agricultural stories in marathi, agrowon agralekh on monsoon | Agrowon

माॅन्सून येता घरा...

विजय सुकळकर
मंगळवार, 29 मे 2018

पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते.

विदर्भ, मराठवाड्यात वादळी पावसाचे थैमान सुरू आहे. हा पाऊस आंबा, केळी, संत्रा, मोसंबी आदी फळपिकांसाठी नुकसानकारकच ठरत आहे. पूर्वहंगामी पावसाच्या सरीने राज्यात अनेक भागांत नांगरून ठेवलेल्या जमिनीत तास काढण्याच्या कामाला (वखरपाळी) वेग आला आहे. अशातच एक शुभवार्तांकन म्हणजे मॉन्सूनच्या वाटचालीस सध्या पोषक वातावरण अाहे. त्यामुळे २९ मेपर्यंत म्हणजे आपल्या निश्चित वेळेच्या (१ जून) दोन दिवस अगोदरच मॉन्सून केरळमध्ये दाखल होणार, असे हवामान विभागातर्फे सांगण्यात आलेले आहे. भारतीय मॉन्सूनचे प्रवेशद्वार असलेल्या केरळात मॉन्सून दाखल होणे ही महत्त्वाची घटना मानली जाते. एकदा केरळात मॉन्सून आला, की त्याची पुढील वाटचाल ही निश्चित असते. केरळमध्ये दाखल झालेला मॉन्सून ८ ते १० दिवसांत महाराष्ट्रात पोचतो. या वर्षी चांगल्या पाऊसमानाचा अंदाज हवामान विभागाने आधीच वर्तविला आहे. त्यात मॉन्सूनचे लवकरच होत असलेले आगमन ही शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बाब म्हणावी लागेल. असे असले तरी मॉन्सूनच्या वाटेत अडसर आणणारे अनेक घटक पण आहेत. त्यामुळे कधी पावसास लवकर सुरवात होते, पण मध्ये मोठे खंडही पडतात. तर कधी उशिरा आगमन होऊन तो लवकर काढता पाय घेतो. तर, कधी वेळेवर सुरवात होऊन अनेक भागांत अतिवृष्टी होते. या सर्व परिस्थितीमध्ये देशभरातील जिरायती शेतीचे मोठे नुकसान होते.

जिरायती शेती ही केवळ पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असते. या शेतीत खरीप हंगाम हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते. शेतीप्रधान आपल्या देशाचा विचार करता मॉन्सूनवरच आपली एकंदरीत अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पादन वाढले, तर शेती आधारित उद्योग-व्यवसायाची सुद्धा भरभराट होते. उत्पादक शेतकऱ्यांपासून उद्योग-व्यवसायत रोजगार करणाऱ्या अनेकांची क्रयशक्ती वाढते. सर्वसामान्य लोकांची क्रयशक्ती वाढली, तरच बाजारात चैतन्याचे वातावरण असते. बाजारातील उत्पादनांचा खप वाढून देशाच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते. अशा वेळी खरीप हंगाम यशस्वी करण्यासाठी शेतकरी, शासन-प्रशासनाने कंबर कसायला हवी. महत्त्वाचे म्हणजे पावसाळ्यात येणाऱ्या कुठल्याही आपत्तीशी दोन हात करण्यासाठी सर्वांनीच सजग राहायला हवे. खरीप हंगामाच्या अनुषंगाने महत्त्वाची बाब म्हणजे शेतकऱ्यांना बियाणे, रासायनिक खते आणि कीडनाशके या निविष्ठांचा वेळेत, पुरेशा प्रमाणात आणि उत्तम गुणवत्तेत पुरवठा व्हायला हवा. मागील काही वर्षांपासून निविष्ठांमध्ये भेसळ, बोगस, अप्रमाणित यांचे प्रमाण वाढले आहे. या हंगामात त्यास आळा बसायला हवा. शेतीचे घटते उत्पादन, शेतमालास मिळणारा अत्यंत कमी दर, तर तूर, हरभरा खरेदीअभावी शेतकऱ्यांच्या घरातच पडून असल्याने बहुतांश शेतकऱ्यांजवळ पेरणीस पैसाच नाही. अशा वेळी पीककर्जाचा विषय मार्गी लावून ते शेतकऱ्यांना तत्काळ उपलब्ध व्हायला हवे. अनिश्चित पाऊसमानाच्या काळातही जिरायती शेतीतून उत्पादनाची हमी मिळवायची असेल, तर संरक्षित सिंचनाची सोय व्हायलाच हवी. याकरिता शेतकरी आपापले प्रयत्न करीत असतातच. अत्यंत कमी पावसाच्या प्रदेशात सामूहिकरीत्या पिके वाचविण्यासाठी शासनानेसुद्धा प्रयत्न करायला हवे. या खरीप हंगामात यावरही विचार व्हायला हवा.


