agricultural stories in Marathi, kadvanchi soil and water conservation work | Agrowon

कडवंची : पाणलोटाचं स्वप्न साकार
अमित गद्रे
रविवार, 21 एप्रिल 2019

कडवंची गावात जल, मृद संधारण, शेती विकासामध्ये लोकसहभाग, कृषी विज्ञान केंद्रातील तज्ज्ञांचा चांगला सहभाग होता. या प्रकल्पाबाबत मराठवाडा शेती सहाय्य मंडळातील साईट सुपरवायझर शिवाजी बागडे यांनी मांडलेले अनुभव...

कडवंची गावात जल, मृद संधारण, शेती विकासामध्ये लोकसहभाग, कृषी विज्ञान केंद्रातील तज्ज्ञांचा चांगला सहभाग होता. या प्रकल्पाबाबत मराठवाडा शेती सहाय्य मंडळातील साईट सुपरवायझर शिवाजी बागडे यांनी मांडलेले अनुभव...

मी १९८५ पासून मराठवाडा शेती साहाय्य मंडळामध्ये साईट सुपरवायझर म्हणून कार्यरत आहे. कडवंची गावात पहिल्यापासून पाण्याची समस्या होती. हे लक्षात घेऊन आम्ही गावकऱ्यांच्या सहकार्याने माथा ते पायथा शास्त्रीय पद्धतीने जल, मृद संधारणाची कामे केली. गावकऱ्यांनी डोंगर उतारावर श्रमदानातून सलग समतल चर घेतले. तेथे वनीकरणही केले. डोंगर उतारावरचे ओहोळ दगडी बंधारे घालून अडविले. त्यामुळे पाण्याच्या बरोबरीने मातीचे संधारण झाले. डोंगरावर केलेल्या जलसंधारणाच्या कामामुळे पाणी मुरले. उन्हाळ्यात गावकऱ्यांनी हंड्याने पाणी वाहून वनीकरणातील रोपे चांगल्या प्रकारे जगविली. पाणलोटाच्या कामामध्ये महिलांचादेखील चांगला सहभाग होता.

  डोंगर उताराच्या कामाबरोबरीने आम्ही प्रत्येक शेतकऱ्याच्या शेतीची बांधबंदिस्ती केली. हे शेती बांध घालताना आम्ही त्याला पाइपचे सांडवे केले. याचा फायदा असा झाला की, गावाच्या डोंगर उताराला असलेल्या शेतीपासून ते गावाच्या दुसऱ्या टोकाला असलेल्या नाल्यापर्यंतच्या शेतीमध्ये टप्प्याटप्प्याने पावसाचे पाणी मुरत जाते. डिसेंबरनंतर तळ गाठणाऱ्या विहिरींमध्ये पाणी टिकून राहू लागले. जलसंधारणाच्या कामाबरोबरीने पीक पद्धतीत बदल, फळबाग लागवडीला चालना मिळाली.

गावकऱ्यांच्या समितीतून निर्णय

पाणलोट कामाच्या नियोजनासाठी गावकऱ्यांची पाणलोट समिती स्थापन केली. त्यामुळे श्रमदान नियोजन, गावकऱ्यांच्या समस्या सोडविणे सोपे गेले. संपूर्ण गावाला जल, मृद संधारणाचे महत्त्व समजाऊन सांगणे शक्य झाले. पाणलोटातील प्रत्येक काम हे समितीला दाखविले जायचे. कामाचा ताळेबंद मांडून समितीची मान्यता घेऊन आम्ही पुढील कामाला सुरवात करायचो. पारदर्शक कारभारामुळे पाणलोटाच्या कामामुळे गती मिळाली.

फोटो गॅलरी

इतर ग्रामविकास
विना कंत्राट, विना अनुदान  शिवार रस्ते...नाशिक जिल्ह्यात कोळवण नदीच्या काठी वसलेल्या...
कन्या वन समृद्धी योजनाशेतकरी कुटुंबात मुलगी जन्माला आली, तर तिच्या...
लोकसहभागातून कुरण विकासाची गरजगवताळ कुरणे मृदा-जल संवर्धनासाठी गरजेची आहेत,...
मांडा जलसंधारणाच्या कामाचे गणितमागच्या भागात आपण नागरी आणि ग्रामीण भागातील...
बहुवीध पीक पद्धतीतून चांडोलीच्या...चांडोली खुर्द (जि. पुणे) हे गाव १९८५ पर्यंत...
ग्रामविकासाचा आदर्श झालेले वडगाव पांडे महाराष्ट्र ग्राम सामाजिक परिवर्तन अभियानाच्या...
लोकसहभागातून नागरी पर्जन्यजल संधारण शक्यप्रत्येक जलस्रोताचे पुनर्भरण करून त्याचं बळकटीकरण...
मोठ्या गटांसाठी व्यवस्थापन समितीची...शेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने...
काटेकोर जलव्यवस्थापनाद्वारे खेडी खुर्द...खेडी खुर्द (ता. जि. जळगाव) येथील शेतकऱ्यांनी...
जीविधेची जाणीव करून देणारी आनंदशाळाशिक्षण गुणवत्तापूर्ण बनण्यासाठी शिक्षण...
योग्य पद्धतीने करा कूपनलिका पुनर्भरणमागच्या भागात आपण विहीर आणि कूपनलिका यांमधील फरक...
गटशेतीच्या सुलभ व्यवस्थापनासाठीशेतकरी गट स्थापन होऊन गटशेतीस सुरवात करताना पुढील...
गोष्ट तलावांचा श्वास मोकळा करण्याची...तलावांमध्ये बेशरम वनस्पतीचा पसारा वाढला तर आवश्यक...
भाजीपाला पिकातून कळवंडे झाले...रत्नागिरी जिल्ह्यातील कळवंडे (ता. चिपळूण) गाव...
कोरडवाहूमध्ये कमी खर्चात उत्पादनासह...अवर्षण स्थितीमध्ये सर्वांत अधिक फटका हा कोरडवाहू...
विहीर अन्‌ कूपनलिका नेमकी कोठे खोदावी?आपल्या जागेमध्ये विहीर करायची की कूपनलिका करायची...
गटशेतीतील जबाबदाऱ्यांचे वाटपशेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने शेती...
सुधारित शेती, ग्रामविकासाच्या...लहान (ता.अर्धापूर, जि. नांदेड) गावातील...
भूमिगत बंधारा वाढवेल विहिरींची पाणी...सध्या अनेक गावांमध्ये विहिरीचे पाणी लवकर...
गटशेती : काळाची गरजशेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने शेती...