agricultural stories in Marathi, agrovision, How to prevent mosquitofish from spreading in water ecosystems | Agrowon

परदेशी माशांमुळे होतोय स्थानिक जैवविविधतेचा ऱ्हास
वृत्तसेवा
शनिवार, 8 जून 2019

एकेकाळी डासांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आणलेल्या परदेशी माशांचे प्रमाण परिसरातील तलाव व पाण्याच्या स्रोतामध्ये प्रचंड वाढले. परदेशी मॉस्किटोफिश या माशांचा प्रसार आणि संख्या वाढ रोखण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. बार्सिलोना विद्यापीठातील संशोधकानी केलेल्या अभ्यासामध्ये सध्या तलावांमध्ये असलेले मासे काढून टाकणे आणि नव्याचा अंतर्भाव होणार नाही, याकडे लक्ष देण्याची आवश्यकता पुढे आली आहे. हे संशोधन जर्नल सायन्स ऑफ दी टोटल एन्व्हायर्नंमेटमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

एकेकाळी डासांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आणलेल्या परदेशी माशांचे प्रमाण परिसरातील तलाव व पाण्याच्या स्रोतामध्ये प्रचंड वाढले. परदेशी मॉस्किटोफिश या माशांचा प्रसार आणि संख्या वाढ रोखण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. बार्सिलोना विद्यापीठातील संशोधकानी केलेल्या अभ्यासामध्ये सध्या तलावांमध्ये असलेले मासे काढून टाकणे आणि नव्याचा अंतर्भाव होणार नाही, याकडे लक्ष देण्याची आवश्यकता पुढे आली आहे. हे संशोधन जर्नल सायन्स ऑफ दी टोटल एन्व्हायर्नंमेटमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

  • मॉस्किटोफिश या माशांच्या वेगाने वाढणाऱ्या संख्येपुढे स्थानिक माशांचे प्रमाण वेगाने कमी होत आहे. स्थानिक मासे खाद्य मिळवण्यासाठी या माशांशी स्पर्धा करू शकत नाहीत. त्याचप्रमाणे या माशांचे भक्षकांची उपस्थितीचाही फारसा परिणाम होत असल्याचे पुढे आले आहे. उलट उत्तर अमेरिकेतील अॅटलांटिक किनाऱ्याच्या परिसरामध्ये या माशांचा धोका वाढला आहे.
  • बार्सिलोना विद्यापीठातील जीवशास्त्र आणि जैवविविधता संशोधन संस्थेतील संशोधक ओरिओल कॅनो रोकाबायेरा, अॅडोल्फ डी सोस्टोआ, ल्युईस कॉल आणि अल्बर्टो मॅकेडा यांनी बार्सिलोना प्रांताच्या शहरी भागाजवळच्या जल परिसंस्थांमध्ये परदेशी माशांमुळे उद्भवलेल्या स्थितीचा अभ्यास केला आहे.

स्थानिक माशांना धोका

मॉस्किटो फिश (शा. नाव -Gambusia holbrooki) ही जागतिक पातळीवरील जैवविविधतेसाठी धोकादायक मत्स्य प्रजाती असल्याची माहिती आंतरराष्ट्रीय निसर्ग संवर्धन संघाच्या वतीने जाहीर केली आहे. १९२१ मध्ये डासांची उत्पत्ती रोखण्यासाठी स्पेनमध्ये हे मासे आणण्यात आले होते. डासांमुळे होणारे मलेरिया व अन्य रोगांच्या नियंत्रणासाठी डासांची अंडी व अळी अवस्थेचा फडशा पाडणारे हे मासे उपयुक्त मानले जात. मात्र, आता कृषी, मत्स्य आणि अन्न मंत्रालयाने या माशांचा अंतर्भाव परदेशी आणि धोकादायक प्रजातींच्या यादीमध्ये केला आहे.
ही प्रजाती प्रामुख्याने नैर्ऋत्य पेनिनसुला, मध्य पूर्व समुद्री किनारा आणि इब्रो खोऱ्यामध्ये आढळते. किचिंत उबदार पाण्यामध्ये व वेगवान प्रवाहन नसलेल्या उथल पाण्यामध्ये या माशांचा रहिवास असतो. पेनिनसुला येथील अशा पाण्यामध्ये प्रामुख्याने प्रदूषण झाले असूनही चांगल्या प्रकारे तग धरू शकते. या माशांमुळे स्थानिक मासे उदा. स्पॅनिश टूथकार्प (Aphanius iberus), व्हॅलेन्सिया टूथकार्प (Valencia hispanica), अॅन्डालुसियन टूथकार्प (Aphanius baeticus) आणि थ्री स्पाईन्ड स्टिकलबॅक (Gasterosteus aceulatus) यांच्यासह विविध उभयचर आणि अपृष्ठवंशीय प्राण्यांची जैवविविधता कमी होत आहे. हे स्थानिक मासे मॉस्किटोफिशशी स्पर्धा करू शकत नाहीत.

