agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, In dangerous fungal family's befriending of plants, a story of loss | Agrowon

अळिंबी - वनस्पती या मैत्रीसाठी झाला जनुकाचा ऱ्हास
वृत्तसेवा
शनिवार, 6 ऑक्टोबर 2018

फ्लाय अॅमानिटा या अळिंबीतील एका जनुकाचा ऱ्हास झाल्यामुळे अन्य वनस्पतींशी सहजीवी संबंधाकडे तिची वाटचाल सुरू झाल्याचे विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. अनेकवेळा अशा घटनांचा अर्थ जनुकांच्या उत्क्रांतीशी लावण्यात येत असला तरी या घटनेमध्ये एक जनुक नष्ट झाल्याचे दिसून आले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल मॉलेक्युलर बायोलॉजी अॅँड इव्हॅल्युशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

फ्लाय अॅमानिटा या अळिंबीतील एका जनुकाचा ऱ्हास झाल्यामुळे अन्य वनस्पतींशी सहजीवी संबंधाकडे तिची वाटचाल सुरू झाल्याचे विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. अनेकवेळा अशा घटनांचा अर्थ जनुकांच्या उत्क्रांतीशी लावण्यात येत असला तरी या घटनेमध्ये एक जनुक नष्ट झाल्याचे दिसून आले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल मॉलेक्युलर बायोलॉजी अॅँड इव्हॅल्युशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

फ्लाय अॅमानिटा ही अळिंबी आपल्या गडद रंगाद्वारे आपल्याकडे आकर्षित होणाऱ्याला धोक्याचा इशारा देते. ही अळिंबी खाण्यात आल्यानंतर भास होऊ लागतात. दृष्टीमध्ये बदल होऊन वस्तू मोठ्या आणि तरीही दाबल्या गेल्याप्रमाणे दिसतात. या गुणधर्मामुळे जादूची अळिंबी म्हणून परिकथांमध्ये (‘अॅलाईस इन वंडरलॅंड’ सारख्या) तिला स्थान मिळाले आहे. अॅमानिटा कुळातील काही अळिंबी या मृत्यूकारक आहेत. इतक्या विषारी असलेल्या या अळिंबी वनस्पतींशी मात्र मित्रत्वाने किंवा सहजिवी पद्धतीने वागतात. शर्करेच्या बदल्यामध्ये वनस्पतींना काही खनिजे आणि अन्नद्रव्ये पुरवतात. ही मैत्री ५० दशलक्ष वर्षांपासून सुरू आहे.

असे आहे संशोधन

  • विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील वनस्पतीशास्त्र आणि जिवाणूशास्त्राच्या प्रो. अॅनी प्रिंगल यांच्यासह व्हियन्ना विद्यापीठातील संशोधिका जॅकेलिन हेस यांनी नॉर्वे, नेदरलॅंड, फ्रान्स आणि सौदी अरेबिया येथील संशोधकांच्या सहकार्याने अभ्यास केला. प्रामुख्याने मुक्तपणे आढळणाऱ्या व सहजिवी संबंधापासून वेगळ्या अॅमानिटा प्रजातीं वेगळ्या मिळवण्यात आल्या. सहजिवी संबंधामध्ये कार्यरत अळिंबीच्या तीन प्रजातीं (त्यात फ्लाय अॅमानिटा यांचा समावेश होता.) आणि असहजिवी पद्धतीने कार्यरत अशा तीन जवळच्या प्रजातीं यांचे जनुकीय विश्लेषण केले.
  • अन्य अनेक बाबी सारख्या असूनही जनुकीय पातळीवरील भिन्नता मोठी आहे. सहजिवी प्रजातींमध्ये जनुकांची संख्या जवळपास दुप्पट आढळली. एकदा वेगळा जनुकीय रस्ता पकडल्यानंतर त्यांनी वनस्पतींशी भागीदारी करण्यासाठी वैशिष्ट्यपूर्ण रचना विकसित केली.
  • सुरवातीच्या संशोधनामध्ये काही अन्य अळिंबीच्या कुळामध्ये सहजिवी पद्धतीसाठी पेशींतील सेल्युलोज आधारित भित्तिकातील विकरे (एंझाईम्स) नष्ट झाल्याचे आढळले होते. ही जनुके कुजणाऱ्या पानातून अन्नद्रव्ये मिळण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहेत. मात्र वनस्पतींची जुळवून घेण्यामध्ये त्यांची अडचण ठरली असती. कुजणाऱ्या पदार्थांच्या पचनीयतेसाठी आवश्यक विकरांची अनुलब्धता अॅमानिटा इनोपीनाटा या प्रजातीमध्ये दिसून आली. ही प्रजाती सहजिवी संबंध आणि असहजिवी जगणाऱ्या अळिंबीच्या दरम्यानची स्थिती असल्याचे हेस यांचे मत आहे.
  • प्रिंगल यांनी या घटनेवर केलेली टिप्पणी महत्त्वाची आहे. त्या म्हणतात, मैत्रीसाठी त्यागाची आवश्यकता असते.

