agricultural stories in marathi, agro vision, Small bee 'pollen thieves' are not effective bumblebee substitutes | Agrowon

बंबल बी ला पर्यायच नाही

वृत्तसेवा
बुधवार, 11 जुलै 2018

गेल्या काही वर्षांत सातत्याने बंबल बी या माश्यांची संख्या कमी होत आहे. अशा स्थितीमध्ये अन्य माश्या त्यांची जागा घेण्याची शक्यता संशोधक व्यक्त करत होते. मात्र, व्हर्जिनिया विद्यापीठामध्ये झालेल्या नव्या अभ्यासानुसार अन्य माश्यांमुळे पिकांना फायदा होण्याऐवजी हानी होण्याची शक्यता पुढे आली आहे.

गेल्या काही वर्षांत सातत्याने बंबल बी या माश्यांची संख्या कमी होत आहे. अशा स्थितीमध्ये अन्य माश्या त्यांची जागा घेण्याची शक्यता संशोधक व्यक्त करत होते. मात्र, व्हर्जिनिया विद्यापीठामध्ये झालेल्या नव्या अभ्यासानुसार अन्य माश्यांमुळे पिकांना फायदा होण्याऐवजी हानी होण्याची शक्यता पुढे आली आहे.

बंबल बी या माश्या परागीकरणासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहे. मधमाश्यांच्या रहिवासाचा ऱ्हास, कीडनाशकांचा वापर, वातावरणातील बदल, अन्य अस्थानिक प्रजातींशी होणारी स्पर्धा, अस्थानिक परजिवींचा वाढता प्रादुर्भाव अशा अनेक घटकांचा त्यांना फटका बसत आहे. या स्थितीमध्ये बंबल बींची संख्या कमी होत आहे. तेव्हा लहान आकाराच्या स्थानिक मधमाश्यांचा प्रजातींची संख्या वाढण्याची संधी असल्याचे संशोधकांचे मत होते. मात्र, या माश्या परागकणाचे वहन करण्याऐवजी पळवत असल्याने परागीकरणामध्ये अडचणी येत असल्याचे दिसून येते. हे संशोधन ‘जर्नल प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी रॉयल सोसायटी ः बायोलॉजिकल सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

  • व्हर्जिनिया विद्यापीठातील संशोधक मॅट कोस्की यांनी सांगितले, की बहुतांश सर्व प्रकारच्या माश्या या परागीकरणासाठी फायद्याच्या मानल्या जातात. मात्र, आमच्या अभ्यासामध्ये या माश्यांचा फायदा होण्याऐवजी तोटा होत असल्याचे आढळले आहे. ही बाब आश्चर्याचीच आहे. कारण लहान सॉलिटरी मधमाश्या आपल्या पिलांसाठी मोठ्या प्रमाणात परागकण पळवतात.
  • मॅट कोस्की आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी ईशान्य अमेरिकेतील बेल फ्लावर (शा. नाव ः Campanula americana) या वनस्पतीवर लक्ष केंद्रित केले. त्यांनी बंबल बी आणि अन्य दोन लहान माश्यांचा फुलांच्या परागीकरणांवरील परिणाम तपासला. मधुकण गोळा करण्याच्या उद्देशाने फिरणारी बंबल बी जेवढे कण उचलते, त्यापेक्षा अधिक कणांचा अन्य फुलांपर्यंत प्रसार करते. हे प्रामुख्याने त्यांच्या केसाळ शरीरामुळे शक्य होते. परिणामी उत्तम परागीकरण होते.
  • लहान आणि मध्यम आकाराच्या मधमाश्या या फुलांच्या पुंकेसरांना भेट देतात. तिथून मोठ्या प्रमाणात परागकण उचलून आपल्या पिलांसाठी नेतात. परागीकरणावर व बीज उत्पादनावर ऋण परिणाम होतो. जर या माश्यांनी बंबलबीच्या आधी फुलांना भेट दिली असल्यास बंबल बीसाठीही परागीकरणासाठी कमी पराग शिल्लक राहिलेले असतात.
  • या अभ्यासामध्ये दक्षिण अलाबामा ते मिन्निसोटा भागातील सुमारे २३ वनस्पतींवरील बंबल बीच्या ऱ्हासाचे परिणाम तपासण्यात आले. ओहियोमध्ये परागीकरणाच्या कार्यक्षमतेवर अभ्यास झाला, तर व्हर्जिनिया येथे परागकणांचे वहन आणि त्यामुळे बियांची निर्मिती या मुद्द्यावर लक्ष केंद्रित केले होते.
     