इतर अॅग्रो विशेष
शेतकरीहितालाच हवे सर्वोच्च प्राधान्यसहकार क्षेत्रात पूर्वीपासूनच काँग्रेस,...
सोशल मीडिया आणि बॅंकिंग जगात आज कोट्यवधी लोक संवाद करणे आणि माहिती...
बीड जिल्ह्यातील चिंचवडगावमध्ये...बीड: थंड प्रदेशात घेतले जाणारे स्ट्रॉबेरीचे...
राज्यातील ५०० कार्यालयांत शेतकरी...मुंबई : शेतकरी बांधवांना अडचणी मांडण्यासाठी,...
ढगाळ हवामानामुळे गारठा कमीचपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचा अभाव, ढगाळ...
राज्य खत समितीचा ‘रिमोट’ कोणाकडे?पुणे : शेतकऱ्यांची फसवणूक टाळण्यासाठी ‘...
महारेशीम अभियानांतर्गत पाच हजार एकरची...औरंगाबाद: रेशीम विभागाच्यावतीने राबविल्या जात...
शेतकरी आत्महत्या थांबविण्यासाठी सामूहिक...नाशिक : देशातील कृषी व ऋषी संस्कृतीमध्ये काळ्या...
हार्वेस्टर मालकांकडून ऊस उत्पादकांची...सोलापूर ः ऊसतोडणीसाठी शेतकरी हार्वेस्टर मशिनला...
कुऱ्हा गावाने तयार केली भाजीपाला पिकांत...अमरावती जिल्ह्यातील वरुड, मोर्शी हे तालुके संत्रा...
बदनापूर येथे कडधान्य पिकांचे आदर्श ‘...वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठांतर्गत...
बोराच्या दोनशे झाडांची उत्कृष्ट बागढवळपुरी (जि. नगर) येथील सुखदेव कचरू चितळकर यांनी...
खानदेशात साखर कारखान्यांना भासतोय उसाचा...जळगाव  : खानदेशातील जळगाव, नंदुरबार चार साखर...
हापूस आंब्याची पहिली पेटी कोल्हापूरला...सिंधुदुर्ग ः जिल्ह्यातील कुंभारमाठ (ता. मालवण)...
बाजार समित्यांत शेतकऱ्यांना थेट मतदान...मुंबई : राज्यातील कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांच्या...
नीरेपासून साखरनिर्मितीचा रत्नागिरीत...रत्नागिरी ः नारळाच्या झाडातून काढल्या जाणाऱ्या...
परवाना निलंबनातही बिनदिक्कत खतविक्रीपुणे : ‘नियमांची पायमल्ली करून विदेशातून...
शेतकरी प्रश्न सुटण्यासाठी...मुंबई : राज्यात तालुकास्तरावर उद्यापासून...
शनिवारपासून किमान तापमानात घट होण्याची...पुणे : उत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांचे प्रवाह...
विमाभरपाई प्रक्रिया रिमोट सेन्सिंगशी...पुणे : पीककापणी प्रयोगाच्या आधारावर पंतप्रधान...