इतर ताज्या घडामोडी
सुप्रसिद्ध पैलवान दादू चौगुले यांचे निधनकोल्हापूर : हिंदकेसरी, रुस्तुम ए हिंद, महाराष्ट्र...
उजनी धरणातून भीमा नदीत पुन्हा ३० हजार...सोलापूर  ः पुणे जिल्ह्यात पावसाने पुन्हा...
राजापूर, रत्नागिरी, संगमेश्‍वर...रत्नागिरी  ः राजापूर, रत्नागिरीसह संगमेश्‍वर...
कापूस उत्पादकता वाढीसाठी शासनाने...अकोला : महाराष्ट्रात कापूस लागवड क्षेत्र...
पुणे जिल्हयात हलक्या ते मध्यम पावसाची...पुणे : गेल्या दोन दिवसांपासून पावसासाठी पोषक...
मंगळ, चंद्रसदृश मातीमध्ये पिकांचे...नासा या अमेरिकन अवकाश संशोधन संस्थेने चंद्र आणि...
पुणे जिल्ह्यात तीन लाख हेक्टरवर रब्बी...पुणे : मॉन्सूनच्या अंतिम टप्प्यातील पावसाने...
नगर जिल्हा परिषदेमध्ये दूरध्वनीवरील...नगर  : पाणी येत नाही. शिक्षक शाळेत उशिरा...
विधानसभा निवडणुकीसाठी प्रचारतोफा...मुंबई : चौदाव्या विधानसभा निवडणुकीसाठी उमेदवारी...
घाटशीळ पारगाव प्रकल्प कोरडानगर : जिल्ह्यात यंदा पावसाळा संपत आला तरी अजून...
उमेदवारी देऊन केलेली चूक सुधारा : पवारसातारा : ‘‘वरुणराजानेही आपल्याला आशीर्वाद दिले...
काकडा परिसरात सोयाबीन काढणीच्या...काकडा, अमरावती ः परिसरात सोयाबीन...
अकोला येथे पावसाळी वातावरणाने...अकोला ः गेल्या २४ तासांपासून या भागात...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात वावडिंग खरेदी सुरू सिंधुदुर्ग  ः बहुउपयोगी वावडिंग खरेदीला...
पट्टणकोडोलीला ‘इट्टल-बिरोबाच्या नावानं...पट्टणकोडोली, जि. कोल्हापूर  : ‘इट्टल-...
विश्रांतीनंतर सोलापुरात पुन्हा सर्वदूर...सोलापूर  ः गेल्या काही दिवसांच्या...
शेतकरी, जनतेच्या प्रश्नांची उत्तरे...नगर  : राज्यात पाच वर्षांत १६ हजार शेतकरी...
महायुतीला ऐतिहासिक विजय मिळेल ः...मुंबई ः केंद्र आणि महाराष्ट्रातील भाजप-शिवसेना...
आपण विजयाचा जल्लोष साजरा करू ः...नागपूर : मतदानाचा दिवस युद्धदिन समजून...
भाजप-शिवसेनेने पाच वर्षे  फक्त थापा...मुंबई : पाच वर्षे ज्यांनी विविध आश्वासने...