agricultural stories in Marathi, information about Inclinde plate planter | Page 2 ||| Agrowon

पीक लागवडीसाठी इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर

महेश जाधव
मंगळवार, 14 मे 2019

पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांची लागवड प्रामुख्याने महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओरिसा, आंध्र प्रदेश आणि तमिळनाडू राज्यात केली जाते. या पिकांतील पोषक घटक लक्षात घेता सध्याच्या काळात कुपोषण आणि मधुमेह रोगींच्या आहारात या पिकांचा समावेश महत्त्वाचा आहे.
 सध्याच्या काळात कोदो, सावा, रागी या पिकांची लागवड पारंपरिक पद्धतीने केली जाते. त्यामुळे बियाणे एक समान अंतर आणि खोलीवर पेरले जात नाहीत, तसेच एकरी बियाणे जास्त लागते. पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

पावर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर
एका वेळी सहा ओळींमध्ये बियाण्यांची अचूक पेरणी.
यंत्राचे घटक मुख्य सांगाड्याला जोडलेले असतात.     
यंत्रामध्ये २४ खाचा असणारी इन्कलाइंड मीटरिंग प्लेट (६ नग), बियाणे पेटी (६ नग), बियाणे नलिका (६ नग), फण (६ नग), चेन-स्प्रॉकेट मीटरिंग (२ नग), चाके (२ नग) हे मुख्य भाग आहेत.

यंत्राची कार्यप्रणाली

  • यंत्राच्या सर्व मीटरिंग प्लेट एकाच ड्राइव्ह शाफ्टवरती लावलेल्या असतात. हा शाफ्ट यंत्राच्या दोन्ही बाजूला असलेल्या चाकांद्वारे चेन-स्प्रॉकेट मीटरिंगच्या साहाय्याने फिरवला जातो.
  • चेन-स्प्रॉकेट आणि ड्राइव्ह शाफ्टमधील गेअर रेशो (१:२) असतो.
  • यंत्र चालत असताना या प्रणालीमुळे मीटरिंग प्लेट फिरते. पेटीमधून बियाणे उचलून नलिकामध्ये टाकले जातात.
  • नलिकामधील बियाणे फणाने उकरलेल्या मातीच्या सरीमध्ये पेरले जातात.

यंत्राचे फायदे

  • बियाणे ७.५ ते १० सें. मी. अंतर आणि १.५ ते २ सें. मी. खोलीवर पेरले जाते.
  • यंत्राद्वारे पेरणी केली असता पारंपरिक पद्धतीच्या ८० ते ९० टक्के तर ड्रिलिंग पद्धतीच्या ६० ते ७० टक्के बियाण्यांची बचत होते.
  • पॉवर टिलरद्वारे हे यंत्र २ ते ३ किमी वेगाने चालवले असता ८० टक्के बियाणे एकसमान अंतरावर पेरले जाते.
  • यंत्राची कार्यक्षमता ०.३२ हेक्टर प्रति तास आणि कार्यक्षमता ७२ ते ८२ टक्के आहे.
  • हे यंत्र लहान बियाण्यांच्या पेरणीकरिता अत्यंत उपयुक्त.

 - महेश जाधव, ८५५२००८२११
(बालाजी नांदेडे हे केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ आणि महेश जाधव भारतीय कृषी संशोधन संस्था, नवी दिल्ली येथे कार्यरत आहेत.)


इतर टेक्नोवन
भारतीय शेतकऱ्यांपर्यंत नेणार जागतिक...देशात आधुनिक शेती व फळबागांचा विस्तार होत...
उस्मानाबादी शेळीच्या दुधाचा ‘शिवार सोप' आपल्याकडे शेळीपालन हे प्रामुख्याने मांसासाठी केले...
तळण पदार्थासाठी नवे तंत्र ः एअर फ्रायिंगभारतीयांमध्ये तळलेल्या पदार्थांची आवड...
स्वतःच्या गरजेनुसार यंत्रांची केली...बदलत्या काळात शेतीत मजुरांची संख्या कमी झाली....
फळांच्या व्यावसायिक प्रतवारीसाठी यंत्र...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या केंद्रीय कृषी...
शेवाळापासून पर्यावरणपूरक दिवे...फ्रेंच जैव रसायनतज्ज्ञ पियरे कॅल्लेजा यांनी...
कृषी अवशेष, रबर यांच्या मिश्रणापासून...शहरामध्ये अंगण नसले तरी गच्ची, गॅलरीमध्ये...
तणनियंत्रणासाठी घरगुती साधनांतून तयार...वर्धा जिल्ह्यातील कासारखेडा (ता. आर्वी) येथील...
क्षारपड जमीन सुधारण्यासाठी निचरा...मुंबई येथील केंद्रीय मत्स्य शिक्षण संस्थेने...
पारंपरिक पदार्थांसाठी वातावरणरहित तळण...भारतीय लोकांना तळलेले पदार्थ मोठ्या प्रमाणात...
बायोगॅसद्वारे विद्युतनिर्मिती फायदेशीरडॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...
यंत्राद्वारे तयार करा हातसडीच्या...पुणे जिल्ह्यातील पाबळ (ता. शिरूर) येथील प्रसिद्ध...
ऊर्जा कार्यक्षम गूळ प्रक्रिया यंत्रसाखरेच्या तुलनेत गूळ हा अधिक प्रमाणात पौष्टीक,...
पारंपरिक साठवण पद्धतीला नव्या...पारंपरिक साठवण पद्धतींना नव्या तंत्रज्ञानाची जोड...
बीबीएफ यंत्रानेच करा हरभरा पेरणीरुंद वरंबा सरी यंत्राद्वारे गरजेनुसार ६० ते १५०...
कढीपत्ता भुकटी निर्मितीकढीपत्ता हा आहारामध्ये स्वाद वाढवण्यासाठी, रुचकर...
धान्य, बियाणे साठवणुकीसाठी झिल्ले,...महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल जिल्ह्यांत अनेक...
निर्वातात पदार्थ तळण्याचे तंत्रज्ञान तळलेले पदार्थ हे आपल्या आहाराचा एक भाग आहे....
सागरी पवनचक्क्यांच्या उभारणीतील...गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिकी ऊर्जा विभागाच्या...