agricultural stories in Marathi, agrovision, Banana disease boosted by climate change | Agrowon

हवामान बदलामुळे वाढतोय केळीतील सिगाटोकाचा धोका
वृत्तसेवा
गुरुवार, 9 मे 2019

हवामानातील बदलामुळे केळी पिकामध्ये बुरशीजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढत असल्याचे एक्स्टर विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये पुढे आले आहे.

हवामानातील बदलामुळे केळी पिकामध्ये बुरशीजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढत असल्याचे एक्स्टर विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये पुढे आले आहे.

विसाव्या शतकाच्या अंतिम चरणामुळे आशियातील ब्लॅक सिगाटोका रोगांचा प्रादुर्भाव वाढत गेला. पुढे त्याचा प्रादुर्भाव लॅटीन अमेरिका आणि कॅरिबेयन बेटांवरील केळी उत्पादक पट्ट्यामध्ये झाला. या रोगामुळे उत्पादनामध्ये मोठी घट येत आहे. एक्स्टर विद्यापीठामध्ये केलेल्या अभ्यासामध्ये हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर वातावरणातील आर्द्रता आणि तापमानाच्या स्थितीमध्ये बदल होत असून, १९६० च्या दशकाच्या तुलनेमध्ये सध्या या विभागात ब्लॅक सिगाटोका रोगांच्या प्रादुर्भावाचा धोका ४४ टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढला असल्याचे दिसून आले.

आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि वाढलेल्या केळी उत्पादनामुळे ब्लॅक सिगाटोका रोगाचा प्रसार वेगाने वाढत गेला. त्याचा फटका उत्पादनाला बसून उत्पादनामध्ये ८० टक्क्यांपर्यंत घट आली. त्याविषयी माहिती देताना एक्स्टर विद्यापीठातील डॉ. डॅनियल बेब्बर यांनी सांगितले, की ब्लॅक सिगाटोका हा रोग स्युडोसर्कोस्पोरा फिजिन्सिस या बुरशीमुळे होतो. या बुरशीची जीवनसाखळी ही वातावरणातील घटकांद्वारे नियंत्रित होत असते. गेल्या काही वर्षांतील हवामानातील बदलांच्या स्थितीमध्ये तापमान बुरशीच्या बिजाणूंच्या अंकुरण आणि वाढीसाठी अनुकूल होत आहे. पिकाच्या कॅनोपी ओलसर राहण्यामुळे लॅटीन अमेरिकेतील केळी उत्पादक पट्ट्यामध्ये ब्लॅक सिगाटोका रोगाच्या प्रादुर्भावाचा धोका वाढला आहे. सर्वसामान्यपणे रोगाचा धोका वाढल्याची स्थिती असली तरी मेक्सिको आणि मध्य अमेरिकेतील काही भागांमध्ये कोरड्या वातावरणामध्ये वाढ झाली असून, येथे रोगाचा धोका कमी होणार आहे.

  • या अभ्यासामध्ये गेल्या ६० वर्षांतील हवामानाच्या माहितीसाठ्यासोबत ब्लॅक सिगाटोका रोगाच्या प्रादुर्भावाची माहिती जोडण्यात आली. ब्लॅक सिगाटोका रोगाचा प्रथम प्रादुर्भाव १९७२ मध्ये होंडूरास येथे आढळला होता. त्यानंतर तो पसरत हानिकारक पातळीवर पोचला आहे. पुढे १९९८ मध्ये त्याचा प्रसार ब्राझीलमध्ये झाला. २००० च्या उत्तरार्धामध्ये कॅरीबियन बेटांपैकी मार्टीनिक, सेंट. ल्युसिया आण सेंट विन्सेट आणि ह्रेनाडियन्स येथे झाला. सध्या हा रोग उत्तरेमध्ये फ्लोरीडापर्यंत आढळत आहे.
  • डॉ. बेब्बर यांनी सांगितले, की होंडुरासमध्ये हा बुरशीजन्य रोग आशियातून पैदाशीसाठी आयात केलेल्या रोपांसोबत आला असावा. आमच्या हवामान बदलाच्या प्रारूपानुसार गेल्या ६० वर्षांमध्ये या रोगाचा प्रादुर्भाव आणि तीव्रता वाढत गेली आहे.
  • स्युडोसर्कोस्पोरा फिजिन्सिस या बुरशीचे बिजाणू हवेद्वारे पसरतात. त्याचा प्रादुर्भाव केळीच्या पानांवर होऊन चट्टे पडतात. बुरशी प्रकाशामध्ये येताच विषारी घटकांचे उत्सर्जन करत असल्याने पेशी मृत होऊन चट्टे पडतात.
  • या अभ्यासामध्ये भविष्यातील हवामान बदलाचे संभाव्य परिणाम मिळवण्यात आले नाहीत. मात्र, अन्य अनेक अभ्यासामध्ये तापमानातील वाढीमुळे कोरड्या होत गेलेल्या वातावरणामुळे रोगाचा धोका कमी होणार असल्याचे संकेत मिळाले आहेत. मात्र, अशा स्थितीमध्ये केळीच्या लागवड व वाढीसाठी आवश्यक पाणी कितपत उपलब्ध होईल, याचाही विचार करावा लागणार आहे.
  • या संशोधनासाठी युके ग्लोबल फूड सिक्युरीटी प्रोग्रॅम आणि युरोपियन कमिशनच्या होरायझन २०२० कार्यक्रमातून अर्थसाह्य मिळाले आहे. या संशोधाचे निष्कर्ष फिलॉसॉफिकल ट्रॅन्सॅक्शन्स ऑफ दी रॉयल सोसायटी बी मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

