agricultural stories in Marathi, agrowon, POST HARVEST TECHNIQUE IN TURMERIC | Page 2 ||| Agrowon

हळद शिजविण्यासाठी वापरा बॉयलर

डॉ. मनोज माळी, डॉ. दिलीप कठमाळे
रविवार, 20 जानेवारी 2019

काढणीनंतर हळदीवर ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची प्रक्रिया करावी. दर्जा योग्य राखण्यासाठी हळद सुधारित पद्धतीने शिजवावी. शिजविलेली हळद १२ ते १५ दिवस उन्हात चांगली वाळवून पॉलीश करावी. चांगला दर मिळण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारात हळदीची प्रतवारी करून विक्री करावी.

काढणीनंतर हळदीवर ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची प्रक्रिया करावी. दर्जा योग्य राखण्यासाठी हळद सुधारित पद्धतीने शिजवावी. शिजविलेली हळद १२ ते १५ दिवस उन्हात चांगली वाळवून पॉलीश करावी. चांगला दर मिळण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारात हळदीची प्रतवारी करून विक्री करावी.

हळद काढणी केल्यानंतर त्यावर प्रक्रिया करूनच बाजारपेठेत पाठवावी, अन्यथा कच्च्या हळदीस कमी भाव मिळतो. काढणीनंतर शिजविण्यासाठी हळदीची त्वरीत सावलीत अथवा पाल्याखाली साठवण करावी व ४ ते ५ दिवसांमध्येच शिजविण्याची प्रक्रिया करावी. हळकुंडांचा आकार एकसारखा नसतो, जाडी कमी अधिक असते, त्यामुळे जाड हळकुंडांना शिजण्यास जास्त वेळ लागतो तर बारीक हळकुंडांना कमी वेळ लागतो, म्हणून हळद शिजविण्यापूर्वी हळकुंडांची प्रतवारी करून घ्यावी.

हळद शिजविण्याचे फायदे  
    बुरशी व जिवाणू यांचा नाश होऊन हळकुंड रोगमुक्त राहते.
    हळकुंडांवरील धागे व इतर दुर्गंधी येणारे घटक निघून जातात.
    हळदीतील शर्करा राखून ठेवली जाते.
    वाळण्याची प्रक्रिया लवकर होते.

काहीलीत हळद शिजविणे

  •  ही पारंपरिक पद्धत असून यामध्ये उथळ कढईचा (काहीली) वापर करतात. कढईत हळदीचे काढलेले कंद भरल्यावर पाला, गोणपाट किंवा माती शेणाचा थर टाकून वरचे तोंड बंद करावे.
  •  काहीलीत मध्यभागी हळदीच्या कंदाची उंच रास करतात. काहीलीच्या काठाखाली ४ ते ५ सें.मी. पाणी भरावे.
  •  पहिल्या आधणास साधारणपणे २.५ ते ३.० तास लागतात.  

तोटे

  •  इंधन व वेळ जास्त लागतो.
  •  तळातील हळद जास्त शिजते, मध्य भागातील हळद योग्य शिजते, तर शेंड्यावरची हळद कमी शिजते.
  •  शेणमातीचा वापर केल्यामुळे हळदीचा अन्नासाठी वापर करण्यास मर्यादा येतात.
  •  काहीलीतून हळद काढण्यास वेळ लागतो, परिणामी मजुरांच्या खर्चात वाढ होते.
  •  हळदीचा दर्जा खालावतो, कुरकुमीनचे प्रमाण कमी होते.

हळद शिजविण्यासाठी सयंत्र :

  • ही एक सुधारित पद्धत असून यामध्ये यंत्राचा वापर केला जातो. या यंत्राला बॉयलर असे म्हणतात. या सयंत्रामध्ये चारही दिशेला साधारणत: २५० किलो हळद सामावली जाईल एवढ्या क्षमतेचे चार लोखंडी ड्रम असतात.
  • सयंत्राच्या मध्यभागी पाण्यासाठी दोन टाक्या उपलब्ध असतात. पाणी उकळण्यास दीड तासाचा कालावधी पुरेसा होतो.
  • पाणी उकळल्यानंतर तयार झालेली पाण्याची वाफ पाइपद्वारे चारही लोखंडी ड्रममध्ये आत सोडली जाते.
  • योग्य पद्धतीने हळद शिजल्यानंतर लोखंडी ड्रमच्या खालील बाजूने असलेल्या नळाद्वारे पाणी टिपकण्यास सुरुवात होते.
  • पाणी येऊ लागताच हळद शिजली आहे हे समजते किंवा शिजलेले हळकुंड मध्यभागी हलकेच मोडले असता बारीक तारा दिसल्या पाहिजेत.

