agricultural stories in marathi, agro vision, Small bee 'pollen thieves' are not effective bumblebee substitutes | Agrowon

बंबल बी ला पर्यायच नाही
वृत्तसेवा
बुधवार, 11 जुलै 2018

गेल्या काही वर्षांत सातत्याने बंबल बी या माश्यांची संख्या कमी होत आहे. अशा स्थितीमध्ये अन्य माश्या त्यांची जागा घेण्याची शक्यता संशोधक व्यक्त करत होते. मात्र, व्हर्जिनिया विद्यापीठामध्ये झालेल्या नव्या अभ्यासानुसार अन्य माश्यांमुळे पिकांना फायदा होण्याऐवजी हानी होण्याची शक्यता पुढे आली आहे.

गेल्या काही वर्षांत सातत्याने बंबल बी या माश्यांची संख्या कमी होत आहे. अशा स्थितीमध्ये अन्य माश्या त्यांची जागा घेण्याची शक्यता संशोधक व्यक्त करत होते. मात्र, व्हर्जिनिया विद्यापीठामध्ये झालेल्या नव्या अभ्यासानुसार अन्य माश्यांमुळे पिकांना फायदा होण्याऐवजी हानी होण्याची शक्यता पुढे आली आहे.

बंबल बी या माश्या परागीकरणासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहे. मधमाश्यांच्या रहिवासाचा ऱ्हास, कीडनाशकांचा वापर, वातावरणातील बदल, अन्य अस्थानिक प्रजातींशी होणारी स्पर्धा, अस्थानिक परजिवींचा वाढता प्रादुर्भाव अशा अनेक घटकांचा त्यांना फटका बसत आहे. या स्थितीमध्ये बंबल बींची संख्या कमी होत आहे. तेव्हा लहान आकाराच्या स्थानिक मधमाश्यांचा प्रजातींची संख्या वाढण्याची संधी असल्याचे संशोधकांचे मत होते. मात्र, या माश्या परागकणाचे वहन करण्याऐवजी पळवत असल्याने परागीकरणामध्ये अडचणी येत असल्याचे दिसून येते. हे संशोधन ‘जर्नल प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी रॉयल सोसायटी ः बायोलॉजिकल सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

  • व्हर्जिनिया विद्यापीठातील संशोधक मॅट कोस्की यांनी सांगितले, की बहुतांश सर्व प्रकारच्या माश्या या परागीकरणासाठी फायद्याच्या मानल्या जातात. मात्र, आमच्या अभ्यासामध्ये या माश्यांचा फायदा होण्याऐवजी तोटा होत असल्याचे आढळले आहे. ही बाब आश्चर्याचीच आहे. कारण लहान सॉलिटरी मधमाश्या आपल्या पिलांसाठी मोठ्या प्रमाणात परागकण पळवतात.
  • मॅट कोस्की आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी ईशान्य अमेरिकेतील बेल फ्लावर (शा. नाव ः Campanula americana) या वनस्पतीवर लक्ष केंद्रित केले. त्यांनी बंबल बी आणि अन्य दोन लहान माश्यांचा फुलांच्या परागीकरणांवरील परिणाम तपासला. मधुकण गोळा करण्याच्या उद्देशाने फिरणारी बंबल बी जेवढे कण उचलते, त्यापेक्षा अधिक कणांचा अन्य फुलांपर्यंत प्रसार करते. हे प्रामुख्याने त्यांच्या केसाळ शरीरामुळे शक्य होते. परिणामी उत्तम परागीकरण होते.
  • लहान आणि मध्यम आकाराच्या मधमाश्या या फुलांच्या पुंकेसरांना भेट देतात. तिथून मोठ्या प्रमाणात परागकण उचलून आपल्या पिलांसाठी नेतात. परागीकरणावर व बीज उत्पादनावर ऋण परिणाम होतो. जर या माश्यांनी बंबलबीच्या आधी फुलांना भेट दिली असल्यास बंबल बीसाठीही परागीकरणासाठी कमी पराग शिल्लक राहिलेले असतात.
  • या अभ्यासामध्ये दक्षिण अलाबामा ते मिन्निसोटा भागातील सुमारे २३ वनस्पतींवरील बंबल बीच्या ऱ्हासाचे परिणाम तपासण्यात आले. ओहियोमध्ये परागीकरणाच्या कार्यक्षमतेवर अभ्यास झाला, तर व्हर्जिनिया येथे परागकणांचे वहन आणि त्यामुळे बियांची निर्मिती या मुद्द्यावर लक्ष केंद्रित केले होते.
     

इतर ताज्या घडामोडी
तुरुंगात गेलेल्यांनी विचारू नये, की...सोलापूर ः ‘‘मी घरच्यांना सांगून आलो आहे, आता...
मराठवाडा दुष्काळमुक्‍तीसाठी सरकारचे...औरंगाबाद : वॉटर ग्रिड, गोदावरीच्या तुटीच्या...
साताऱ्यातील धरणांमध्ये ९८ टक्‍क्‍यांवर...सातारा : जिल्ह्यातील प्रमुख धरणांच्या पाणलोट...
नियोजनशून्य कारभारामुळे ६० टक्केच निधी...मुंबई ः भाजप-शिवसेना युती सरकारची पाच वर्षांतील...
अकोल्यात उडीद प्रतिक्विंटल सरासरी ४६००...अकोला ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत आवक...
खानदेशात मुगाचे दर स्थिर, उडदाच्या...जळगाव ः खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये...
नाशिकमध्ये कांद्याची आवक घटली; दरात वाढनाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये चालू...
औरंगाबादेत कोबी १००० ते १२०० रुपये...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
परतीच्या मॉन्सूनसाठी अनुकूल वातावरणमहाराष्ट्राच्या उत्तरेकडील भागावर १००६...
मानधनवाढीसाठी आशा कर्मचाऱ्यांचे मूक...नाशिक : आशा व गटप्रवर्तकांचे मानधन तिप्पट...
अकोल्यात पावसाळी वातावरणामुळे मूग...अकोला  ः गेल्या १५ दिवसांपासून कुठे रिमझिम...
ग्रामसेवकांच्या माघारीने...पुणे : राज्य शासनाकडून ग्रामसेवक संघटनेच्या...
हिंगोलीत खरिपात केवळ अकरा टक्के पीक...हिंगोली ः हिंगोली जिल्ह्यातील सर्वच बॅंकांनी यंदा...
नरोटेवाडीतील कालव्यातून हिप्परगा...सोलापूर  : शिरापूर उपसा सिंचन योजनेमधून...
रेशीम अळ्यांचे शास्त्रोक्‍त संगोपन आवश्...जालना : ‘‘चॉकी रेअरिंग सेंटरमुळे शेतकऱ्यांना...
परभणीत ८४९ कोटी ५६ लाख रुपयांची...परभणी ः छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
‘कडकनाथ’प्रकरणी ‘स्वाभिमानी’ आक्रमकसातारा : कडकनाथ घोटाळ्याप्रकरणी तिघांना आरोपीऐवजी...
पुराचे पाणी दुष्काळी भागाला देणार ः...कऱ्हाड, जि. सातारा ः महापुरामुळे सांगली,...
मुख्यमंत्र्यांच्या ताफ्यात सोडल्या...सांगली ः कडकनाथ कोंबडी घोटाळा प्रकरणांची चौकशी...
शरद पवार आजपासून राज्याच्या दौऱ्यावरमुंबई ः लोकसभा निवडणुकीपासून सुरू असलेली पक्षाची...