agricultural stories in marathi, agro vision, Invasive plants adapt to new environments | Agrowon

हानीकारक वनस्पती नव्या पर्यावरणातही घेतात नैसर्गिकपणे जुळवून

वृत्तसेवा
बुधवार, 18 जुलै 2018

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

तणे किंवा वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतीमध्ये नव्या पर्यावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता असते. परदेशातून नव्याने आलेल्या वनस्पती आणि अधिक काळ स्थिर झालेल्या वनस्पती या दोन्हीही आपल्या नैसर्गिक क्षमतांनुसार पर्यावणामध्ये रुजत असतात. त्यांच्या येण्याच्या काळानुसार त्यांची वर्तन बदलते. इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामधील नैसर्गिक शास्त्र विभागातील सहाय्यक प्राध्यापक डॉ. मारिओ व्हॅलेजो- मरीन व त्यांचे पी. एचडी चे विद्यार्थी पॉलिन पॅन्टोजा यांनी हानीकारक वनस्पतींच्या वर्तनाविषयी अभ्यास केला आहे. हानीकारक वनस्पतीच्या वर्तनामध्ये बदलत्या काळानुसार बदल होत असल्याचे दिसून आले. उदा. एखादी वनस्पती प्रजाती एखाद्या नव्या पर्यावरणामध्ये वेगवेगळ्या वेळी आल्यास ती वेगवेगळ्या प्रकारे गुणधर्म किंवा वर्तन दाखवते.

मंकी फ्लॉवर (शा. नाव - Mimulus guttatus) ही वनस्पती उत्तर अमेरिकेतून २०० वर्षांपूर्वी इंग्लंडमध्ये प्रथम आली. पूर्वापार स्कॉटलॅंडमधील वनस्पतीचे वर्तन आणि प्रयोगानिमित्त आणण्यात आलेल्या त्याच वनस्पतीचे वर्तन यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. त्यासाठी संशोधक गटाने इंग्लंड - उत्तर अमेरिकन आणि इंग्लंडमध्ये निर्मित अशा दोन प्रकारच्या संकरित वनस्पतींची सारख्या वातावरणामध्ये वाढ केली. गेल्या दोन वर्षांमध्ये सुमारे १२०० रोपांची वाढ करून तुलना केली. निष्कर्षाविषयी माहिती देताना त्यांनी सांगितले, की नैसर्गिक वाढीच्या नियमानुसार नव्या वातावरणाशी जुळवून घेण्यामध्ये हानीकारक वनस्पती अधिक वेगवान असतात. आम्ही मंकी फ्लॉवरच्या गेल्या दोनशे वर्षांपूर्वी आलेल्या प्रजातींची तुलना नव्या वनस्पतींशी केली. या वेगळ्या वनस्पती प्रजाती असाव्यात, इतपत फरक त्यात दिसून आले. जुन्या वनस्पती अगदी स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे त्यांचे वर्तन होते.

  • पूर्वापार व दीर्घकाळापासून असलेल्या वनस्पतींचा आकार मोठा असून, ती अधिक फुले देतात. त्याच प्रमाणे पुनरुत्पादनाच्या क्षमताही नव्याने आलेल्या त्याच वनस्पती प्रजातीच्या तुलनेमध्ये अधिक असल्याचे दिसून आले. थोडक्यात, नव्याने आलेल्या वनस्पतीची जनुके अद्यापही इंग्लंड येथील वातावरणाला सरावलेली नसावीत.
  • गेल्या ५०० वर्षांमध्ये परदेशी, अस्थानिक वनस्पतींचा प्रसार जगभरामध्ये वेगाने होत आहे. २०० वर्षांपेक्षा जुन्या वनस्पती आणि त्यानंतर नव्याने आलेल्या वनस्पतींनी आपल्या नैसर्गिक उत्क्रांतीच्या प्रक्रियेद्वारे स्थानिक हवामानाशी जुळवून घेतले आहे. हे संशोधन प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी रॉयल सोसायटी बी मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
पुढील हंगामासाठी सोयाबीन बियाणे राखून...वाशीम : जिल्ह्यात ऑक्टोबर महिन्यात अवेळी पाऊस...
कांदा बियाण्याचे दर कडाडलेसातारा ः कांद्याचे दर आठ हजारापर्यंत पोचले आहे....
नगर जिल्ह्यात कांद्याच्या दरात घसरणनगर : आठ दिवसांपूर्वी वाढ झालेल्या कांद्याच्या...
हळद पीक लागवडीसाठी सहकार्य ः कुलगुरू डॉ...दापोली, जि. रत्नागिरी ः कोकणातील हवामान हळद...
केळीचे दर घसरल्याने शेतकरी अडचणीतनांदेड : चांगल्या पावसामुळे यंदा खरीप हंगाम बहरला...
शाहू कृषी महाविद्यालयाच्या...कोल्हापूर : सातव्या वेतन आयोगाच्या मागणीसाठी...
खर्चाच्या तुलनेत दिलेली मदत तोकडी ः...औरंगाबाद : महाआघाडी सरकारने राज्यातील अतिवृष्टी,...
परभणी कृषी विद्यापीठ कर्मचाऱ्यांचे...परभणी ः राज्यातील सर्व कृषी विद्यापीठातील अधिकारी...
पीक नुकसानप्रश्नी शेतकरी संघर्ष समितीचा...परभणी ः परतीच्या मॉन्सून पावसामुळे, धरणातील पाणी...
हापूस विक्री, निर्यातीला प्रोत्साहनपर...रत्नागिरी ः कोकणच्या हापूसला भौगोलिक मानांकन (...
तुरीवरील शेंग पोखरणाऱ्या अळीचे एकात्मिक...तुरीवरील शेंग पोखरणाऱ्या अळीची अन्य पर्यायी नावे...
सांगलीत गूळ सरासरी ३६३३ रुपये...सांगली : येथील बाजार समितीत मंगळवारी (ता. २७)...
गिरणा, हतनूरमधून मिळणार रब्बीसाठी...जळगाव ः जिल्ह्यासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या गिरणा...
खानदेशात कांदा लागवडीवर परिणाम होणारजळगाव ः खानदेशात उन्हाळ किंवा रब्बी हंगामातील...
उत्पादन घटल्याने झेंडूच्‍या फुलांनी...नाशिक : दसरा सणाच्या पार्श्वभूमीवर झेंडू फुलांना...
महाबीजच्या सौर ऊर्जाचलित गोदामाचे...अकोला ः महाराष्ट्र राज्य बियाणे महामंडळाद्वारे...
बॅलन्सशीट डोळ्यांसमोर ठेवून दिवाळी...माळेगाव, जि. पुणे ः माळेगाव कारखाना प्रशासनाने...
कृषी अधिकाऱ्यांनी मुख्यालय सोडू नये ः...अमरावती : मोर्शी तालुक्‍यात जून ते ऑगस्ट या...
नांदेडमधील शेतकऱ्यांचा अतिवृष्टीने...नांदेड : जिल्ह्यात यंदा सप्टेंबर महिन्यात...
नगरमध्ये कापसाची व्यापाऱ्यांकडून अल्प...नगर ः कापसाला पाच हजार आठशे पन्नास रुपयांचा हमीदर...