agricultural stories in Marathi, agrovision, Lower-carbon diets aren't just good for the planet, they're also healthier | Agrowon

कमी कर्बयुक्त आहार आरोग्यासह पर्यावरणासाठीही चांगला

वृत्तसेवा
बुधवार, 30 जानेवारी 2019

अमेरिकेतील तुलाने आणि मिशीगन विद्यापीठातील संशोधकांनी १६ हजारांपेक्षा अधिक अमेरिकन लोकांचे सर्वेक्षण केले असून, त्यातून रोजच्या आहाराचे कर्ब पदचिन्ह (कार्बन फूट प्रिंट) मिळवले आहे. हे संशोधन ‘अमेरिकन जर्नल ऑफ क्लिनिकल न्यूट्रीशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. रोजच्या आहारामध्ये कमी कार्बन फूटप्रिंटयुक्त आहार घेतल्यास केवळ पर्यावरणासाठीच नव्हे, तर आरोग्यासाठीही चांगला फायदा होत असल्याचे मत व्यक्त केले आहे.

अमेरिकेतील तुलाने आणि मिशीगन विद्यापीठातील संशोधकांनी १६ हजारांपेक्षा अधिक अमेरिकन लोकांचे सर्वेक्षण केले असून, त्यातून रोजच्या आहाराचे कर्ब पदचिन्ह (कार्बन फूट प्रिंट) मिळवले आहे. हे संशोधन ‘अमेरिकन जर्नल ऑफ क्लिनिकल न्यूट्रीशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. रोजच्या आहारामध्ये कमी कार्बन फूटप्रिंटयुक्त आहार घेतल्यास केवळ पर्यावरणासाठीच नव्हे, तर आरोग्यासाठीही चांगला फायदा होत असल्याचे मत व्यक्त केले आहे.

अन्नाच्या उत्पादनातून ऊत्सर्जित होणाऱ्या हरितगृह वायूंचा विचार करण्याची आवश्यकता संशोधकांना वाटत आहे. कारण अन्नाच्या उत्पादनातून निर्माण होणाऱ्या हरितगृह वायूंमुळे वातावरणातील बदलांना मोठी चालना मिळते. याविषयी अधिक माहिती मिळवण्यासाठी तुलाने विद्यापीठ आणि मिशीगन विद्यापीठातील संशोधकांनी एकत्रितरीत्या अमेरिकन लोकांच्या दैनंदिन आहाराच्या निवडीच्या परिणामांचा अभ्यास केला आहे. त्यांनी अन्न उत्पादनातील हरितगृह वायूंच्या उत्सर्जनाविषयी प्रचंड माहिती साठा मिळवला असून, त्याची सांगड प्रत्यक्ष लोकांच्या सर्वेक्षणाशी घातली आहे. या सर्वेक्षणामध्ये सर्वसामान्य अमेरिकन २४ तासांमध्ये काय काय खातात, याविषयीचे प्रश्न विचारण्यात आले होते. सर्वेक्षणाविषयी माहिती देताना सार्वजनिक आरोग्य आणि उष्णकटिबंधीय औषधी विद्यालयातील पोषकता आणि अन्न सुरक्षितता विभागातील प्रा. दियागो रोज यांनी सांगितले, की ज्यांच्या आहारामध्ये लाल मांस (रेड मीट) आणि दुग्धजन्य उत्पादनाचे प्रमाण कमी असते, त्यांचा आहार हा कमी कार्बन फूटप्रिंटचा असतो. तसेच लाल मांस आणि डेअरी उत्पादनामध्ये उच्च संपूक्त मेद असून, त्यातून हरितगृह वायूही मोठ्या प्रमाणात उत्सर्जित होत असतात. त्याऐवजी पोल्ट्री, संपूर्ण धान्य आणि वनस्पतीजन्य प्रथिनांचा वापर करणाऱ्या लोकांचे आरोग्यही उत्तम राहते.

  • प्रति १००० कॅलरीसाठी ऊत्सर्जित होणाऱ्या हरितगॉह वायूंच्या प्रमाणानुसार खाद्यपदार्थांचा क्रम लावला. त्याचे पाच समान भाग गेले. त्यानंतर ग्रहण केलेल्या अन्नांच्या पोषकतेचे मूल्य नोंदवण्यात आले. त्याची तुलना अमेरिकी आरोग्यदायी खाण्याच्या निर्देशांकांशी करून, किमान आणि कमाल परिणाम करणारे गट वेगळे केले.
  • किमान कार्बन फूटप्रिंट अंतर्गत गटातील लोकांचे आहार हा निर्देशांकानुसार आरोग्यादायी गटात मोडत होता. अर्थात, यातील काही घटक उदा. साखर आणि अधिक पॉलिश केलेली धान्ये ही जर कमी कर्बवायू उत्सर्जित करत असली, तरी त्यात आरोग्यासाठी आवश्यक घटकांचे प्रमाण कमी होते. तसेच लाल मांस आणि दुग्धजन्य उत्पादनांचा आहारात समावेश नसल्यामुळे लोह, कॅल्शिअम आणि ड जीवनसत्त्वाचे प्रमाणही कमी आढळले.
  • मात्र, एकूण विचार करता कमी परिणाम करणाऱ्या गटातील लोकांचा आहार हा काही कमतरता वगळता तुलनेने अधिक पोषक होता. रोज यांच्या मते, कोणताही आहार हा अत्यंत गुंतागुंतीच्या अनेक अन्नपदार्थांच्या एकत्रीकरणातून तयार होतो. त्याचा पोषकतेचा दर्जा आणि पर्यावरणावरील परिणाम अशा दृष्टीने विचार केला गेला पाहिजे.
  • पाचपैकी अधिक परिणाम करणाऱ्या आहारातून होणारे ऊत्सर्जन हे कमी परिणाम करणाऱ्या आहाराच्या पाचपट होते.
  • पर्यावरणावर अधिक परिणाम करणाऱ्या घटकांमध्ये मांस ( गोमांस, वराह मांस व अन्य लाल मांस), डेअरी उत्पादने आणि घन मेद यांचे प्रमाण प्रति १००० कॅलरीने अधिक होते. त्यात प्राणीज प्रथिनांचे प्रमाण अधिक होते.
  • २० टक्के अमेरिकन लोकांमुळे एकूण अमेरिकेच्या आहारविषयक कर्बवायू उत्सर्जनाच्या सुमारे निम्मेइतके प्रमाण होते.

