agricultural news in marathi,easy implements for farm produce processing, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

शेतमाल प्रक्रियेसाठी सोपी यंत्रे
डॉ. रणजीत सिंह, डॉ. एस.डी. कुलकर्णी
सोमवार, 11 जून 2018

भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण संस्था आहे. काढणीपश्‍चात पीक व्यवस्थापन व प्रक्रिया याबाबत ही संस्था कार्य करते. संस्थेने विविध यंत्रे त्यादृष्टिकोनातून विकसित केली आहेत.

तेलबियासाठी मिश्रण करण्याचे यंत्र :
तेलबियांतून तेल काढण्याच्या आधी काही प्रक्रिया केल्या जातात. हे यंत्र अशा पुर्वप्रक्रियांसाठी (pre treatment) उपयोगी आहे. विद्युत मोटर किंवा माणसाच्या मदतीने चालवले जाते. यंत्राची ताशी क्षमता ४० ते ५० किलो असून हे बॅच टाईप कार्य करते.

भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण संस्था आहे. काढणीपश्‍चात पीक व्यवस्थापन व प्रक्रिया याबाबत ही संस्था कार्य करते. संस्थेने विविध यंत्रे त्यादृष्टिकोनातून विकसित केली आहेत.

तेलबियासाठी मिश्रण करण्याचे यंत्र :
तेलबियांतून तेल काढण्याच्या आधी काही प्रक्रिया केल्या जातात. हे यंत्र अशा पुर्वप्रक्रियांसाठी (pre treatment) उपयोगी आहे. विद्युत मोटर किंवा माणसाच्या मदतीने चालवले जाते. यंत्राची ताशी क्षमता ४० ते ५० किलो असून हे बॅच टाईप कार्य करते.

एरंडी शेंगा वेगळ्या करणे व फोडणी यंत्र  :
एरंडीच्या शेंगा वेगळ्या करून फोडण्यासाठी हे यंत्र उपयुक्त आहे. बिया काढल्यानंतर त्यांचे वर्गीकरण व सफाई करण्याची व्यवस्थाही या यंत्रामध्ये आहे. पीक कापणीनंतर १२ दिवसांपर्यंत शेंगा उन्हामध्ये वाळवल्या जातात. नंतर फोडून बिया वेगळ्या केल्या जातात. ओलाव्याचे प्रमाण ६.२२ टक्के असलेल्या ९८.५ टक्के बियांवर हे यंत्र कार्य करू शकते. यंत्राची क्षमता ताशी १८० किलो इतकी आहे. यंत्र लघुउद्योगासाठी उपयुक्त आहे.

लघु/तुरडाळ मिल :
यंत्राचे मुख्य वैशिष्ट्य असे, की एकाच रोलरवर तीन ग्रेडच्या एमरीचे आवरण केलेले असते. तूर जास्त वेळ यंत्रामध्ये राहून टरफल काढणे व डाळ तयार करण्याचे काम व्यवस्थित व्हावे हा उद्देश आहे. यंत्राची क्षमता ताशी १०० किलो असून ७२ टक्के डाळ तयार होते. कुटीरउद्योगासाठी यंत्र उपयोगी आहे. केवळ ३ अश्‍वशक्तीच्या इंजिनाच्या सहाय्याने हे यंत्र काम करू शकते.

धान्य/फळे/भाज्या वाळवणी यंत्र :
यंत्र बनविताना ऊर्जेचा योग्य वापर व पदार्थांचे एकसमान वाळवणे होईल याचा विचार केला आहे. एका वेळी ३० किलो चकत्या केलेली फळे ठेवली जाऊ शकतात. त्यांना वाळवण्यासाठी ६ ते १० तासांचा अवधी लागतो.

संपर्क :डॉ. एस. डी. कुलकर्णी, ९७५२२७५३०४
(लेखक केंद्रिय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ येथे प्रकल्प संचालक होते.)

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
पशुखाद्य निर्मितीसाठी आवश्यक यंत्रे माणसांप्रमाणेच पाळीव पशुपक्ष्यांच्याही पोषकतेच्या...
देवलापूरच्या संस्थेतर्फे देशी शेण,...नागपूर जिल्ह्यातील देवलापार येथील गोविज्ञान...
हळद पिकातील महिलांच्या कामांसाठी...हळद पिकातील लागवडीपासून काढणीपश्चात कामांतील...
दुधी भोपळ्यापासून गर, रस निर्मितीदुधी भोपळ्याचे आरोग्यदायी गुणधर्माविषयी अलीकडे...
सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्र गेल्या काही वर्षांत शहरी ग्राहक तसेच हॉटेल...
स्वयंचलित सेन्सर मोजेल जमिनीतील ओलावा विज्ञान आश्रम (पाबळ, जि. पुणे) येथील फॅब-लॅबमध्ये...
ट्रॅक्टरची बाजारपेठेची आशादायक वाटचालशेतीमध्ये यंत्र असा उल्लेख जरी झाला तरी आपल्या...
ऊर्जाबचत करणारे सौर वाळवणी यंत्र,...पदार्थाची चव, रंग व गुणवत्ता कायम ठेवून कमीत कमी...
पोषक आहारात हवी फळे, भाज्यांची स्मुदीआरोग्यदायी आहारामध्ये दूध, फळे आणि भाज्यांचा...
पिकानुसार प्लॅस्टिक आच्छादन ठरेल...आच्छादनामुळे बाष्पीभवन कमी झाल्याने पिकाची...
खवा बनविण्याची सुधारित पद्धतपारंपरिक पद्धतीमध्ये खवा बनविण्यासाठी सातत्याने...
यंत्राने करा पेरणी, आंतरमशागतसध्या खरीप हंगामातील पेरणी सुरू झाली आहे. काही...
गुळासाठी नवीन ऊस वाण : फुले ०९०५७ गूळ निर्मिती योग्य ऊस जातीची लागवड, वेळेवर तोडणी...
लेट्यूस पिकासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रेकृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे...
पशुखाद्यामध्ये सागरी वनस्पती करतील...पशुपालनाद्वारे उत्सर्जित होणाऱ्या मिथेनचे प्रमाण...
बायोगॅसने दिली विविध यंत्रांना ऊर्जाबीड जिल्ह्यातील महाजनवाडी येथील जगदाळे कुटुंबाने...
काजू प्रक्रिया लघू उद्योगकाजू प्रक्रियेमध्ये उद्योजकतेच्या मोठ्या संधी...
सोयाबीन पेरणीसाठी बीबीएफ तंत्र फायदेशीररुंद वरंबा सरी पद्धतीत सोयाबीन पेरणी वरंब्यावर...
नियंत्रित तापमानामध्ये प्रयोग करणे झाले...विविध प्रकारच्या तापमानाचे पिकांवरील परिणाम...
मखना लाह्यानिर्मिती प्रक्रियेचे केले...बिहारसह पू्र्वेकडील राज्यांमध्ये तलावामध्ये...