agricultural stories in Marathi, kharip onion plantation | Agrowon

खरीप कांदा लागवड तंत्रज्ञान
निवृत्ती पाटील
शनिवार, 8 जून 2019

विशेषतः विदर्भात रब्बी हंगामातील कांद्याचे क्षेत्र अधिक असून, तुलनेमध्ये खरीप व रांगडा हंगामातील कांद्याचे क्षेत्र नगण्य आहे. वाशीम जिल्ह्यातील हवामान खरीप कांद्यासाठी योग्य असून, रोपवाटिका व्यवस्थापन व पुनर्लागवड हे दोन महत्त्वाच्या टप्प्याविषयी माहिती घेऊ.

विशेषतः विदर्भात रब्बी हंगामातील कांद्याचे क्षेत्र अधिक असून, तुलनेमध्ये खरीप व रांगडा हंगामातील कांद्याचे क्षेत्र नगण्य आहे. वाशीम जिल्ह्यातील हवामान खरीप कांद्यासाठी योग्य असून, रोपवाटिका व्यवस्थापन व पुनर्लागवड हे दोन महत्त्वाच्या टप्प्याविषयी माहिती घेऊ.

कांदा हे पीक खरीप, लेट खरीप (रांगडा) व रब्बी अशा तीनही हंगामात घेतले जाते. एकूण क्षेत्रापैकी सरासरी २०% क्षेत्र हे खरीप, २०% क्षेत्र हे लेट खरीप (रांगडा) तर ६०% क्षेत्र हे रब्बी हंगामात राहते. रब्बी हंगामातील कांद्याचे उत्पादन व प्रत चांगली राहते परंतु बाजार भाव कमी मिळतात. त्या तुलनेत नोव्हेंबर ते मार्च महिन्यात निघणाऱ्या खरीप व लेट खरीप कांद्याला बाजारभाव चांगला मिळतो. खरीप हंगामातील कांद्याचे उत्पादन थोडे कमी (सुमारे ८० ते १०० क्विंटल प्रतिएकर) मिळते. लेट खरीप कांद्याला पोषक हवामान मिळाल्यामुळे उत्पादन व दर्जा चांगला राहतो. एकंदरीत मागणी व पुरवठा यांचा विचार केला असता खरीप व रांगडा हंगामातील कांदा उत्पादन तंत्रज्ञान हे नक्कीच शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या परवडणारे तंत्रज्ञान ठरू शकते.

खरीप कांदा लागवडीसाठी उत्तम निचऱ्याची, हलकी ते मध्यम जमीन निवडावी.

हंगामनिहाय कांदा वाण

हंगाम पिकाचा कालावधी वाण उत्पादन (टन/हे.)
खरीप मे ते सप्टेंबर भीमा सुपर, भीमा रेड, अॅग्री फाऊंड, डार्क रेड, बसवंत ७८०, एन-५३, फुले समर्थ १५-२०
लेट खरीप ऑगस्ट ते फेब्रुवारी भीमा सुपर, भीमा रेड, फुले सफेद, फुले समर्थ, अॅग्री फाऊंड, डार्क रेड, बसवंत ७८० २२-२५
रब्बी ऑक्टोबर ते एप्रिल अकोला सफेद, अॅग्री फाऊंड, लाईट रेड, एन २४१  २०-२५

रोपवाटिका व्यवस्थापन

  • रोपवाटिकेच्या व्यवस्थापनातून निरोगी रोपे मिळवली की निम्मी लढाई जिंकली जाते.
  • रोपवाटिकेसाठी शेतातील उंच भागावरील हलकी ते मध्यम जमिनीची निवड करावी. एक हेक्टर लागवडीसाठी १०-१२ गुंठे क्षेत्र तसेच प्रती एकरी ४-५ किलो बियाणे लागते.
  • रोपवाटिकेसाठी गादी वाफा / रुंद वरंबा सरी पद्धतीचा अवलंब करावा. त्यासाठी १ मी रुंद, ३ मी लांब व १५ सेमी उंचीचे गादी वाफे तयार करावेत. मिश्र खत (१०० ग्रॅम १५:१५:१५) व शेण खत (२० किलो) टाकावे.
  • नियमित व योग्य पाणी द्यावे.
  • ४० -४५ दिवसांत रोपे लागवडयोग्य होतात.

पुनर्लागवड

  • कांदे जमिनीच्या खाली २५ सेंमीपर्यंत वाढतात. उत्तम निचऱ्याची हलकी ते मध्यम भारी जमिनीची निवड करावी. नांगरणी व वखरणी करून शेतात २० ते २५ टन कुजलेले शेणखत टाकावे.
  • पुनर्लागवडीकरिता रुंद वरंबा व सरी पद्धतीचा अवलंब करावा. त्यासाठी ४-५ फूट रुंदीचे व १२-१५ सेमी उंचीचे शेताच्या लांबीनुसार वरंबे तयार करून १५ x १० सेंमी अंतरावर लागवड करावी.
  • ओलिताकरिता ठिबक किवा तुषार सिंचन पद्धतीचा अवलंब करावा.
  • रोपांचा शेंड्याकडील १/३ भाग कापून टाकावा. लागवडीपूर्वी रोपे शिफारशीत कीटकनाशक व बुरशीनाशकाच्या द्रावणात बुडवून लागवड करावी.