अधिक आरोग्यपूर्ण आणि त्याच वेळी कर्बवायूंचे उत्सर्जन करणाऱ्या आहाराचा पर्याय अधिक लोकांनी निवडला पाहिजे. विशेष म्हणजे रोजच्या आहारातून काही घटकांचे प्रमाण कमी करावे लागेल इतकेच. उदा. जर आपण आपल्या आहारातून लाल मांसाचे प्रमाण कमी करून त्याऐवजी चिकन, अंडी किंवा वाटाणा यातून प्रथिनांचे पूर्तता करू शकलो, तर ते आपल्या आरोग्याबरोबरच पृथ्वीच्या पर्यावरणासाठीही फायद्याचे ठरू शकते.
- प्रा. दियागो रोज, तुलाने विद्यापीठ.


इतर ताज्या घडामोडी
नगर झेडपीची पहिल्यांदाच झाली लेखी...नगर : कोरोनामुळे लॉकडाउन असल्याने जिल्हा...
पिचकारी मारणाऱ्यांवर आता दंडात्मक...नगर : सार्वजनिक ठिकाणी पिचकारी मारणाऱ्यांवर...
'दोन वर्षांपर्यंतचे शेतकऱ्यांचे...नगर, : कोरोनामुळे सर्वच क्षेत्रांत गंभीर...
पुणे बाजार समितीत भाजीपाला, फळ विभाग...पुणे : कोरोनाचा प्रादुर्भाव बाजार समितीलगतच्या...
टोळधाड निर्मूलनासाठी कृषी विभागाचा...नगर : महाराष्ट्रात चार दिवसांपूर्वी टोळधाड...
नाशिक बाजार समितीचे कामकाज आजपासून सुरूनाशिक : स्वच्छता व निर्जंतुकीकरण प्रक्रिया...
जळगाव ‘झेडपी’चे कामकाज रुळावर जळगाव : जिल्हा परिषदेचे कामकाज रुळावर येत आहे....
औरंगाबादमध्ये थेट फळे, भाजीपाला...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील शेतकरी, शेतकरी गट, शेतकरी...
जळगावात पीककर्जासाठी बॅंका पोटखराब...जळगाव : पीक किंवा शेती कर्ज देताना पोटखराब...
परभणी जिल्ह्यात कापूस विक्रीची दुबार...परभणी : भारतीय कापूस महामंडळ (सीसीआय) आणि कापूस...
यवतमाळ जिल्ह्यात ५० लाख क्विंटल कापसाची...यवतमाळ : जिल्ह्यात वैध नोंदणी केलेल्या...
रब्बी मका पाहून उताऱ्यावर नोंद करणार :...येवला : शासकीय हमीभावाने मका खरेदीसाठी रब्बी...
खारपाण पट्ट्यातील उत्पादकता वाढ याविषयी...अकोला ः राज्य शासन व जागतिक बँकेच्या...
यवतमाळमध्ये साडेचार लाख हेक्‍टरवर कपाशी...यवतमाळ : जिल्ह्यात खरीप हंगामात यंदा नऊ लाख हेक्‍...
यवतमाळ जिल्ह्यातील भूजल पातळी...यवतमाळ : गेल्यावर्षी झालेला पाऊस, कोरोनामुळे...
आंबेओहळ प्रकल्पासाठी निधीची मागणी कोल्हापूर : उत्तूरसह परिसरातील जवळपास २२हून अधिक...
नीरा उजव्या कालव्यावरील पिके करपली लवंग, जि. सोलापूर ः भाटघर, वीर, नीरा-देवधर ही...
चारा छावण्यांच्या धर्तीवर क्वारंटाइन,...सोलापूर ः चारा छावणीच्या धर्तीवर संस्थांच्या...
पशुचिकित्सा शिबिरे रद्द, जनावरांच्या...कोल्हापूर : कोरोना संसर्ग टाळण्यासाठी गेली दोन...
पॉप्युलर स्टिलचे दिलीप जाधव यांचे निधन कोल्हापूर : पश्‍चिम महाराष्ट्राच्या उद्योग...