agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, poultry incubators for selp help groups | Agrowon

अंडी उबवण केंद्राद्वारे बचत गट होताहेत सक्षम
वृत्तसेवा
मंगळवार, 13 नोव्हेंबर 2018

पश्चिम बंगालमध्ये महिलांच्या सबलीकरणासाठी परसबागेलीत कोंबडी किंवा बदकपालनाला चालना देण्यात येत आहे. या व्यवसायाला उत्तम जातीची पिले उपलब्ध होण्यासाठी मुर्शिदाबाद येथील कृषी विज्ञान केंद्राने तीन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत. यातून बचत गटाला चांगला फायदा होत आहे.

पश्चिम बंगालमध्ये महिलांच्या सबलीकरणासाठी परसबागेलीत कोंबडी किंवा बदकपालनाला चालना देण्यात येत आहे. या व्यवसायाला उत्तम जातीची पिले उपलब्ध होण्यासाठी मुर्शिदाबाद येथील कृषी विज्ञान केंद्राने तीन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत. यातून बचत गटाला चांगला फायदा होत आहे.

ग्रामीण विकासाचा विचार केल्यास महिलांचे सबलीकरण हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. महिलांच्या विकासातून केवळ कुटंबाच्याच नव्हे, तर गाव, राज्याच्या विकासाला मोठी चालना मिळू शकते. बचत गटाच्या माध्यमातून उद्योजकतेसाठी गेल्या काही वर्षांमध्ये सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. पश्चिम बंगाल येथील मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील बचत गटाने पोल्ट्री व्यवसाय आणि बदकपालन सुरू केले असून, प्रत्येक सदस्यांना त्यातून चांगल्या प्रकारे उत्पन्न मिळत आहे. कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी महिलाच्या हाती खेळता पैसा शिल्लक राहात आहे. गरिबी, भूक आणि कुपोषण यावर मात करणे शक्य झाले आहे.

गेल्या काही वर्षांमध्ये पश्चिम बंगालमध्ये बचत गटाद्वारे परसबागेतील कोंबडी व बदकपालनाच्या व्यवसायाला चालना दिली जात आहे. ग्रामीण भागामध्ये घरगुती कोंबडीपालनामध्ये १० ते २० पक्ष्यांपर्यंत पाळले जातात. मात्र, त्यातून कुटुंबाच्या गरजेएवढे अंडी आणि मांसाचे उत्पादन शक्य होते. अंडी व कोंबड्याच्या विक्रीतून काही प्रमाणात उत्पन्नाला सुरवात होत असल्याने त्याकडे एटीएमप्रमाणे पाहिले जाते. आवश्यकतेच्या वेळी पैसे उपलब्ध होऊ शकतात. या व्यवसायाला चालना देण्यासाठी उत्तम गुणवत्तेची कोंबडी किंवा बदकाची पिले उपलब्ध करणे आवश्यक आहे. त्या अनुषंगाने कृषी विज्ञान केंद्र, मुर्शिदाबाद यांनी प्रयत्न सुरू केले. त्यांनी कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थान संघटनेमार्फत प्रमाणित अशा तीन उबवण केंद्रांची उभारणी केली आहे. त्यामुळे परिसरातील महिलांना उत्तम गुणवत्तेची दुहेरी वापरयोग्य अशी एक दिवस वयाची पिले पुरवणे शक्य होत आहे. त्यातील एक उबवण केंद्र कृषी विज्ञान केंद्राच्या प्रक्षेत्रामध्ये असून, सागरदिघी भागातील सहापूर दिघीदांगा आणि भागवांगोला येथील बलरामपूर येथे अन्य दोन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत.

