agricultural stories in Marathi, agrowon, Rushikesh Mahajan Farmer's planning for pest & diesesess | Page 2 ||| Agrowon

प्रतिबंधात्मक पीक संरक्षणातून निर्यातक्षम केळी उत्पादन

चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 25 जुलै 2018

जळगाव जिल्ह्यातील तापी नदीच्या काठावरील नायगाव (ता. मुक्ताईनगर) येथील शेतकरी ऋषीकेश अशोक महाजन हे आपल्या केळी बागेत कीड व रोग नियंत्रण व्यवस्थापनाबरोबर सिंचन, खते यांचे काटेकोर नियोजन करतात. त्यातून निर्यातक्षम केळीचे उत्पादन ते घेत आहेत.

ऋषीकेश यांची शेतजमीन मध्यम प्रकारची आहे. दरवर्षी जूनच्या पहिल्या आठवड्यात केळीच्या उतिसंवर्धित रोपांची लागवड करतात. सिंचनासाठी तापी नदीवरून जलवाहिनी टाकून घेतली आहे. १०० टक्के केळीला सुक्ष्मसिंचनाची सुविधा आहे.

जळगाव जिल्ह्यातील तापी नदीच्या काठावरील नायगाव (ता. मुक्ताईनगर) येथील शेतकरी ऋषीकेश अशोक महाजन हे आपल्या केळी बागेत कीड व रोग नियंत्रण व्यवस्थापनाबरोबर सिंचन, खते यांचे काटेकोर नियोजन करतात. त्यातून निर्यातक्षम केळीचे उत्पादन ते घेत आहेत.

ऋषीकेश यांची शेतजमीन मध्यम प्रकारची आहे. दरवर्षी जूनच्या पहिल्या आठवड्यात केळीच्या उतिसंवर्धित रोपांची लागवड करतात. सिंचनासाठी तापी नदीवरून जलवाहिनी टाकून घेतली आहे. १०० टक्के केळीला सुक्ष्मसिंचनाची सुविधा आहे.

  • हुमणी नियंत्रण ः लागवडीनंतर महिनाभरात हुमणी अळीचा प्रादुर्भाव दिसून येतो. तिच्या नियंत्रणासाठी पंधरा दिवसांच्या अंतराने दोन वेळा ड्रेचिंग केली जाते. प्रथम ड्रेचिंगमध्ये रासायनिक कीडनाशकांचा, तर दुसऱ्या वेळी मेटारायझीम या बुरशीजन्य कीडनाशकाचा वापर केला जातो. हुमणीचे नियंत्रण सुरवातीलाच करण्याला प्राधान्य देतो. कारण, तिचा प्रकोप वाढल्यास रोपे उपटून फेकण्याशिवाय पर्याय राहत नाही. प्रकोप अधिक असला तर आठ दिवसांनंतर ड्रेचिंग केली जाते.
  • पाने खाणारी अळी ः केळीमध्ये लागवडीनंतर पहिले दोन महिने कोवळी पाने असतात. या काळात पाने खाणाऱ्या अळ्यांचा प्रादुर्भाव वाढतो. या भागामध्ये साधारणतः लागवडीनंतर दोन महिन्यांनी अळ्याचा प्रादुर्भाव होतो, असे निरीक्षण ऋषीकेश यांनी नोंदवले. त्याच्या नियंत्रणासाठी शिफारशीत कीडनाशकांचा वापर केला जातो. सोबत रोगाच्या नियंत्रणासाठी प्रतिबंधात्मक म्हणून बुरशीनाशकाचाही वापर केला जातो. दहा दिवसांनंतर पुन्हा एकदा अशी फवारणी घेतली जाते.
  • काही झाडांवर इरविनिया रॉट हा रोगही लागवडीनंतर दोन - अडीच महिन्यांनी दिसून येतो. यामुळे झाडांचे पोगे सडतात. काळे - पिवळे पडून झाडाचे १०० टक्के नुकसान होते. बागेतील तीन ते चार टक्के झाडे या रोगाने बाधीत होतात. त्याला रोखण्यासाठी बुरशीनाशकांची फवारणी घेतली जाते.
  • फवारणीचा शेवटचा टप्पा हा करपा नियंत्रणासाठी असतो. लागवडीनंतर अडीच ते तीन महिन्यांनी म्हणजेच ऑगस्टअखेर करपासंबंधी प्रतिबंधात्मक फवारणीचे नियोजन केले जाते. केळीची चांगली निसवण सुरू होईपर्यंत करपासाठी फवारण्या घेतल्या जातात. त्यात शिफारशीप्रमाणे कार्बेन्डाझीम, मॅन्कोझेब व अन्य बुरशीनाशकांचा आलटून पालटून वापर केला जातो.
  • या काळात वाफसा कायम राहील, एवढेच सिंचन केले जाते. हिवाळ्यात सिंचनासंबंधी अधिक काळजी घ्यावी लागते. बागेमध्ये अधिक पाणी झाल्यास करपा रोगाचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.
  • या काळात प्रतिदिन एक तास बागेचे सिंचन पुरेसे होते. सिंचनातून अन्नद्रव्ये बागेला दिली जातात. व्हेंच्युरीचा वापर त्यासाठी केला जातो. प्रतिदिन खत व्यवस्थापन तंत्राचा अवलंब ते हिवाळ्यात करतात.
  • हिवाळ्यात करपा नियंत्रणात ठेवण्यासाठी प्रतिबंधात्मक फवारणीचे वेळापत्रक बनवले जाते. हिवाळ्यात दर १५ दिवसाने फवारणीचे नियोजन असते.
  • घड निसवण्यास जानेवारीत चांगली सुरवात झालेली असते. घडांचे फुलकिडी व काळ्या डागांपासून संरक्षण करण्यासाठी स्कर्टींग बॅग लावल्या जातात. यामुळे दर्जेदार केळी तयार होतात.
  • कीड व रोग व्यवस्थापनावर सातत्याने लक्ष ठेवले जात असल्याने ९७ ते ९८ टक्के केळीची कापणी होते. करपा रोगाबाबत प्रतिबंधात्मक फवारणी कार्यक्रमावर भर असल्याने नुकसानीची पातळी अतिशय कमी राहिली आहे. निर्यातक्षम केळीचे उत्पादन घेणे शक्य झाले.
  • मागील हंगामात एकदा परदेशात त्यांच्या केळीची निर्यात झाली. नंतर हिमाचल प्रदेश, काश्‍मिर, पंजाब, दिल्ली येथे वातानुकूलित यंत्रणा असलेल्या वाहनातून क्रेटमध्ये भरून त्यांची केळी पाठविण्यात आली. क्विंटलमागे १५० रुपये जादा (ऑन) दर त्यांना मागील हंगामात मिळाला, तर सरासरी १२५० रुपये प्रतिक्विंटलचे दर मिळू शकले.
  • केळीचा पिलबागही ते दरवर्षी घेतात. त्यासाठी मुख्य झाडानजीक जानेवारीत फुटवे वाढीसाठी सोडतात. या बागेची जोमात वाढ होते आणि पुढे कापणीही व्यवस्थित होते. कमी खर्चात पिलबागेचे उत्पादन ते घेतात.

