agricultural stories in Marathi, agrovision, Fish can recognize themselves in the mirror | Agrowon

मासे ओळखू शकतात आरशातील आपली प्रतिमा
वृत्तसेवा
बुधवार, 13 फेब्रुवारी 2019

आरशातील आपली प्रतिमा न्याहाळण्याचे कौतुक केवळ मानवामध्येच नाही, तर अन्य बुद्धिमान मानल्या जाणाऱ्या सजीवांमध्येही दिसून येते. आरशातील आपली प्रतिमा ओळखण्याची क्षमता माशांमध्ये असल्याचे संशोधनात आढळले आहे. या गोष्टीवरून माशांच्या बुद्धिमत्तेविषयी मानवाला अनेक गोष्टी अद्याप ज्ञात नसल्याची बाब स्पष्ट झाली आहे.

आरशातील आपली प्रतिमा न्याहाळण्याचे कौतुक केवळ मानवामध्येच नाही, तर अन्य बुद्धिमान मानल्या जाणाऱ्या सजीवांमध्येही दिसून येते. आरशातील आपली प्रतिमा ओळखण्याची क्षमता माशांमध्ये असल्याचे संशोधनात आढळले आहे. या गोष्टीवरून माशांच्या बुद्धिमत्तेविषयी मानवाला अनेक गोष्टी अद्याप ज्ञात नसल्याची बाब स्पष्ट झाली आहे.

आरशातील आपली प्रतिमा ओळखणे ही बाब मानसशास्त्र किंवा बुद्धिमत्तेच्या बाबतीत अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. ती स्वतःविषयी जाणीव असल्याची खूण मानतात. यामुळे १९७० मध्ये मानसशास्त्रज्ञ गोर्डन गॅल्लप ज्यू. यांनी विकसित केलेली आरसा चाचणी ही वर्तणूकशास्त्रात महत्त्वाची ठरते. प्राण्यांसमोर त्याची प्रतिकृती ठेवून याबाबत पहिली चाचणी घेतली जाते. त्याच्या प्रतिसादानुसार आरशासमोर चाचणी घेतात. जे काही प्राणी ही चाचणी उत्तीर्ण होतात, त्यांची गणना हुशार या सदरात होते. उदा. माकडांमध्ये चिंपाझी, बोनोबो आणि डॉल्फिन, हत्ती इ.
पक्ष्यांमध्ये कबुतरांनंतर मॅगपीज या एका पक्ष्याने नुकतीच ही चाचणी उत्तीर्ण केली आहे. काही मुंग्या या चाचणीतून पुढे जात असल्या तरी माशांच्या क्लिनर व्रॅस्से (शा. नाव - Labroides dimidiatus) या प्रजातीने हे आव्हान पार केले आहे. या माशांनी प्रतिमेकडे पाहून शरीरावरील खूणा साफ करण्याचा प्रयत्न चाचणीमध्ये केला. ही बाब २०१८ मध्ये आढळली असली तरी अधिक अभ्यासानंतर आता सिद्ध करण्यात आली आहे. याविषयी माहिती देताना संशोधक डॉ. अलेक्स जॉर्डन यांनी सांगितले, की माशांच्या वर्तनामध्ये आम्हाला ही बाब प्रथम आढळल्यानंतर किचिंत शंका होती. त्यामुळे अधिक चाचण्या घेत खात्री करण्यात आली. अर्थात, केवळ यावरून माशांमध्ये स्वतःविषयी काही जाणीव असल्याचा निष्कर्ष घाईने काढता येणार नाही. त्यासाठी त्यांना अन्य प्राण्यांप्रमाणे अधिक चाचण्या पार कराव्या लागतील.
हे संशोधन ‘प्लॉस बायोलॉजी’ या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.
 

 

इतर ताज्या घडामोडी
हवामान बदलाच्या अभ्यासासाठी नियामक मंडळ...मुंबई : हवामान बदलाचा मानवी आरोग्यावर होणाऱ्या...
शेतकऱ्यांना अनुदानावर सेफ्टी किटचा...यवतमाळ  ः दोन वर्षांपूर्वी जिल्ह्यात...
राष्ट्रीय पशू वाहतूक बंदीचा आर्थिक फटका...इंग्लंडमध्ये लाळ्या खुरकुत (एफएमडी), बोव्हाईन...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील तीन डोंगर...सिंधुदुर्ग : अतिवृष्टीने खचलेल्या डोंगरांपैकी...
कॉंग्रेसच्या आजपासून ‘महापर्दाफाश' सभा...मुंबईः संपूर्ण राज्य भयंकर दुष्काळ आणि...
जानकर साहेबांची ताकत चौकात नाही; शिवाजी...मुंबई : राज्यात राष्ट्रीय समाज पक्षाची ताकत ...
ड्रायझोनमधील वरुडला ठिबक अनुदानातून...अमरावती  ः सर्वाधिक संत्रा लागवड व...
जलसमस्येवरील उपायांच्या प्रयत्नात...औरंगाबाद: मराठवाड्यासह राज्यात निर्माण होणाऱ्या...
नांदेड, हिंगोली, परभणी जिल्ह्यात...नांदेड  : नांदेड, परभणी, हिंगोली...
पुण्यात भाजीपाल्याची आवक, दर स्थिरपुणे  ः गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
पंतप्रधान शेतकरी मानधन योजनेच्या...वाशीम : केंद्र शासनाने शेतकऱ्यांसाठी सुरू...
झरे परिसरात महावितरणकडून वीजजोडणीस...झरे, जि. सांगली : झरे व परिसरातील घरगुती व...
परभणी जिल्ह्यात पीक कर्जवाटपाच्या गतीला...परभणी : चालू आर्थिक वर्षातील पहिल्या साडेचार...
देवळा तालुक्यातील ‘त्या’...नाशिक : मागील पंधरवड्यात कळवण, सुरगाणा तालुक्यात...
सोलापूर जिल्ह्यात दोन लाख वीज...सोलापूर : घरगुती, वाणिज्यिक व औद्योगिक...
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या...अकोला  ः भाजपचे ज्येष्ठ नेते व माजी केंद्रीय...
देश, राज्यात बेरोजगारी हेच मोठे आव्हान...नगर : मागील पाच वर्षांत नोटबंदीसारख्या...
साताऱ्यातील भूस्खलन बाधितांचा पुनर्वसन...सातारा  : अतिवृष्टी व भूस्खलनामुळे बाधित...
नगर झेडपीत सहा महिन्यांत माहिती...नगर  ः जिल्हा परिषदेतून विविध योजनांची...
...तर बारामतीची जागाही जिंकता आली असती...नागपूर  ः ‘ईव्हीएम’मध्ये गडबड करायची असती तर...