agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, Previously grainy wheat genome comes into focus | Agrowon

गहू पिकाचे जनुकीय विश्लेषण, सुसंगत मांडणी पूर्ण
वृत्तसेवा
बुधवार, 22 ऑगस्ट 2018

आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या गटाने गहू पिकाचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण केले असून, त्याची सुसंगतवार मांडणी केली आहे. यातून गहू पिकाच्या विविध रोग आणि तापमानासाठी प्रतिकारक जातींची विकास करणे सुलभ होणार आहे.

आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या गटाने गहू पिकाचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण केले असून, त्याची सुसंगतवार मांडणी केली आहे. यातून गहू पिकाच्या विविध रोग आणि तापमानासाठी प्रतिकारक जातींची विकास करणे सुलभ होणार आहे.

गहू हे पृथ्वीवरील विस्तृत प्रदेशामध्ये घेतले जाणारे पीक आहे. गहू पिकातून मांसाच्या तुलनेमध्ये अधिक प्रथिने पुरवली जातात. अगदी माणसाने वापरलेल्या एकूण कॅलरीचा पाचवा भाग हा गव्हातून येतो. गहू पिकाची जनुकीय संरचना हा मोठी आणि तुलनेने गुंतागुंतीची आहे. त्यात १६ अब्ज बेस जोड्या असून (त्यापासून डीएनए बनतात.) मानवी जिनोमपेक्षा पाचपटीने मोठी रचना आहे. परिणामी महत्त्वाचे खाद्यपीक असलेल्या गव्हाचे संपूर्ण विश्लेषण करणे ही प्रचंड मोठी कामगिरी असल्याचे जॉन इनस् सेंटर येथील प्रकल्प अधिकारी डॉ. क्रिस्टोबाल युयुवे यांनी सांगितले.

  • गहू हे दुष्काळ आणि पूर दोन्हीसाठी संवेदनशील आहे. प्रति वर्ष तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावामुळे पिकाचे मोठे नुकसान होते. तापमानातील बदलाचेही पिकाच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम होत आहेत. या साऱ्या समस्यावर मात करीत अधिक उत्पादक्षम, उच्च पोषणमूल्ययुक्त जातींचा विकास करण्यासाठी हे संशोधन उपयोगी ठरणार आहे. आंतरराष्ट्रीय व्हीट जिनोम सिक्वेन्सिंग कन्सॉर्टियम द्वारे हे संशोधन जर्नल सायन्स मध्ये प्रकाशित करण्यात आले. जगभरातील २० देशांतील ७३ संशोधन संस्थामधील २०० पेक्षा अधिक संशोधकाचा त्याला हातभार लागला.
  • यामध्ये २१ क्रोमोसोम्स, १०७८९१ जनुके आणि ४ दशलक्षपेक्षा अधिक मुलद्रव्यीय मार्कर यांची सुसंगती लावण्यात आली. वेगवेगळ्या जनुकांच्या कार्यावर प्रभाव टाकणाऱ्या किंवा नियंत्रित करणाऱ्या घटकांविषयी माहिती उपलब्ध होणार आहे.
  • यासोबत जॉन इनस् सेंटर मधील संशोधकांनी गव्हाची जनुके कशा प्रकारे विविध गुणधर्मांसाठी कारणीभूत ठरतात, याविषयी संशोधन प्रकाशित केले आहे. त्यामुळे विविध गुणधर्मयुक्त जातींचा विकास करणे सोपे होणार आहे. सध्या स्पीड ब्रिडींग या तंत्रज्ञानावर जॉन इनस् सेंटरमधील ग्लासहाऊसमध्ये काम सुरू असून, त्यामुळे पैदाशीची साखळी कमी करणे शक्य होईल.

इतर अॅग्रो विशेष
अनुदान नव्हे; योगदानच वाचवेल शेतीलावातावरण बदल आणि कोसळणाऱ्या पाऊस धारा अथवा कडक...
साखर निर्यातीची सुवर्णसंधीपावसाळी स्थितीमुळे निर्यात न होऊ शकलेल्या साखर...
कापूस लोकायची लाज राखते; पण आमचं काय? यवतमाळ : ‘‘आमच्या कापसापासून तयार कपड्यानं आमी...
कंपोस्ट खते बनविण्याच्या पद्धतीजमिनीचा कस टिकविण्यासाठी सेंद्रिय पदार्थांचा...
एकदम बाजार समित्या बरखास्त करू नका:...पुणे ः केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी बाजार समित्या...
पावसाने मोसंबीच्या उत्पादनातही संकटाची...औरंगाबाद : लिंबूवर्गीय फळपिकात 'राजा' पीक म्हणून...
आंतरराष्ट्रीय द्राक्ष चर्चासत्र आजपासूनपुणे: राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन (एनआरसीजी)...
राज्यात पीकहानी ७० लाख हेक्टरच्याही...पुणे : केंद्र शासनाला पाठविल्या जाणाऱ्या अहवालात...
राज्यात गारठा वाढला; नगर १२.१ अंशावरपुणे : किमान तापमानात घट होत असल्याने राज्यात...
साखर कारखान्यांसाठी कर्ज परतफेडीचा...नवी दिल्ली ः केंद्र सरकारने साखर कारखान्यांसाठी...
दोडका पिकाने उंचावले अर्थकारणधामणखेल (ता. जुन्नर, जि. पुणे) येथील चंद्रकांत...
पेरू विक्रीसाठी प्रसिद्ध पेरणे फाटापुणे जिल्ह्यातील हवेली आणि शिरूर तालुक्यांच्या...
जळगावचे उडीद मार्केट यंदा पोचले...उडीद उत्पादनात खानदेश अग्रेसर आहे. जळगावच्या...
पर्यायाविना निर्णय घातकच! ऑ नलाइन राष्ट्रीय कृषी बाजार (ई-नाम) अधिक...
नैसर्गिक आपत्तीपासूनचा धडा काही वेदनांमधून सुखद आनंदप्राप्ती होते, तर काही...
किमान तापमानात किंचित वाढपुणे  : राज्यात थंडीची चाहूल लागल्यानंतर...
बाजार समित्यांना सक्षम पर्याय द्याः...पुणे ः केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी...
पावसाने संत्र्यात ४० टक्के फळगळ; ४००...नागपूर : राज्याचे मुख्य फळपिकांत महत्त्वाचे स्थान...
हमीभावाने कापूस खरेदी २० नोव्हेंबरपासून...जळगाव : भारतीय कापूस महामंडळ (सीसीआय) व...
बारा लाख टन साखर निर्यातीचा मार्ग मोकळापुणे : केंद्र शासनाने मुदतवाढ दिल्यामुळे देशातील...