agricultural stories in Marathi, agrovision, Banana disease boosted by climate change | Agrowon

हवामान बदलामुळे वाढतोय केळीतील सिगाटोकाचा धोका

वृत्तसेवा
गुरुवार, 9 मे 2019

हवामानातील बदलामुळे केळी पिकामध्ये बुरशीजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढत असल्याचे एक्स्टर विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये पुढे आले आहे.

हवामानातील बदलामुळे केळी पिकामध्ये बुरशीजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढत असल्याचे एक्स्टर विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये पुढे आले आहे.

विसाव्या शतकाच्या अंतिम चरणामुळे आशियातील ब्लॅक सिगाटोका रोगांचा प्रादुर्भाव वाढत गेला. पुढे त्याचा प्रादुर्भाव लॅटीन अमेरिका आणि कॅरिबेयन बेटांवरील केळी उत्पादक पट्ट्यामध्ये झाला. या रोगामुळे उत्पादनामध्ये मोठी घट येत आहे. एक्स्टर विद्यापीठामध्ये केलेल्या अभ्यासामध्ये हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर वातावरणातील आर्द्रता आणि तापमानाच्या स्थितीमध्ये बदल होत असून, १९६० च्या दशकाच्या तुलनेमध्ये सध्या या विभागात ब्लॅक सिगाटोका रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका ४४ टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढला असल्याचे दिसून आले.

आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि वाढलेल्या केळी उत्पादनामुळे ब्लॅक सिगाटोका रोगाचा प्रसार वेगाने वाढत गेला. त्याचा फटका उत्पादनाला बसून उत्पादनामध्ये ८० टक्क्यांपर्यंत घट आली. त्याविषयी माहिती देताना एक्स्टर विद्यापीठातील डॉ. डॅनियल बेब्बर यांनी सांगितले, की ब्लॅक सिगाटोका हा रोग स्युडोसर्कोस्पोरा फिजिन्सिस या बुरशीमुळे होतो. या बुरशीची जीवनसाखळी ही वातावरणातील घटकांद्वारे नियंत्रित होत असते. गेल्या काही वर्षांतील हवामानातील बदलांच्या स्थितीमध्ये तापमान बुरशीच्या बिजाणूंच्या अंकुरण आणि वाढीसाठी अनुकूल होत आहे. पिकाच्या कॅनोपी ओलसर राहण्यामुळे लॅटीन अमेरिकेतील केळी उत्पादक पट्ट्यामध्ये ब्लॅक सिगाटोका रोगाच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढला आहे. सर्वसामान्यपणे रोगाचा धोका वाढल्याची स्थिती असली तरी मेक्सिको आणि मध्य अमेरिकेतील काही भागांमध्ये कोरड्या वातावरणामध्ये वाढ झाली असून, येथे रोगाचा धोका कमी होणार आहे.

  • या अभ्यासामध्ये गेल्या ६० वर्षांतील हवामानाच्या माहितीसाठ्यासोबत ब्लॅक सिगाटोका रोगाच्या प्रादुर्भावाची माहिती जोडण्यात आली. ब्लॅक सिगाटोका रोगाचा प्रथम प्रादुर्भाव १९७२ मध्ये होंडूरास येथे आढळला होता. त्यानंतर तो पसरत हानिकारक पातळीवर पोचला आहे. पुढे १९९८ मध्ये त्याचा प्रसार ब्राझीलमध्ये झाला. २००० च्या उत्तरार्धामध्ये कॅरीबियन बेटांपैकी मार्टीनिक, सेंट. ल्युसिया आण सेंट विन्सेट आणि ह्रेनाडियन्स येथे झाला. सध्या हा रोग उत्तरेमध्ये फ्लोरीडापर्यंत आढळत आहे.
  • डॉ. बेब्बर यांनी सांगितले, की होंडुरासमध्ये हा बुरशीजन्य रोग आशियातून पैदाशीसाठी आयात केलेल्या रोपांसोबत आला असावा. आमच्या हवामान बदलाच्या प्रारूपानुसार गेल्या ६० वर्षांमध्ये या रोगाचा प्रादुर्भाव आणि तीव्रता वाढत गेली आहे.
  • स्युडोसर्कोस्पोरा फिजिन्सिस या बुरशीचे बिजाणू हवेद्वारे पसरतात. त्याचा प्रादुर्भाव केळीच्या पानांवर होऊन चट्टे पडतात. बुरशी प्रकाशामध्ये येताच विषारी घटकांचे उत्सर्जन करत असल्याने पेशी मृत होऊन चट्टे पडतात.
  • या अभ्यासामध्ये भविष्यातील हवामान बदलाचे संभाव्य परिणाम मिळवण्यात आले नाहीत. मात्र, अन्य अनेक अभ्यासामध्ये तापमानातील वाढीमुळे कोरड्या होत गेलेल्या वातावरणामुळे रोगाचा धोका कमी होणार असल्याचे संकेत मिळाले आहेत. मात्र, अशा स्थितीमध्ये केळीच्या लागवड व वाढीसाठी आवश्यक पाणी कितपत उपलब्ध होईल, याचाही विचार करावा लागणार आहे.
  • या संशोधनासाठी युके ग्लोबल फूड सिक्युरीटी प्रोग्रॅम आणि युरोपियन कमिशनच्या होरायझन २०२० कार्यक्रमातून अर्थसाह्य मिळाले आहे. या संशोधाचे निष्कर्ष फिलॉसॉफिकल ट्रॅन्सॅक्शन्स ऑफ दी रॉयल सोसायटी बी मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