इतर अॅग्रो विशेष
साखर उद्योगाने मूल्यपदार्थांकडे वळणे...पुणे: देशाच्या ग्रामीण अर्थकारणात मोलाचा वाटा...
देशात कापूस उत्पादन घटणारजळगाव ः देशात सर्वाधिक कापूस उत्पादित करणाऱ्या...
राष्ट्रीय कृषिमुल्य आयोगासमोर ऊस...पुणे : कायद्यातील उणिवांचा फायदा घेत ऊस उत्पादक...
नुकसानग्रस्तांसाठीचे दोन हजार कोटी...मुंबई: राज्यातील ३४ जिल्ह्यांतील ३२५ तालुक्‍...
थंड वारे वाढणार...पुणे : राज्यात किमान तापमानातचा पारा १६ अंशांच्या...
दर्जेदार दुग्धोत्पादनांचा ‘गारवा’ ब्रॅंडकोल्हापूर जिल्ह्यातील मातब्बर दूध संघ दुग्धजन्य...
शेवगा कसे ठरले 'या' शेतकऱ्याचे हुकमी...कायम अवर्षण स्थिती असलेल्या सोलापूर जिल्ह्यातील...
'पणन'ची २७ पासून कापूस खरेदी नागपूर ः सिसिआयची खरेदी सुरूच असली तरी कापूस पणन...
शेतीला व्यावसायिक दर्जा आवश्यक: सुहास...पुणे: भावनिकतेच्या आधारे शेती न करता शेतकरी...
कुजलेल्या तुराट्यांच्या झाडण्याही होणार...परभणी ः यंदा तुरीचं पीक लई जोरात आलं होतं. चांगली...
सांगली जिल्ह्यातील अंडी उत्पादकांना...सांगली ः एप्रिल ते ऑक्टोबर या सात महिन्यांत...
मानवी, शेती आरोग्यासाठी नैसर्गिक शेतीचा...मानवी व शेतीचे आरोग्य याबाबत अधिक जागरूक झालेल्या...
अभ्यास, नियोजनातून देशी दुग्धव्यसाय...भाजीपाला शेती करण्याबरोबरच रेशीमशेती आणि...
इथेनॉल उत्पादन घटणारपुणे:  देशाच्या इथेनॉलनिर्मितीत मोठी घट...
अकोला जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीअकोला ः परतीच्या पावसाने कापूस पिकाचे मोठ्या...
पीकविम्यासाठी शासकीय पातळीवर धावपळपुणे: अतिपावसामुळे नुकसान झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना...
देशात मागणीच्या तुलनेत ४० टक्केच कांदा...पुणे: देशभरात ऑगस्ट महिन्यातील खरीप कांद्याच्या...
किमान तापमानात घटपुणे: राज्यात होत असलेले ढगाळ हवामान निवळल्यानंतर...
राज्यातील सव्वानऊ हजार गावांत पाणीपातळी...पुणे ः चालू वर्षी राज्यातील अनेक भागांत जोरदार...
शेतीतूनच जाते आर्थिक विकासवाट भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील मंदीचे सावट दिवसेंदिवस...