agricultural stories in Marathi, agrovision, CONTROL OF HUNGER IS NECESSARY FOR RURAL DEVELOPMENT, | Agrowon

ग्रामीण पुनरुत्थानासाठी भूक, कुपोषणावर मात करण्याची आवश्यकता
वृत्तसेवा
सोमवार, 29 एप्रिल 2019

भूक आणि कुपोषणाची साखळी, गरिबी, आर्थिक उद्धाराच्या मर्यादित संधी आणि पर्यावरणाची होणारी हानी अशा अनेक गोष्टींमुळे जागतिक पातळीवर ग्रामीण भागामध्ये विकासाची शाश्वत उद्दिष्ट्ये गाठण्यामध्ये अडचणी निर्माण होत असल्याची बाब २०१९ च्या जागतिक अन्न धोरण अहवालामध्ये मांडण्यात आली आहे. हा अहवाल वॉशिंग्टन येथील आंतरराष्ट्रीय अन्न धोरण संशोधन संस्था (IFPRI) यांनी शुक्रवारी (ता. २६) प्रकाशित केला.

भूक आणि कुपोषणाची साखळी, गरिबी, आर्थिक उद्धाराच्या मर्यादित संधी आणि पर्यावरणाची होणारी हानी अशा अनेक गोष्टींमुळे जागतिक पातळीवर ग्रामीण भागामध्ये विकासाची शाश्वत उद्दिष्ट्ये गाठण्यामध्ये अडचणी निर्माण होत असल्याची बाब २०१९ च्या जागतिक अन्न धोरण अहवालामध्ये मांडण्यात आली आहे. हा अहवाल वॉशिंग्टन येथील आंतरराष्ट्रीय अन्न धोरण संशोधन संस्था (IFPRI) यांनी शुक्रवारी (ता. २६) प्रकाशित केला.

जागतिक लोकसंख्येच्या ४५.३ टक्के लोक हे ग्रामीण भागामध्ये राहत असून, त्यातील किमान ७० टक्के लोक हे दारिद्र्याच्या कक्षेत राहतात. या लोकसंख्येच्या वाढीचा दर अधिक असून, अपुरा रोजगार, पायाभूत सुविधांचा अभाव, आर्थिक सोयीसुविधांची कमतरता यांचा त्यांना सातत्याने सामना करावा लागतो. आता त्याच्या जोडीला वातावरणातील बदलांचाही फटका बसत आहे. या साऱ्या स्थितीतून त्यांना वाचवण्यासाठी पुनर्बांधणीच्या नाविन्यपूर्ण आणि नैतिक उपाययोजना राबविण्याची आवश्यकता आहे. नव्या संधी देत वाढत्या आव्हानांचा सामना केल्यास अन्न सुरक्षिततेचे ध्येय २०३० पर्यंत साध्य करणे शक्य होईल, अन्यथा ते अवघडच नव्हे तर अशक्य ठरेल, असा दावा अहवालात करण्यात आला आहे.
या उद्दिष्टांच्या पूर्तीसाठी ग्रामीण महिला आणि तरुणांवर लक्ष केंद्रित करावे लागेल. अनेक देशांमध्ये ६० टक्के शेती ही महिलांद्वारे केली जाते. त्यांच्याकडे कोणतीही भांडवली सुविधा नसतानाच राजकीय आवाजही नाही. परिणामी त्यांच्यापर्यंत कृषी विस्तार सेवा पोचत नसल्याचे त्यांनी सांगितले. पिण्यासाठी शुद्ध पाण्याची कमतरता आणि हवेचे वाढते प्रदूषण यांचाही फटका ग्रामीण भागामध्ये बसू लागला आहे.
जागतिक पातळीवरील सुमारे ५० टक्के ग्रामीण तरुणांकडे नोकऱ्या नाहीत. त्यातील अनेक जण एकतर बेरोजगार आहेत किंवा अर्ध रोजगारीत आहेत.

ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी उपाय ः

स्वातंत्र्य प्राप्तीनंतर भारताच्या पूर्वनिर्धारीत ध्येयानुसार ग्रामीण भागाचे पुनरुत्थान हेच विकासाचे ध्येय मानले आहे. त्याविषयी बोलताना संस्थेचे दक्षिण आशियाचे संचालक शाहीदूर राशिद यांनी सांगितले की, भारताने ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि जीवनशैली सुधारण्यासाठी अनेक उपाययोजना पुढे आणल्या आहेत. त्यात कृषी क्षेत्रामध्ये गुंतवणुकीचे प्रमाण वाढविण्यासोबतच पायाभूत सुविधांचा उभारणीचाही समावेश आहे.
मुख्य पिकांच्या किमान आधारभूत किमतींमध्ये वाढ करण्याचा मुद्दा अनेक कार्यक्रमांतून पुढे येत आहे. ही किंमत उत्पादन खर्चाच्या १.५ पट अधिक असावी, अशी मागणी आहे. भारताने २२ हजार स्थानिक बाजारपेठांमध्ये सुधारणांचा कार्यक्रमही हाती घेतला असून, त्यांचे रुपांतर ग्रामीण कृषी बाजारपेठेमध्ये (GrAMs) करण्यात येणार आहे.