इतर ताज्या घडामोडी
नागपूर जिल्ह्यात मोठा आणि तान्हा पोळा...नागपूर : कोरोनाच्या वाढत्या संसर्गामुळे...
औरंगाबाद जिल्ह्यात शेतकऱ्यांना ८५००...औरंगाबाद :  जिल्ह्यातील ९६३ शेतकऱ्यांकडून...
मराठवाड्यात सुमारे ४७ लाख हेक्टरवर खरीपऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील खरिपाचे सर्वसाधारण...
खानदेशात तीन दिवसांपासून भिज पाऊसजळगाव  ः खानदेशात मागील तीन दिवसांपासून भिज...
अमळनेरमध्ये रासायनिक खतांचा वापर वाढलावावडे, जि. जळगाव  : अमळनेर तालुक्यात जवळपास...
खडकवासलातून ११ हजार ७३५ क्युसेक विसर्गपुणे : खडकवासला धरणातून बुधवार (ता. १२) पासून...
सातपुड्यात मूगाच्या नुकसानीची शक्यताजळगाव  ः खानदेशात सातपुडा पर्वत भागात पाऊस...
गडचिरोलीत युरियाची कृत्रिम टंचाईगडचिरोली : जिल्ह्यात दोन महिन्यानंतर बरसलेल्या...
परभणीत बँकांचे उंबरठे झिजवून...परभणी : यंदा खरीप हंगामात जिल्ह्यातील बॅंका...
मुंगळा परिसरात रानडुकरांचा धुडगूसमुंगळा जि. वाशीम ः चांगल्या पावसामुळे यंदा या...
‘रासाका’ सुरू करा, अन्यथा उपोषण’नाशिक : यंदाचा ऊस गाळप हंगाम ऑक्टोबर महिन्यापासून...
एफआरपी थकविणाऱ्या कारखान्यांवर कारवाई...नांदेड ः प्रादेशिक साखर सहसंचालक कार्यालया...
वणी उपविभागातील शेतकऱ्यांना विमा...यवतमाळ : पीक विमा काढल्यानंतरही ही गेल्या तीन...
वाढीव वीज बिले कमी न केल्यास आंदोलन...सोलापूर  ः लॉकडाऊनच्या काळात जिल्ह्यातील...
बुलडाणा जिल्ह्यात शेततळ्यांचे अनुदान...बुलडाणा ः या वर्षात शेततळे खोदलेल्या शेतकऱ्यांना...
सोलापूर जिल्ह्यात उसावर ‘हुमणी’चा...सोलापूर  : जिल्ह्यात खरिपातील मूग, उडदावर...
राधानगरीतून २८०० क्युसेक विसर्गकोल्हापूर : जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात पावसाचा जोर...
सांगली जिल्ह्यात तुरीच्या पेरणी...सांगली : जिल्ह्यात गतवर्षी परतीचा झालेला पाऊस आणि...
मका बनले नाशिक जिल्ह्यातील प्रमुख पीकयेवला : कांद्याचा अन् द्राक्षाचा जिल्हा अशी...
रत्नागिरीत मत्स्य शेतीकडे छोट्या...रत्नागिरी : मत्स्य व्यवसाय विभागाला लाखोंचे...