agricultural stories in Marathi, agriculture, use of biogas slurry | Agrowon

कडवंची : जमीन सुपीकतेसाठी बायोगॅस स्लरी
संतोष मुंढे
रविवार, 21 एप्रिल 2019

कडवंचीमधील शेतकऱ्यांनी बायोगॅस संयंत्राची उभारणी केली आहे. या संयंत्रातील स्लरीचा वापर द्राक्ष बागांसाठी केला जातो. या स्लरीमुळे जमिनीचा भुसभुशीतपणा, ओलावा टिकवून राहण्याची क्षमता आणि अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढली आहे.

कडवंचीमधील शेतकऱ्यांनी बायोगॅस संयंत्राची उभारणी केली आहे. या संयंत्रातील स्लरीचा वापर द्राक्ष बागांसाठी केला जातो. या स्लरीमुळे जमिनीचा भुसभुशीतपणा, ओलावा टिकवून राहण्याची क्षमता आणि अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढली आहे.

बायोगॅस स्लरीच्या वापरामुळे कडवंचीमधील बहुतांश जमिनीचा पोत टिकून राहण्यास मदत झाली आहे. २००७-०८ नंतर राष्ट्रीय बायोगॅस आणि खत व्यवस्थापन कार्यक्रमातून कडवंची येथील शेतकऱ्यांकडे अनुदानावर बायोगॅस संयंत्र उभारण्याची मोहीम टप्प्याटप्प्याने राबविण्यात आली. सध्या गावात सुमारे दोनशेवर बायोगॅस संयंत्र कार्यरत आहेत. बायोगॅसमधून निघणारी स्लरी मोठ्या हौदात साठवून ठेवली जाते. मडपंपाने ही स्लरी ट्रॅक्‍टर ट्रॉलीतील टाकीत भरली जाते. एक हजार लिटर क्षमतेची ही टाकी आहे. या टाकीच्या माध्यमातून द्राक्षबाग किंवा डाळिंब बागेत ही स्लरी झाडांना दिली जाते. वर्षातून सात ते आठ वेळेस बायोगॅस स्लरी बागेमध्ये दिली जाते.

पूर्वीपासूनच गावातील शेतकरी द्राक्ष बागांना शेणापासून स्लरी तयार करून देत होते. अनेकदा ही स्लरी योग्य प्रकारे कुजतही नव्हती. स्लरी तयार करणे आणि वाहतूक करून बागेतील झाडांना देण्यासाठी वेळ, मजूर जास्त लागायचे. परंतू आता साधारणत: दीड तासात एक एकर क्षेत्राला ट्रॅक्टरचलित टाकीमुळे बायोगॅस स्लरी देणे शक्‍य होत आहे. ज्याच्याकडे बायोगॅस संयंत्र आहे, त्यातील बहुतांश शेतकरी बायोगॅस स्लरीचा वापर जमीन सुपीकतेसाठी करत आहे.

अन्नद्रव्यांची उपलब्धता
कडवंची शिवारात हलकी व मध्यम प्रकारची जमीन जास्त प्रमाणात आहे. जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी शेतकरी वेगवेगळ्या सेंद्रिय घटकांसोबतच बायोगॅस स्लरीचा वापर करतात. बायोगॅस स्लरीमुळे जमिनीचा भुसभुसीतपणा, ओलावा टिकवून राहण्याची क्षमता आणि अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढली आहे. स्लरीच्या वापरामुळे रासायनिक खतांच्या वापरात बचत झाली. याचबरोबरीने पीक उत्पादन आणि गुणवत्तेमध्ये चांगली वाढ झाली आहे. हा फायदा लक्षात घेऊन जास्तीत जास्त सेंद्रिय खतांच्या वापरावर कल वाढला आहे.

बायोगॅस स्लरीचे फायदे

  •  स्लरीमध्ये सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचे प्रमाण जास्त.
  • जमिनीचा सामू कमी होऊन पिकांसाठी अन्नद्रव्यांच्या उपलब्धतेत वाढ.
  •  मुक्‍त क्षारांच्या प्रमाणात झाली घट.
  •  सेंद्रिय कर्बात वाढ.
  •  जमीन भुसभुशीत होण्यासह पांढऱ्या मुळ्यांच्या संख्येत वाढ होण्यास मदत

- एल. ए. शिंदे,९४२३७१२७८१
(कृषी अधिकारी,जिल्हा परिषद, जालना)

 

इतर यशोगाथा
बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीची...बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीने (जि. पुणे)...
चित्रकलेसह पूरक व्यवसायात भरले यशाचे...नगर जिल्ह्यात माका (ता. नेवासा) येथील सुरेश गुलगे...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
‘ए ग्रेड’ शेवगा पिकविण्यातील मास्टर ठिबक, मल्चिंग, गादीवाफा व बाजारपेठेतील तुटवडा...
सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची...सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची अखंड सेवा...
काटेकोर व्यवस्थापनातून बहुविध पीक...नायगाव (ता. मुक्ताईनगर, जि. जळागाव) येथील अशोक व...
दहा एकरांतील जांभूळवनातून समृद्धी नगर जिल्ह्यात उंबरी बाळापूर येथील नावंदर...
विना कंत्राट, विना अनुदान  शिवार रस्ते...नाशिक जिल्ह्यात कोळवण नदीच्या काठी वसलेल्या...
दुष्काळाशी झुंजत साधला एकात्मिक शेतीचा...नगर जिल्ह्यातील आखतवाडे येथील बाळासाहेब सोनवणे...
परिश्रम, सूक्ष्म नियोजनातून शोभिवंत...नवे प्रयोग करण्याची वृत्ती, मेहनत, सूक्ष्म नियोजन...
कष्ट अन् जिद्दीतून सालगडी झाला प्रगतशील...नाशिक जिल्ह्यातील हरणशिकार (ता. मालेगाव) येथील...
सुमारे ३२ ग्रेडमधील प्रक्रियायुक्त काजू...जागतिक बाजारपेठ ओळखून रत्नागिरी येथील परांजपे...
मुखवासनिर्मितीतून अर्थकारणाला बळ बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन जळगावमधील अनिता दगा...
पुसद वन विभागाचा हायटेक  दर्जेदार...कमी कालावधी, कमी मनुष्यबळ, कमी जागेत आधुनिक...
अडीच एकर क्षेत्राला मोगरा, लिलीचा मोठा...परभणी जिल्ह्यातील करंजी (ता. मानवत) येथील मधुकर...
पाणी व्यवस्थापनातून दुष्काळातही...कल्पकता आणि साधनांचा व्यवस्थित वापर केला तर पाणी...
आदर्श संत्रा व्यवस्थापनासोबत फ्लॉवरची...संत्रा बागेत भाजीपाला लागवडीत सातत्य ठेवत त्या...