agricultural stories in marathi, agro vision, Invasive plants adapt to new environments | Agrowon

हानीकारक वनस्पती नव्या पर्यावरणातही घेतात नैसर्गिकपणे जुळवून
वृत्तसेवा
बुधवार, 18 जुलै 2018

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

तणे किंवा वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतीमध्ये नव्या पर्यावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता असते. परदेशातून नव्याने आलेल्या वनस्पती आणि अधिक काळ स्थिर झालेल्या वनस्पती या दोन्हीही आपल्या नैसर्गिक क्षमतांनुसार पर्यावणामध्ये रुजत असतात. त्यांच्या येण्याच्या काळानुसार त्यांची वर्तन बदलते. इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामधील नैसर्गिक शास्त्र विभागातील सहाय्यक प्राध्यापक डॉ. मारिओ व्हॅलेजो- मरीन व त्यांचे पी. एचडी चे विद्यार्थी पॉलिन पॅन्टोजा यांनी हानीकारक वनस्पतींच्या वर्तनाविषयी अभ्यास केला आहे. हानीकारक वनस्पतीच्या वर्तनामध्ये बदलत्या काळानुसार बदल होत असल्याचे दिसून आले. उदा. एखादी वनस्पती प्रजाती एखाद्या नव्या पर्यावरणामध्ये वेगवेगळ्या वेळी आल्यास ती वेगवेगळ्या प्रकारे गुणधर्म किंवा वर्तन दाखवते.

मंकी फ्लॉवर (शा. नाव - Mimulus guttatus) ही वनस्पती उत्तर अमेरिकेतून २०० वर्षांपूर्वी इंग्लंडमध्ये प्रथम आली. पूर्वापार स्कॉटलॅंडमधील वनस्पतीचे वर्तन आणि प्रयोगानिमित्त आणण्यात आलेल्या त्याच वनस्पतीचे वर्तन यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. त्यासाठी संशोधक गटाने इंग्लंड - उत्तर अमेरिकन आणि इंग्लंडमध्ये निर्मित अशा दोन प्रकारच्या संकरित वनस्पतींची सारख्या वातावरणामध्ये वाढ केली. गेल्या दोन वर्षांमध्ये सुमारे १२०० रोपांची वाढ करून तुलना केली. निष्कर्षाविषयी माहिती देताना त्यांनी सांगितले, की नैसर्गिक वाढीच्या नियमानुसार नव्या वातावरणाशी जुळवून घेण्यामध्ये हानीकारक वनस्पती अधिक वेगवान असतात. आम्ही मंकी फ्लॉवरच्या गेल्या दोनशे वर्षांपूर्वी आलेल्या प्रजातींची तुलना नव्या वनस्पतींशी केली. या वेगळ्या वनस्पती प्रजाती असाव्यात, इतपत फरक त्यात दिसून आले. जुन्या वनस्पती अगदी स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे त्यांचे वर्तन होते.

  • पूर्वापार व दीर्घकाळापासून असलेल्या वनस्पतींचा आकार मोठा असून, ती अधिक फुले देतात. त्याच प्रमाणे पुनरुत्पादनाच्या क्षमताही नव्याने आलेल्या त्याच वनस्पती प्रजातीच्या तुलनेमध्ये अधिक असल्याचे दिसून आले. थोडक्यात, नव्याने आलेल्या वनस्पतीची जनुके अद्यापही इंग्लंड येथील वातावरणाला सरावलेली नसावीत.
  • गेल्या ५०० वर्षांमध्ये परदेशी, अस्थानिक वनस्पतींचा प्रसार जगभरामध्ये वेगाने होत आहे. २०० वर्षांपेक्षा जुन्या वनस्पती आणि त्यानंतर नव्याने आलेल्या वनस्पतींनी आपल्या नैसर्गिक उत्क्रांतीच्या प्रक्रियेद्वारे स्थानिक हवामानाशी जुळवून घेतले आहे. हे संशोधन प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी रॉयल सोसायटी बी मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
दुष्काळमुक्त महाराष्ट्रासाठी...सिंधुदुर्ग  ः कर्जमुक्त आणि दुष्काळमुक्त असा...
मागण्या मंजूर झाल्याने ग्रामसेवकांचे...अकोला  ः विविध मागण्यांसाठी राज्यात २२...
उदयनराजे भोसले यांचा अखेर भाजपमध्ये...नवी दिल्ली  : राष्ट्रवादी काँग्रेसचे...
औषधी गुणधर्म लक्षात घेता, पेरू, शेवगा...सोलापूर ः ‘‘पेरू आणि शेवगा ही तशी दुर्लक्षित पिके...
वंचित, कष्टकरी संघटना विधानसभा लढविणार...पुणे  : राज्य आणि केंद्र सरकारच्या विरोधात...
भंडारा जिल्‍ह्यात पावसामुळे शेकडो हेक्‍...भंडारा ः मध्य प्रदेशातील संततधारेमुळे जिल्ह्यात...
सांगली येथे गूळ ३२०० ते ३८७५ रुपये...सांगली  : येथील बाजार समितीत शनिवारी (ता. १४...
`कांदा आयातीचे धोरण शेतकऱ्यांना...पुणे  : कांदा आयात करण्याचे केंद्र सरकारचे...
स्मार्ट ग्रामअंतर्गत सायखेडा, गिरोली,...वाशीम ः जिल्हा परिषद पंचायत विभागातर्फे...
जळगाव जामोद येथे फिरते मासळी विक्री...बुलडाणा  : मत्स्यव्यवसाय आणि नियोजन...
साठवणीसाठी खरेदी नसल्याने चीनमध्ये...चीनी आहारामध्ये लसणांचा वापर मोठ्या प्रमाणात होत...
अकोला जिल्हा बँकेची पूरग्रस्तांना १६...अकोला  ः सांगली व कोल्हापूर जिल्ह्यांतील...
शासन हस्तक्षेपाची पोल्ट्री...नागपूर ः खाद्याच्या दरात झालेली वाढ तुलनेत कमी...
सूज, अतिसारावर मायाळू उपयोगी स्थानिक नाव    : मायाळू, भजीचा वेल...
परभणीत काकडी प्रतिक्विंटल ३०० ते ६००...परभणी ः येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
लोकांशी नीट वागा तरच निवडून याल ः...नगर ः राज्यात काँग्रेस-राष्ट्रवादीला सत्ता दिली...
लोकांच्या कामात येईल त्या अधिकाऱ्याला...पुणे : ‘‘लोकांचे काहीही काम सांगितले की सरकारी...
कापसाला एक हजार रुपये बोनस जाहीर करा ः...पुणे ः भारतीय कापूस महामंडळाकडे (सीआयआय)...
विधानसभा निवडणुकीसाठी यंत्रणा सज्जमुंबई ः चौदाव्या विधानसभा निवडणुकीसाठी...
पुणे : पाणलोटातील पावसामुळे धरणांतून...पुणे : पुणे जिल्ह्याच्या धरण क्षेत्रात गुरुवारी...