फायदे

  • ड्रममधील संपूर्ण हळद योग्यरीत्या शिजते.
  • हळदीचा दर्जा योग्य राखला जातो, कुरकुमीनचे प्रमाण हळदीत आहे तसे साठविले जाते.
  • एका बॅचमध्ये साधारणपणे २०० किलो कंद आणि दररोज ८ तासांत ४० क्विंटल हळद कंद उकळता येतात.
  • हळद कंदाची २०० किलोची एक बॅच उकळण्यासाठी सुमारे २५ ते ३० किलो सरपणाची आवश्यकता असते.
  • केवळ तीनच माणसे एका दिवसात ४० क्विंटल हळद कंद शिजवू शकतात.
  • कुशल मजुरांची आवश्यकता नसते, घरातील लोक हे काम करू शकतात, परिणामी मजुरांच्या खर्चात बचत होते.
  • गरजेनुसार या सयंत्राचे आकारमान वाढविता किंवा कमी करता येते.
  • केवळ वाफेवर उकळल्यामुळे कंद कमी प्रमाणात पाणी शोषून घेतात आणि लवकर वाळतात.
  • पारंपरिक पद्धतीत कंद वाळण्यासाठी १५ ते २० दिवस लागतात. परंतु या सुधारित पद्धतीत कंद वाळण्यासाठी एक आठवडा पुरेसा होतो.
  • सलग उकळण्याच्या पद्धतीमुळे इंधन व वेळ कमी लागतो.

 ः डॉ. मनोज माळी, ९४०३७७३६१४
(प्रभारी अधिकारी, हळद संशोधन योजना, कसबे डिग्रज, जि. सांगली)


इतर टेक्नोवन
तिहेरी उपयोगाचे रिंग गार्डन!जागतिक पातळीवर शेती ही अन्नाची उपलब्धता...
पदार्थाची प्रत, रंग टिकविण्यासाठी...सौर वाळवणी संयंत्राच्या इनडायरेक्ट सोलर ड्रायर...
सौर ऊर्जेवर चालणारी ई-सायकल !सध्या दुचाकीचे प्रमाण वाढले असले तरी त्यासाठी...
अन्न शिजवण्यासाठी नावीन्यपूर्ण ‘...सरळ ज्वालेवर अन्नपदार्थ भाजण्यापासून माणसांच्या...
जमीन सुपीकता अन् तंत्रज्ञान; दर्जेदार...वडिलोपार्जित बागायती शेती असल्याने नोकरीच्या मागे...
कृषिक्षेत्रासाठी उपयुक्त ‘ब्लॉक चेन’...कृषिक्षेत्र हे अन्नसुरक्षेच्या दृष्टीने सर्वात...
प्रक्रिया उद्योगासाठी सोलर ड्रायरसौरऊर्जेचा वापर करून पदार्थ वाळवणे हा...
अचूक सिंचनासाठी स्वयंचलित यंत्रणास्वयंचलित सूक्ष्म सिंचन यंत्रणेद्वारे (ऑटोमेशन)...
इंधनबचतीसाठी पर्यावरणपूरक सौर चूलसौरऊर्जेच्या साह्याने रोजच्या जेवणातील सर्व...
तयार खाद्यपदार्थ, पूर्वमिश्रणे...सध्याच्या घाईगडबडीच्या युगामध्ये लोक तयार...
ऊस शेतीसाठी आवश्यक यंत्रेऊस उत्पादनात केवळ मजुरीवर ३५ ते ४० टक्के खर्च...
जलशुद्धीकरणासाठी सौर शुद्धजल संयंत्रदुर्गम भागांत तसेच समुद्रकिनाऱ्यावर पिण्यायोग्य...
शून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षशून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षाची उभारणी कमी खर्चात...
ऊर्जेशिवाय शीतकरणाचे तंत्रकोणत्याही ऊर्जेच्या वापराशिवाय शीतकरणाची एक...
जास्त अन्न शिजविण्यासाठी शेफलर सौरचूल...शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक...
...ही आहेत आंतरमशागतीसाठी अवजारेशेती मशागतीमध्ये आता ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर अशी...
बटाटा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेतळलेल्या पदार्थामध्ये बटाट्याचे चिप्स किंवा...
मेथी वाळवण्याचे तंत्रभारतामध्ये मेथी (शा. नाव - ट्रिगोनेला फीनम -...
फ्राइम्स प्रक्रिया उद्योगातील यंत्रेतळलेल्या पदार्थांच्या बाजारपेठेमध्ये फ्राइम्स...
..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रियामागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ...