agricultural stories in Marathi, agrowon, agralekh on hapus mango GI | Agrowon

लढा स्वतंत्र अस्तित्वाचा
विजय सुकळकर
मंगळवार, 16 ऑक्टोबर 2018

सर्व हापूसला जीआय क्वालिटी टॅग मिळाल्यास देवगड व रत्नागिरी हापूससाठी कोणीही अधिकचे दर मोजणार नाही. त्यामुळे आंबा उत्पादकांवर अन्याय होईल.

अस्सल हापूस कोणाचा हा गुंता मागील अनेक वर्षांपासून चालू असून सुटता सुटेनासा झाला आहे. हापूस हा कोकणचा असे सर्रासपणे म्हटले जात असले तरी बाजारात देवगड आणि रत्नागिरी हापूसची वेगळी ओळख आहे, हे आपल्याला मान्यच करावे लागेल. विशिष्ट आकार, आकर्षक रंग आणि अविट चवीमुळे ग्राहक देवगड आणि रत्नागिरी हापूसला अधिक दरही मोजतात. सुमारे दीड वर्षांपूर्वी देवगड व रत्नागिरी या भागातील समुद्रकिनाऱ्याचे वैशिष्ट्यपूर्ण हवामान, माती त्यातून या हापूस आंब्याची विशिष्ट चव, स्वाद आदी बाबींची कागदोपत्री तसेच शास्त्रीय पुराव्यानिशी खात्री करून या दोन्ही हापूसवर स्वतंत्र जीआयची मोहर लावण्यात आली होती. मात्र देवगड आणि रत्नागिरी हापूसवर जीआयचे स्वतंत्र शिक्कामोर्तब करण्याआधी याबाबतच्या निर्णयावर आक्षेप नोंदविण्यासाठी साडेचार महिन्यांचा कालावधी देण्यात आला होता. त्यामुळे कोकणातील सर्व हापूस एकच अशी भूमिका असणाऱ्या डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाने परिसरातील एका आंबा उत्पादक संघाच्या माध्यमातून देवगड व रत्नागिरीच्या स्वतंत्र जीआयवर आक्षेप नोंदविला. त्यानुसार केंद्र सरकारच्या जिऑलॉजिकल इंडिकेशन रजिस्ट्री विभागाने कोकण कृषी विद्यापीठासह वेंगुर्ला, देवगड व केळशी (रत्नागिरी) या आंबा उत्पादक संस्थांच्या नावे हापूसला जीआय मानांकन दिले आहे. या निर्णयामुळे कोकणातील सिंधुदूर्ग, रत्नागिरी, ठाणे, पालघर व रायगड या पाचही जिल्ह्यांतील हापूसला दर्जाच्या बाबतीत एकाच पंक्तीत आणून बसविली आहे. हा निर्णय देवगड व रत्नागिरी जिल्ह्यांतील आंबा उत्पादक संघांना मान्य नसून ते हापूसबाबत स्वतंत्र अस्तित्वाचा लढा पुढेही चालू ठेवणार आहेत.
देवगड आणि रत्नागिरी हापूसने दर्जा, गोडीबाबत आपले वेगळेपण सिद्ध केलेले आहे. त्यामुळे या दोन्ही ब्रॅंडला स्वतंत्र जीआय तर उर्वरित कोकणातील आंब्याला ‘कोकणचा हापूस’ असे जीआय मानांकन देण्यात यावे अशी केळशी तसेच देवगड आंबा उत्पादक संघांची मागणी असून ती रास्तच आहे. विशेष म्हणजे स्वतंत्र जीआयसाठीची तरतूद असताना असे करण्यास शासनाच्या संबंधित संस्थेला यात काही तांत्रिक अडचणही येणार नाही. कोकणातील पाचही जिल्ह्यांतील हापूस एकाच जीआय टॅगखाली विकला गेल्यास त्यात आंबा उत्पादकांसह ग्राहकांचेही नुकसान होऊ शकते. सर्व हापूसला जीआय क्वालिटी टॅग मिळाल्यास देवगड व रत्नागिरी हापूससाठी कोणीही अधिकचे दर मोजणार नाही. त्यामुळे आंबा