संपर्क ः ऋषीकेश महाजन ः ९५७९५३४५३४


इतर ताज्या घडामोडी
अकोल्याचे अखर्चित कोट्यवधी रुपये परत...अकोला : कोरोनामुळे राज्याची आर्थिक घडी विस्कळीत...
उजनीतून आष्टी तलावामध्ये पाणी सोडा,...सोलापूर ः उजनी धरणातून सध्या कालवा आणि बोगद्यात...
सेंद्रिय शेती गटांसाठी वाशीममध्ये अर्ज...वाशीम : राष्ट्रीय शाश्वत शेती अभियानाअंतर्गत...
नागपूर : दीड लाख रुपयांचा एचटीबीटी साठा...नागपूर ः मौदा तालुक्‍यातील अरोली पोलिस...
कृषी सेवा केंद्रधारकांकडून होणारी...अमरावती ः लॉकडाऊनच्या परिस्थितीचा फायदा घेत कृषी...
सातारा जिल्ह्यात साडेसात हजार...सातारा  ः ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर...
पुणे जिल्ह्यात खरिपासाठी १ लाख १९ हजार...पुणे  ः खरीप हंगामात शेतकऱ्यांना खतांचा...
नामंजूर वनहक्क दाव्यांसंदर्भात विभागीय...मुंबई  : राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांनी...
प्रत्यक्ष खर्चाचे आणि कर्जाचे पॅकेज...मुंबई : पात्र नसणाऱ्या आणि उचल न घेतलेल्या...
पुणे जिल्हा परिषदेच्या शाळांमध्ये १४...पुणे  : ‘कोरोना’चा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर...
निशिगंध लागवडीचे नियोजनलागवड केल्यापासून निशिगंध पीक २ ते ३ वर्षे त्याच...
चिखलगावच्या जिनिंगमध्ये कापसाला भीषण आग...अकोला ः येथील पातूर मार्गावर चिखलगाव जवळ असलेल्या...
सांगा साहेब, खरीप कसा पेरू? शेतकऱ्याने...नाशिक : मागील खरिपाच्या हंगामात अतिवृष्टीची...
जैविक शेती मिशनद्वारे यूट्यूब चॅनलच्या...अमरावती ः कमी खर्चाच्या जैविक शेतीला प्रोत्साहन...
मका पिकाची हेक्टरी उत्पादकता वाढवा ः...बुलडाणा ः शासनाने यावर्षी पाऊस चांगला असताना...
समृद्धी महामार्गाच्या धुळीमुळे नुकसान...कारंजालाड, जि. वाशीम : समृद्धी महामार्गाच्या...
बुलडाण्यात पीकविमा बचत खात्यात जमा...बुलडाणा ः जिल्ह्यातील बऱ्याच शेतकऱ्यांचा पीकविमा...
म्हैसाळ योजनेतून तलाव भरून देण्याची...सांगली ः म्हैसाळ उपसा योजना सुरू होऊन महिन्याचा...
शेतकऱ्यांनो पीक कर्जासाठी ऑनलाइन मागणी...औरंगाबाद : ‘‘कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर होणाऱ्या...
जळगावात ज्वारी खरेदीसाठी स्वस्त धान्य...जळगाव : जिल्ह्यात भरडधान्याच्या साठवणुकीसाठी...