agricultural stories in Marathi, information about Inclinde plate planter | Page 2 ||| Agrowon

पीक लागवडीसाठी इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर

महेश जाधव
मंगळवार, 14 मे 2019

पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांची लागवड प्रामुख्याने महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओरिसा, आंध्र प्रदेश आणि तमिळनाडू राज्यात केली जाते. या पिकांतील पोषक घटक लक्षात घेता सध्याच्या काळात कुपोषण आणि मधुमेह रोगींच्या आहारात या पिकांचा समावेश महत्त्वाचा आहे.
 सध्याच्या काळात कोदो, सावा, रागी या पिकांची लागवड पारंपरिक पद्धतीने केली जाते. त्यामुळे बियाणे एक समान अंतर आणि खोलीवर पेरले जात नाहीत, तसेच एकरी बियाणे जास्त लागते. पारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा खर्च वाढतो. पेरणीनंतरच्या मशागतीमध्येदेखील बऱ्याच अडचणी येतात. त्यामुळे पिकाचे उत्पादन कमी येते. हे लक्षात घेऊन भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेतील तज्ज्ञांनी कोदो, कुटकी, सावा, चिमा, कंगणी आणि रागी या पिकांच्या अचूक पेरणीसाठी पॉवर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर या यंत्राची निर्मिती केली आहे.

पावर टिलरचलित इन्कलाइंड प्लेट प्लांटर
एका वेळी सहा ओळींमध्ये बियाण्यांची अचूक पेरणी.
यंत्राचे घटक मुख्य सांगाड्याला जोडलेले असतात.     
यंत्रामध्ये २४ खाचा असणारी इन्कलाइंड मीटरिंग प्लेट (६ नग), बियाणे पेटी (६ नग), बियाणे नलिका (६ नग), फण (६ नग), चेन-स्प्रॉकेट मीटरिंग (२ नग), चाके (२ नग) हे मुख्य भाग आहेत.

यंत्राची कार्यप्रणाली

  • यंत्राच्या सर्व मीटरिंग प्लेट एकाच ड्राइव्ह शाफ्टवरती लावलेल्या असतात. हा शाफ्ट यंत्राच्या दोन्ही बाजूला असलेल्या चाकांद्वारे चेन-स्प्रॉकेट मीटरिंगच्या साहाय्याने फिरवला जातो.
  • चेन-स्प्रॉकेट आणि ड्राइव्ह शाफ्टमधील गेअर रेशो (१:२) असतो.
  • यंत्र चालत असताना या प्रणालीमुळे मीटरिंग प्लेट फिरते. पेटीमधून बियाणे उचलून नलिकामध्ये टाकले जातात.
  • नलिकामधील बियाणे फणाने उकरलेल्या मातीच्या सरीमध्ये पेरले जातात.

यंत्राचे फायदे

  • बियाणे ७.५ ते १० सें. मी. अंतर आणि १.५ ते २ सें. मी. खोलीवर पेरले जाते.
  • यंत्राद्वारे पेरणी केली असता पारंपरिक पद्धतीच्या ८० ते ९० टक्के तर ड्रिलिंग पद्धतीच्या ६० ते ७० टक्के बियाण्यांची बचत होते.
  • पॉवर टिलरद्वारे हे यंत्र २ ते ३ किमी वेगाने चालवले असता ८० टक्के बियाणे एकसमान अंतरावर पेरले जाते.
  • यंत्राची कार्यक्षमता ०.३२ हेक्टर प्रति तास आणि कार्यक्षमता ७२ ते ८२ टक्के आहे.
  • हे यंत्र लहान बियाण्यांच्या पेरणीकरिता अत्यंत उपयुक्त.

 - महेश जाधव, ८५५२००८२११
(बालाजी नांदेडे हे केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ आणि महेश जाधव भारतीय कृषी संशोधन संस्था, नवी दिल्ली येथे कार्यरत आहेत.)


इतर टेक्नोवन
लसूण प्रक्रियेसाठी यंत्राचा वापर...लसणाच्या योग्य साठवणीबरोबरच लसणापासून प्रक्रिया...
आंबा प्रक्रिया उद्योगासाठी आवश्यक यंत्रेअलीकडे कोकणाबरोबर मराठवाडा व पश्चिम...
यंत्रांमध्ये वायूरुप इंधनाचा वापर होईल...सध्या बहुतांश वाहने व कृषी यंत्रासाठी खनिज...
मशागतीसाठी सबसॉयलर, मोल नांगराचा वापरपृष्ठभागाखाली तयार झालेला घट्ट थर फोडण्यासाठी...
शेळ्यांच्या सुलभ प्रजननासाठी...सुलभ प्रजनन व्यवस्थापन होण्यासाठी शेळीच्या प्रजनन...
हरितगृह, शेडनेटमधील पीक व्यवस्थापनकोरोना प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर सध्या...
चिंच प्रक्रियेसाठी बहुपयोगी यंत्रेचिंच गर काढण्यासाठी पुर्णपणे स्वयंचलीत यंत्र...
खाद्यपदार्थ पॅकेजिंग, लेबलींगचे नियमएफ.एस.एस.ए.आय. २००६ च्या कायदे व नियमाअंतर्गत...
दुग्धजन्य प्रक्रिया पदार्थांच्या...पारंपरिकरीत्या दुधापासून खवा, पनीर, दही, लस्सी...
दर्जेदार पशू खाद्य निर्मितीचे तंत्रजनावरांना शारीरिक व दूध उत्पादनासाठी लागणारे घटक...
सोपी, सहज सौर वाळवण यंत्रेसध्या कोरोनाच्या स्थितीमध्ये विक्रीअभावी शेतीमाल...
सौर ऊर्जेद्वारे काजू टरफल तेल निर्मितीसौर ऊर्जेच्या सहायाने काजू बी टरफलापासून तेल...
सिंचनाकरिता चुंबकीय पाणी तंत्राचा वापरक्षारयुक्त पाण्याचा पीक उत्पादन, गुणवत्ता यावर...
पीक व्यवस्थापनात कृत्रिम बुद्धिमत्ता,...शेती व्यवस्थापनात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर...
ठिबक सिंचनाचा योग्य वापर महत्त्वाचा...ठिबक सिंचन तंत्रामुळे जमिनीत कायम वाफसा ठेवता...
तयार करा कांडी पशुखाद्य खाद्य घटकांची भुकटी करून गोळ्या किंवा कांड्या...
रोवा काठ्या कमी खर्चात अन श्रमात...भाजीपाला विशेषतः वेलवर्गीय पिकांमध्ये मांडवासाठी...
तिहेरी उपयोगाचे रिंग गार्डन!जागतिक पातळीवर शेती ही अन्नाची उपलब्धता...
पदार्थाची प्रत, रंग टिकविण्यासाठी...सौर वाळवणी संयंत्राच्या इनडायरेक्ट सोलर ड्रायर...
सौर ऊर्जेवर चालणारी ई-सायकल !सध्या दुचाकीचे प्रमाण वाढले असले तरी त्यासाठी...