धतेमुळे उन्हाळी...पुणे : गेल्या वर्षी झालेल्या चांगल्या पावसामुळे...
हिंगोली ः सोयाबीनची अडीच लाख हेक्टरवर...हिंगोली ः जिल्ह्यात यंदा खरीप हंगामात ३ लाख ५८...
अमरावतीत खरिपाचे ७ लाख हेक्टर क्षेत्र...अमरावती : कृषी विभागाच्या खरीप हंगाम २०२१...
नाशिक बाजार समितीच्या ‘त्या’ याचिका...नाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या सभापती...
बियाणे, खते, कीटकनाशक नियंत्रणासाठी...नाशिक : खरीप हंगामात बियाणे पेरणीचा कालावधी...
औरंगाबाद जिल्हाभरात फळे, भाजीपाला थेट...औरंगाबाद : शहरासह जिल्हाभरात राबविल्या जात...
लातूर जिल्ह्यात त्रेचाळीस हजार क्विंटल...लातूर: जिल्ह्यात कार्यान्वित १६ केंद्रांवरून २७५९...
अवैध दारू विक्रेत्यांना शासकीय योजनांचा...चंद्रपूर : अवैध दारू विक्रीमुळे सामाजिक स्वास्थ्य...
ऑक्सिजन प्रकल्प उभारणीचा अधिकार...मुंबई : कोरोना रुग्णांची वाढती संख्या व ऑक्सिजनची...
फळाचे ‘प्रमोशन’, मूल्यवर्धन होण्याची...चिकू बागायतदार संघाच्या वतीने राज्यातील चिकू...
अकोला जिल्हा परिषदेत खांदेपालटाची चर्चा अकोला : जिल्हा परिषदेत सत्तारूढ असलेल्या वंचित...
प्रक्रिया उद्योगाला चालना देणारनारळ लागवडीचे क्षेत्र वाढविताना शेतकऱ्यांच्या...
सामूहिक प्रयत्नातून काजू उत्पादकांची...जागतिक बाजारपेठेत वैशिष्ट्यपूर्ण चव असलेल्या...
क्षेत्र वाढ, प्रक्रियेसाठी सरकारी...देशात पेरू लागवडीचे सुमारे तीन लाख हेक्टर आणि...