agricultural stories in Marathi, agrovision, Getting fertilizer in the right place at the right rate | Agrowon

खतांचा ऱ्हास रोखण्यासाठी कॅनडामध्ये संशोधन सुरू

वृत्तसेवा
रविवार, 28 एप्रिल 2019

कोणतीही गोष्ट योग्य वेळी योग्य ठिकाणी झाल्यास त्याचे निष्कर्ष उत्तम मिळतात, ही सर्वमान्य बाब खतांच्या वापराबाबत एकदम सत्य आहे. खतांचा वापर पिकांच्या वाढीच्या योग्य टप्प्यामध्ये करण्याविषयी सातत्याने अभ्यास होत असतो. कॅनडा येथील संशोधकांचा गट शेतकऱ्यांसाठी खतांचे योग्य ते मिश्रण मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘जर्नल ऑफ एन्व्हायर्नमेंटल क्वालिटी’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

कोणतीही गोष्ट योग्य वेळी योग्य ठिकाणी झाल्यास त्याचे निष्कर्ष उत्तम मिळतात, ही सर्वमान्य बाब खतांच्या वापराबाबत एकदम सत्य आहे. खतांचा वापर पिकांच्या वाढीच्या योग्य टप्प्यामध्ये करण्याविषयी सातत्याने अभ्यास होत असतो. कॅनडा येथील संशोधकांचा गट शेतकऱ्यांसाठी खतांचे योग्य ते मिश्रण मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘जर्नल ऑफ एन्व्हायर्नमेंटल क्वालिटी’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

जेव्हा शेतकरी खते देतात, तेव्हा ती जमिनीमध्ये राहून पिकांना उपलब्ध होत राहतील, अशा विश्वास असतो. मात्र, शेतातून वाहून, निचरा होऊन जाणाऱ्या पाण्यासोबत दिलेल्या खतापैकी मोठा भाग जातो. कॅनडामध्ये पाणी दोन प्रकारे नुकसान करते. त्यात पावसाचे पाणी आणि पडलेला बर्फ वितळून होणारे पाणी असे दोन प्रकार आहेत. या दोन्ही बाबींचा विचार करून खतांचा ऱ्हास रोखण्यासाठी कॅनडा येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ सॅस्कट्चेवान येथील जेफ श्चोईनाऊ आणि त्यांचा गट प्रयत्न करत आहे.
जेफ श्चोईनाऊ म्हणाले की, आम्ही प्रामुख्याने स्फुरदयुक्त खतांच्या कार्यक्षम वापरासाठी संशोधन करत होतो. उत्तरेकडील भागामध्ये खते दिल्यानंतर होणारा ऱ्हास मोठा आहे. तो कमी करून पिकांसाठीची त्याची उपलब्धता वाढवण्याकडे लक्ष दिले जात आहे.