आव्हाने

ग्रामीण सुधारणांच्या कार्यक्रमामध्ये वातावरणातील बदल, जमिनीचा ऱ्हास, मातीची सुपीकता कमी होणे आणि जैवविविधतेतील घट यांचा भारताला सातत्याने सामना करावा लागत आहे. अहवालाने अधोरेखित केलेल्या मुद्द्यांमध्ये शहरीकरण, स्थानिक बदल, वाढते उत्पन्न, अन्नपुरवठा साखळी आणि अन्न यंत्रणा यांचे एकत्रीकरण यांचा समावेश आहे. यातून उद्योजकता आणि रोजगारांच्या निर्मितीसाठी नव्या संधी उपलब्ध होणार आहेत.

इतर ताज्या घडामोडी
फांगदर येथे वाचन प्रेरणा दिनानिमित्त...नाशिक : देवळा तालुक्यातील फांगदर येथील...
यवतमाळ जिल्ह्यात ओल्या दुष्काळानंतरही...यवतमाळ  ः भूजल सर्व्हेक्षण विभागाने केलेल्या...
बागलाण व देवळा तालुक्यांत बाजरी काढणीला...नाशिक : बागलाण व देवळा तालुक्यांत लष्करी...
परभणी जिल्ह्यात कृषी संजीवनींतर्गत २१...परभणी : जिल्ह्यात जागतिक बॅंकेच्या अर्थसहाय्याने...
हमीभावापेक्षा कमी दराने कापसाची खरेदीनांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांतील...
सांगली जिल्ह्यात अतिवृष्टीमुळे...सांगली : महापुरात खरीप पिकांचे मोठे नुकसान...
बीड जिल्ह्यात हमीभाव शेतीमाल खरेदीची...बीड : हमीदराने शेतीमाल खरेदीच्या नोंदणीत...
भाजप सरकारच्या काळात शेतकरी आत्महत्या...बीड : आम्ही विविध भागात औद्योगिक वसाहती आणि...
पुणे जिल्ह्यातील ३१७६ हेक्टर क्षेत्राला...पुणे  ः जिल्ह्यात २५ सप्टेंबरला झालेल्या...
पुणे जिल्ह्यात होणार २३५४ पीककापणी...पुणे   ः पिकांची उत्पादकता आणि पीकविमा...
पुणे जिल्ह्यात लसीकरण पडताळणीसाठी...पुणे  : महाराष्ट्र राज्य लाळ खुरकूत रोगमुक्त...
नगर जिल्ह्यात बाराशे हेक्टरवर ज्वारी...नगर : कृषी विभागाच्या उन्नत शेती समृद्ध...
सातारा जिल्ह्यात पावसाची उघडीप; खरीप...सातारा  ः पावसाने उघडीप दिल्याने खरिपातील...
रविकांत तुपकर यांचा पुन्हा `स्वाभिमानी`...कोल्हापूर : स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेच्या अंतर्गत...
वऱ्हाडात टेक्स्टटाइल, अन्न प्रक्रिया...अकोला  ः विदर्भातील वऱ्हाड हा भाग...
पावसाळी वातावरणात डाऊनी नियंत्रणासाठी...सर्वच द्राक्ष विभागामध्ये गुरुवार ते सोमवार (ता....
लातूर, उस्मानाबाद, नांदेड, हिंगोली,...उस्मानाबाद : मराठवाड्यातील लातूर, उस्मानाबाद...
धुळे : कांदा दरप्रश्‍नी शेतकरी संघटनेचे...धुळे  ः कांद्याचे दर बऱ्यापैकी वाढल्याने...
शिराळा तालुक्यात भाताचे उत्पादन २०...सांगली : शिराळा पश्‍चिम भाग हा भातपिकाचे माहेरघर...
शेतकऱ्यांना दरवर्षी दहा हजार देणारच :...इस्लामपूर, जि. सांगली  : ‘‘ गेल्या पाच...