उत्पादकांवर अन्याय होईल. विशेष म्हणजे कोकणातील हापूसमध्ये कर्नाटक, गुजरातसह महाराष्ट्रातील कोकण वगळता इतर भागांतील हापूसची सध्या होणारी सरळमिसळ वाढतच जाईल. भेसळीमुळे सर्व हापूस आंब्यांना ग्राहकांना सारखाच दर मोजावा लागल्याने त्यांची फसवणूक होईल. जागतिक बाजारातही देवगड आणि रत्नागिरी हापूसचाच दबदबा आहे. जीआय टॅगखाली कुठल्याही भेसळयुक्त हापूसची निर्यात होऊ लागली तर जागतिक बाजारपेठेतही आपले नाव खराब होऊन एकंदरीतच हापूसची निर्यात घटू शकते. या सर्व बाबींचा सारासार विचार करून देवगड आणि रत्नागिरी हापूसबाबत स्वतंत्र जीआयचा निर्णय व्हायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
अण्वस्त्रांविषयी वाचाळता कशासाठी? अण्वस्त्रांचा प्रथम वापर न करण्याच्या (नो फर्स्ट...
कृषी परिवर्तनाची नांदीनरेंद्र मोदी यांनी आपल्या पंतप्रधान पदाच्या...
कृषी ‘एमएस्सी’ प्रवेशात भेदभाव नको:...पुणे  : गुणवत्ता यादीत असूनही पदव्युत्तर (...
जमीन मोजणीच्या नोटिसा झाल्या डिजिटल पुणे : राज्यातील तलाठी कार्यालयांकडील जमीन...
सांगलीच्या दुष्काळी पट्ट्यात...सांगली ः जिल्ह्यातील आटपाडी, कवठेमहांकाळ आणि जत...
महापुराच्या पाण्याने कृष्णा-कोयनेचा...कऱ्हाड, जि. सातारा : कृष्णा-कोयना नद्यांना...
पन्नास हजारांवर पशुधन डोळ्यांदेखत गेले...कोल्हापूर/सांगली : शेतकऱ्यांच्या ...
सांगली : पूरबाधीत सहकारी सोसायट्यांना ‘...सांगली ः ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा असलेल्या...
राज्यात हलक्या पावसाचा अंदाजपुणे : पावसाने काहीशी उघडीप दिल्याने राज्यात...
कृत्रिम पावसाच्या नुसत्याच अवकाशात...सोलापूर : राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा सामना...
बागलाण तालुक्यात पूर्वहंगामी...नाशिक ः पूर्वहंगामी अर्ली द्राक्ष उत्पादनासाठी...
नांदेड, परभणी जिल्ह्यात गुलाबी बोंड...परभणी: परभणी, नांदेड जिल्ह्यांतील बीटी कपाशीवरील...
राज्यात पावसाची उघडीपपुणे : ऑगस्ट महिन्याच्या सुरवातीला मुसळधार...
कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यातील ऊस...कोल्हापूर : साखर कारखाने म्हटले की सर्वांच्या...
परभणी दुग्धशाळेतील संकलनात सव्वादोन लाख...परभणीः शासकीय दूध योजनेअंतर्गत परभणी येथील...
आवळा प्रक्रिया उद्योगातून बनविली ओळखजाचकवस्ती (ता. इंदापूर, जि. पुणे) येथील सुमन...
फळबागेतून शेती केली किफायतशीरकनका बुद्रुक (ता. मेहकर, जि. बुलडाणा) शिवारात...
युवा शेतकऱ्याने केले यशस्वी ब्रॉयलर...लातूर जिल्ह्यातील हडोळती येथील महेश गोजेवाड या...
मराठवाड्यातील खरिपावर संकटाचे ढग गडदऔरंगाबाद : गेल्या हंगामात दुष्काळाने पिचलेल्या...
दक्षिण महाराष्ट्रात उसाचे वैभव लयालाकोल्हापूर/सांगली : पंचगंगा, कृष्णा, वारणा,...