इतर ताज्या घडामोडी
महाजनादेश यात्रेला बुधवारपासून नंदूरबार...नंदुरबार ः राज्यातील पूरस्थितीमुळे स्थगित झालेली...
पुणे बाजार समिती प्रशासकपदी वर्णी...पुणे  : पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे...
प्रतिकूल हवामानामुळे जुन्नर तालुक्यातील...नारायणगाव, जि. पुणे  : दोन महिन्यांपासून...
नगर जिल्ह्यातील दहा ते अकरा तालुक्यांवर...नगर  ः राज्याच्या काही भागांत जोरदार पावसाने...
पीक नुकसानीबाबत शेतकऱ्याने मांडली कृषी... कऱ्हाड, जि. सातारा ः घरात हुतं नव्हतं...
खानदेशात कापूस पिकात मर रोग, मूळकूजजळगाव ः खानदेशात जळगाव, धुळे व नंदुरबार...
...अन् नारायण राणे काँग्रेसमध्ये गेले...मुंबई  ः कोणताही अन्याय सहन करायचा नाही, या...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात केळी, नारळ, सुपारी... सिंधुदुर्ग  ः कुणी तीन लाख तर कुणी दोन...
राष्ट्रपतींनी घेतला सूतकताईचा अनुभववर्धा  ः राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी...
पीएच.डी.साठी गुरुवारी सामाईक प्रवेश...पुणे ः  राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांतील...
विधानसभा निवडणुकीसाठी काँग्रेस-... भंडारा  ः विधानसभा निवडणुकीत कॉंग्रेस...
कोयना धरणातून ६७ टीएमसी पाण्याचा विसर्गसातारा : या महिन्याच्या सुरवातीपासून मुसळधार...
मराठवाड्यात पाणीसाठ्याची स्थिती विदारकऔरंगाबाद : अर्धा पावसाळा लोटला तरीही मराठवाड्यात...
बुलडाणा जिल्ह्यात निर्माण झाली १३२५...बुलडाणाः जिल्हा प्रशासन व भारतीय जैन संघटना...
कोकणात नुकसानभरपाईचे वेगळे निकष लावा :...रत्नागिरी : ‘‘सांगली, कोल्हापूरप्रमाणेच कोकणातील...
सिंधुदुर्गात अतिवृष्टीने महावितरणचे चार...सिंधुदुर्ग : जिल्ह्यात झालेल्या अतिवृष्टी आणि...
शेतीमध्ये रासायनिक खतांचा वापर...जालना : सेंद्रिय शेतीमध्ये रासायनिक खतांचा...
परभणी जिल्ह्यात पाण्याअभावी फळबाग...परभणी : जिल्ह्यात गतवर्षीची दुष्काळी स्थिती आणि...
औरंगाबादेत कांदे १००० ते १६०० रुपये...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
जळगावच्या पश्‍चिम भागातील प्रकल्प कोरडेचजळगाव ः खानदेशात अनेक भागांत पाऊसमान चांगले असले...