  • हे कमी क्षमतेचे पोल्ट्री इनक्युबेटर असून, प्रति बॅच ५०० अंडी उबवता येतात.
  • गॅसवर चालणाऱ्या या इनक्युबेटरचा विकास कृषी विज्ञान केंद्रामध्ये केला आहे. त्यामध्ये उबण्यासाठी आवश्यक तेवढे तापमान ठेवले जाते.
  • ग्रामीण भागातील भारनियमनाच्या काळातही हे इनक्युबेटर इनव्हर्टरवर चालते. परिणामी आवश्यक तेवढे तापमान आणि आर्द्रता टिकवणे शक्य होते.
  • अंडी उबवण्याची क्षमता उत्तम असून, अंडी उबवण्याचे प्रमाण ६७ ते ७३ टक्के इतके चांगले राहते.
  • बचत गट उबवण्यायोग्य अंडी विकत घेऊन, उबवल्यानंतर त्याची विक्री करू शकतात.
  • अनेक बचत गट बदकाची किंवा कोंबडीची एक दिवस वयाची पिले घेतात. त्यांचा सांभाळ २५ ते २८ दिवस केला जातो. या पक्ष्यांचे खाद्य व्यवस्थापन, लसीकरण योग्य प्रकारे केले जाते. पक्ष्याचे वजन १५० ते २०० ग्रॅम झाल्यानंतर त्यांची विक्री परिसरातील पशुधन विकास अधिकारी कार्यालयामध्ये मागणीनुसार ४० ते ४५ रुपये प्रतिपक्षी याप्रमाणे केली जाते. किंवा स्थानिक विक्रेत्यांकडे प्रतिपक्षी ३८ रुपयांपर्यंत दर मिळतो. साधारणतः एक बॅचच्या पालनातून ४० ते ४५ दिवसांमध्ये ४८०० ते ५००० रुपये निव्वळ नफा मिळतो. सध्या परिसारतील विविध महिला बचत गटांना उबवण केंद्राचे प्रशिक्षण, काळजी याविषयी मार्गदर्शन करण्यात येत आहे. त्यामुळे अनेक महिला बचत गट पुढे येत आहेत.

असा आहे या व्यवसायाचा ताळेबंद

  • अंड्यांची खरेदी किंमत ः १२ रुपये प्रतिनग.
  • ५०० नगाची किंमत ः ६००० रुपये.
  • मजूर ः शक्यतो घरातील असतात.
  • खाद्याची किंमत ः (२६ र. प्रतिकिलोप्रमाणे ३५० पक्षी आणि ३० दिवस याप्रमाणे) ः ८५० रु.
  • वीजबिल आणि एलपीजी गॅस यांचा खर्च प्रतिबॅच ः ७०० रु.
  • एकूण खर्च ः ७५५० रुपये.
  • साधारणपणे ७० टक्के उबवण आणि ५ टक्के मर गृहीत धरल्यास, ३२५ पक्षी विक्रीसाठी उपलब्ध होतात. त्यांच्या विक्रीतून प्रतिपक्षी ३८ रुपयेप्रमाणे १२३५० रुपये मिळतात. त्यातून वरील ७७५० रुपये खर्च वजा केला असताना निव्वळ नफा ४८०० रुपये इतका मिळत आहे.

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
शेळीपालन ते दुग्ध प्रक्रिया ः महिलांनी...नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर हा अवर्षणप्रवणग्रस्त...
कृत्रीम शीतपेयांना शोधला कोकणी नैसर्गिक...कोकणातील निसर्गरम्य कोळथर (ता. दापोली, जि....
फुलांनी आणला आयुष्यात बहर, अॅग्रोवनची...पुणे जिल्ह्यात रुई येथील सुहास लावंड यांनी...
जलव्यवस्थापनातील हुशारीतून फुलतेय ...दुष्काळाशी लढताना औरंगाबाद जिल्ह्यातील गाढेजळगाव...
दुष्काळातही कडवंची गावच्या अर्थकारणाची...भूगर्भीय सर्वेक्षण आधारित पाणलोटाची कामे, मृद...
दुष्काळी भागातील ‘श्रीमंत’ साकूर आसपास सर्वत्र दुष्काळी परिसर असताना सुशिक्षित व...
बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीची...बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीने (जि. पुणे)...
चित्रकलेसह पूरक व्यवसायात भरले यशाचे...नगर जिल्ह्यात माका (ता. नेवासा) येथील सुरेश गुलगे...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
‘ए ग्रेड’ शेवगा पिकविण्यातील मास्टर ठिबक, मल्चिंग, गादीवाफा व बाजारपेठेतील तुटवडा...
सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची...सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची अखंड सेवा...
काटेकोर व्यवस्थापनातून बहुविध पीक...नायगाव (ता. मुक्ताईनगर, जि. जळागाव) येथील अशोक व...
दहा एकरांतील जांभूळवनातून समृद्धी नगर जिल्ह्यात उंबरी बाळापूर येथील नावंदर...
विना कंत्राट, विना अनुदान  शिवार रस्ते...नाशिक जिल्ह्यात कोळवण नदीच्या काठी वसलेल्या...
दुष्काळाशी झुंजत साधला एकात्मिक शेतीचा...नगर जिल्ह्यातील आखतवाडे येथील बाळासाहेब सोनवणे...
परिश्रम, सूक्ष्म नियोजनातून शोभिवंत...नवे प्रयोग करण्याची वृत्ती, मेहनत, सूक्ष्म नियोजन...
कष्ट अन् जिद्दीतून सालगडी झाला प्रगतशील...नाशिक जिल्ह्यातील हरणशिकार (ता. मालेगाव) येथील...