अन्नद्रव्य व्यवस्थापन

वेळ नत्र स्फुरद पालाश
खरीप कांदा (उत्पादन क्षमता – २५-३० टन/हे.)
बेसल डोस २५ कि ४० कि ४० कि
३० दिवसांनी २५ कि ०० ००
४५ दिवसांनी २५ कि ०० ००
एकूण ७५ कि ४० कि
लेट खरीप कांदा (उत्पादन क्षमता - ४०-५० टन/हे.)
लागवड पूर्वी ४० कि ४० कि ६० कि
३० दिवसांनी ३५ कि ०० ००
४५ दिवसांनी ३५ कि ०० ००
एकूण ११० कि ४० कि ६० कि

जमिनीतून दिलेल्या खतांसोबतच फवारणीच्या माधमातून १९:१९:१९ खते १५, ३० व ४५ दिवसांनी व १३:००:४५ खते ६०, ७५ व ९० दिवसांनी ---- ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणे द्यावे.
कांदा वाढीच्या अवस्थेनंतर नत्रयुक्त खतांचा वापर टाळावा.
२० ते २५ किलो गंधक लागवडपूर्व दिल्यास कांद्याची प्रत व टिकवण क्षमता वाढते.

निवृत्ती पाटील, ९९२१००८५७५
विषय विशेषज्ञ (उद्यानविद्या), कृषी विज्ञान केंद्र, करडा, जि. वाशीम.

इतर ताज्या घडामोडी
पावसामुळे नाशिक जिल्ह्यातील...नाशिक   : जिल्ह्यात द्राक्ष हंगामाला...
डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचा...अकोला  ः डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
फलटण तालुक्यात द्राक्षांचे घट फुटले;...सातारा  : फलटण तालुक्यातील निरगुडी, गिरवी,...
रसायनांच्या परिणामकारकतेसाठी नोझल,...तणनाशकाचे गुणधर्म असलेला एखादा क्रियाशील घटक...
जळगावात आले २८०० ते ५२०० रुपये...जळगाव  : कृषी उत्पन्न बाजार समितीत मंगळवारी...
वऱ्हाडात सरासरी ६१.५९ टक्के मतदानअकोला ः गेल्या १५ दिवसांपासून सुरू असलेल्या...
सोलापूर जिल्ह्यात मतदान शांततेतसोलापूर ः सोलापूर जिल्ह्यात रात्रभर पडत असलेल्या...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...
दिंडोरी, नाशिक भागांत डाऊनीचा...नाशिक   : जिल्ह्यात दिंडोरी, नाशिक...
इंदापुरात १२०० एकर द्राक्ष बागा उद्‌...भवानीनगर, जि. पुणे  : इंदापूर तालुक्‍यातील...
सांगली जिल्ह्यात २० टक्के क्षेत्रावर...सांगली  ः गेल्या आठवड्यात झालेला पाऊस,...
पुणे जिल्ह्यात सर्वदूर पावसाची हजेरीपुणे : जिल्ह्याच्या सर्वच भागांत दोन-तीन...
अमेरिकेमध्ये कपाशीवर विषाणुजन्य ब्ल्यू...अमेरिकेमध्ये कपाशीवर प्रथमच विषाणूजन्य ब्ल्यू...
नगर जिल्ह्यात अजूनही १४२ टॅंकर सुरूचनगर ः पावसाळा संपला असला तरी अजूनही जिल्ह्यातील...
पावसामुळे लांबला कापसाचा हंगामराळेगाव, जि. यवतमाळ ः अति पावसामुळे कापसाचा हंगाम...
जळगाव, पुणे जिल्ह्यात ईव्हीएम, ...जळगाव  ः जिल्ह्यात सोमवारी मतदानाच्या दिवशी...
सोलापूर जिल्ह्यात पावसाचा पहिल्यांदाच...सोलापूर ः सोलापूर जिल्ह्यात गेल्या दोन...
कोयनेसह पाच धरणांतून विसर्गसातारा  ः जिल्ह्यात गेल्या दोन दिवसांत...
जिल्हा बँकांबाबत अनास्कर यांनी ...पुणे  : राज्यातील शेतकऱ्यांच्या घामाच्या...
कपाशीवरील दहिया रोगाचे एकात्मिक...कपाशीचे पीक हे साधारणतः सहा महिने किंवा...