  • योग्य जागा ः खते देण्यासाठी सामान्यतः मातीच्या वरील थरामध्ये देण्याचा मार्ग अवलंबला जातो. मातीमध्ये थोड्या अधिक खोलीवर खते देताना सरीमध्ये बियाण्यांसोबत किंवा त्याच्या लगतच्या सरीमध्ये खत दिले जाते. सामान्यतः खते मातीवर देऊन नंतर मातीमध्ये मिसळण्याची शिफारस केली जाते.
  • योग्य प्रमाण ः वेगवेगळ्या प्रमाण किंवा दराने मातीच्या वरील भागामध्ये किंवा गाडून खते देऊन त्याचा अभ्यास केला. त्यातील मातीमध्ये गाडून दिलेली स्फुरदयुक्त खते पिकांना दीर्घकाळ उपलब्ध होतात. तसेच बर्फ वितळून वाहणाऱ्या पाण्यासोबत त्यांचा कमी ऱ्हास होत असल्याचे दिसून आले.
  • स्फुरद हे पिकांच्या वाढीच्या सुरवातीच्या टप्प्यामध्ये वापरले जाणारे महत्त्वाचे अन्नद्रव्य आहे. ते मातीच्या विश्लेषणानुसार विविध प्रकारामध्ये वापरले जाते. माती स्फुरदयुक्त खत वापरल्यानंतर विविध मूलद्रव्ये आणि सेंद्रिय घटकांसोबत त्याची प्रक्रिया सुरू होते. त्यातून ते पिकांना उपलब्ध होईल, अशा स्वरूपामध्ये येते. हे अर्थात चांगले असले तरी पुढे हे खत वाहत्या किंवा निचरा होणाऱ्या पाण्यासोबत भूजल किंवा नाले, ओढे आणि नद्यांमध्ये जाते. मातीमध्ये आणि पाण्यामध्ये या खतांचे मूळ प्रकार जाणून त्यानुसार ते टिकवून ठेवण्यासाठी तंत्र शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे. मातीच्या पृष्ठभागामध्ये मिसळण्याऐवजी पिकांच्या मुळाद्वारे जेथून खत उचलले जाणार आहे, तिथेच ते पुरवण्याचा प्रयत्न आवश्यक आहे.
  • बर्फाच्या वितळण्यामुळे तयार झालेला अपधाव (वाहते पाणी) हे उन्हाळी पावसापेक्षा वेगळे असते. पावसाच्या वेगामुळे मातीचे स्फुरदयुक्त कण मोकळे होतात. मात्र, बर्फाच्या वाहत्या पाण्यामध्ये हळूहळू विरघळून खते पाण्यासोबत वाहतात. या दोन्ही प्रक्रियांना अटकाव करण्यासाठी योग्य त्या पद्धतींचा शोध घेतला जात असल्याची माहिती श्चोईनाऊ यांनी दिली. या अभ्यासातून नव्या पीकपद्धतीसोबतच व्यवस्थापनाच्या नव्या पद्धती उपलब्ध होण्यास मदत होणार आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
खानदेशात तिसऱ्या दिवशीही रिमझिम सुरूचजळगाव : खानदेशात मागील तीन दिवस सतत रिमझिम सुरू...
सोलापूर जिल्ह्यात भिज पाऊस, जोर नाहीचसोलापूर  ः गेल्या अनेक दिवसांपासूनच्या...
नांदेडमध्ये हळद ४९०० ते ५७०० रूपये...नांदेड : नांदेड कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
पुणे जिल्ह्याच्या धरणक्षेत्रात पावसाची...पुणे ः पुणे जिल्ह्यातील बहुतांशी भागात पावसाचा...
वऱ्हाडात पावसाची संततधार सुरूअकोला ः मागील दोन दिवसांपासून वऱ्हाडात पाऊस...
नागपूर जिल्ह्यात मोठा आणि तान्हा पोळा...नागपूर : कोरोनाच्या वाढत्या संसर्गामुळे...
औरंगाबाद जिल्ह्यात शेतकऱ्यांना ८५००...औरंगाबाद :  जिल्ह्यातील ९६३ शेतकऱ्यांकडून...
मराठवाड्यात सुमारे ४७ लाख हेक्टरवर खरीपऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील खरिपाचे सर्वसाधारण...
खानदेशात तीन दिवसांपासून भिज पाऊसजळगाव  ः खानदेशात मागील तीन दिवसांपासून भिज...
अमळनेरमध्ये रासायनिक खतांचा वापर वाढलावावडे, जि. जळगाव  : अमळनेर तालुक्यात जवळपास...
खडकवासलातून ११ हजार ७३५ क्युसेक विसर्गपुणे : खडकवासला धरणातून बुधवार (ता. १२) पासून...
सातपुड्यात मूगाच्या नुकसानीची शक्यताजळगाव  ः खानदेशात सातपुडा पर्वत भागात पाऊस...
गडचिरोलीत युरियाची कृत्रिम टंचाईगडचिरोली : जिल्ह्यात दोन महिन्यानंतर बरसलेल्या...
परभणीत बँकांचे उंबरठे झिजवून...परभणी : यंदा खरीप हंगामात जिल्ह्यातील बॅंका...
मुंगळा परिसरात रानडुकरांचा धुडगूसमुंगळा जि. वाशीम ः चांगल्या पावसामुळे यंदा या...
‘रासाका’ सुरू करा, अन्यथा उपोषण’नाशिक : यंदाचा ऊस गाळप हंगाम ऑक्टोबर महिन्यापासून...
एफआरपी थकविणाऱ्या कारखान्यांवर कारवाई...नांदेड ः प्रादेशिक साखर सहसंचालक कार्यालया...
वणी उपविभागातील शेतकऱ्यांना विमा...यवतमाळ : पीक विमा काढल्यानंतरही ही गेल्या तीन...
वाढीव वीज बिले कमी न केल्यास आंदोलन...सोलापूर  ः लॉकडाऊनच्या काळात जिल्ह्यातील...
बुलडाणा जिल्ह्यात शेततळ्यांचे अनुदान...बुलडाणा ः या वर्षात शेततळे खोदलेल्या शेतकऱ्यांना...