इतर अॅग्रो विशेष
रासायनिक खतांचा काळाबाजार होईल; गाफील...पुणे: “देशात रासायनिक खतांचा मुबलक साठा आहे....
कोरोनाव्हायरसचा प्रसार देशभरात वेगाने;...नवी दिल्ली : कोरोनाव्हायरसचा प्रसार देशभरात...
कर्जापोटी दंडव्याज नको; केंद्राकडून...पुणे : कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांना...
बेदाणा निर्मितीसाठी आवश्यक रसायनांची...नाशिक : कोरोना पार्श्वभूमीवर द्राक्षाच्या मागणी व...
मार्चअखेर बारा हजार कोटींची कर्जमाफी;...मुंबई : ठाकरे सरकारने जाहिर केलेल्या महात्मा फुले...
पुणे जिल्हा बॅंकेने तीन टक्के व्याजाची...पुणे : केंद्र सरकारने पीककर्ज फेडीची मुदत ३१...
मराठवाडा, विदर्भात ‘पुर्वमोसमी’चा दणका...पुणे : मराठवाड्यातील औरंगाबाद, जालना, बीड,...
बाहेरून येणारे दुधाचे टँकर अडवण्याचे...कोल्हापूर  : ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर...
सोलापुरातून द्राक्षांचे दोन कंटेनर...सोलापूर  ः कोरोना विषाणूच्या पार्श्वभूमीवर...
आरोग्य सुरक्षिततेचे नियम पाळून थेट...पुणे जिल्ह्यातील टाकळी हाजी (ता. शिरूर) येथील...
मराठवाड्यात अवकाळी पावसाने पिकांचे मोठे...औरंगाबाद : औरंगाबाद, जालना, बीड, उस्मानाबाद व...
उन्हाच्या चटक्याने मालेगाव होरपळलेपुणे : राज्यात पूर्वमोसमी पावसाचा तडाखा सुरू...
बेशिस्त म्हणजे संकटाला निमंत्रण; सावध...मुंबई : राज्यात जीवनावश्यक वस्तूंची दुकाने सुरू...
राज्यात कोरोना रुग्णांची संख्या ३०२; २३...मुंबई : मंगळवारी (ता.३१) एकाच दिवशी तब्बल ८२ नवीन...
मुंबई बाजार समितीत पोलिसांच्या मदतीने ‘...मुंबई: नवी मुंबईतील मुंबई कृषी उत्पन्न बाजार...
पहिली ते आठवीतील विद्यार्थ्यांना ...पुणे : ‘कोरोना’ प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभुमीवर...
समन्वय साधत नगर बाजार समिती सुरूनगर ः प्रयत्न करुनही गर्दी कमी होत नसल्याने...
राज्यात उन्हाचा चटका वाढणार पुणे: उन्हाच्या झळा वाढू लागल्याने राज्याच्या...
सीसीआयला केंद्राकडून १०५९ कोटींचा...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाने (सीसीआय) अनेक...
अवजारे उद्योगाला लॉकडाऊनमधून सूट नाही पुणे: कृषी क्षेत्रातील खते, बियाणे, कीटकनाशके...