agricultural stories in Marathi, planting of cereal crops | Agrowon

योग्य वेळी करा कडधान्य पेरणी
डॉ. आदिनाथ ताकटे
बुधवार, 26 जून 2019

मूग, उडीद :

मूग, उडीद :

  •     मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी जमीन आवश्यक असते. पाणी साचून राहणारी, क्षारपड, चोपण किंवा अत्यंत हलकी जमिन टाळावी. पेरणीयोग्य पाऊस झाल्यावर आणि जमिनीत वापसा येताच म्हणजे जूनच्या दुसरा पंधरवड्यामध्ये पेरणी पूर्ण करावी. पेरणीला जसजसा उशीर होईल त्याप्रमाणे उत्पादनात घट येते.
  •     मुगामध्ये वैभव व बी.पी.एम आर.-१४५ या दोन जाती रोगप्रतिकारक व अधिक उत्पादन देणाऱ्या आहेत. उडीदामध्ये टीपीयू-४ व टीपीयू-१ या जाती चांगले उत्पादन देतात. प्रति किलो बियाण्यास २५ ग्रॅम रायझोबियम व २५ ग्रॅम पीएसबी या जीवाणू संवर्धकाची बीजप्रक्रिया करावी.
  •     मुग व उडीद ही पिके अतिशय कमी कालावधीची (७० ते ८०) असल्यामुळे सलग अथवा आंतरपीक म्हणून घेतले जाते. या दोन्ही पिकाचे दोन ओळीत ३० सें.मी. व दोन रोपांमधील अंतर १० सें.मी. राहील या बेताने पेरणी करावी. पेरणीकरिता १५-२० किलो प्रति हेक्टर बियाणे वापरावे.
  •     दोन्ही पिकांना २० किलो नत्र आणि ४० किलो स्फुरद म्हणजेच १०० किलो डीएपी प्रति हेक्टरी द्यावे. पेरणी दोन चाड्याच्या पाभरीने करावी.या पिकामध्ये तुरीचे आंतरपीक घ्यावयाचे असल्यास मुख्य पिकाच्या दोन ते चार ओळीनंतर एक ओळ तुरीची पेरावी.  

चवळी ः

  •     मध्यम ते भारी पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी जमीन या पिकास योग्य असते. पाणथळ, चोपण, क्षारयुक्त जमिनीत या पिकाची लागवड टाळावी. पेरणीकरिता १५ ते २० किलो बियाणे प्रति हेक्टरी वापरावे.
  •     पेरणीकरिता सीना, माण व फुले सकस या जातींची निवड करावी. पेरणी ४५ x १० सें.मी. अंतरावर करावी. प्रति किलो बियाण्यास २५ ग्रॅम रायझोबियम  व २५ ग्रॅम पीएसबी या जीवाणू संवर्धकाची बीजप्रक्रिया करावी.
  •     पेरणी करताना २५ किलो नत्र आणि ५० किलो स्फुरद या प्रमाणे रासायनिक खतांची मात्र द्यावी. यासाठी १२५ किलो डीएपी प्रति हेक्टरप्रमाणे पेरणी करताना खत द्यावे.

हुलगा, मटकी :

  •     हलकी ते मध्यम माळरानाची, पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी जमीन या पिकास योग्य असते. पाणथळ, चोपण, क्षारयुक्त जमिनीत या पिकाची लागवड टाळावी.
  •     हेक्टरी १२ ते १५ किलो बियाणे पेरणीकरिता वापरावे. पेरणी ३० बाय १० से.मी अंतरावर करावी.  प्रती किलो बियाण्यास २५ ग्रॅम रायझोबियम  व २५ ग्रॅम पीएसबी या जीवाणू संवर्धकाची बीजप्रक्रिया करावी.
  •     पेरणीच्या वेळेस १२-१५ किलो नत्र आणि २५-३० किलो स्फुरद याप्रमाणे रासायनिक खतांची मात्र द्यावी, म्हणजेच ७५ किलो डीएपी प्रति हेक्टरप्रमाणे पेरणी करताना खत द्यावे.

 : डॉ. आदिनाथ ताकटे, ९४०४०३२३८९
(मध्यवर्ती रोपवाटिका (बियाणे), महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी)

इतर कडधान्ये
बीबीएफ यंत्रानेच करा हरभरा पेरणीरुंद वरंबा सरी यंत्राद्वारे गरजेनुसार ६० ते १५०...
योग्य वेळी करा कडधान्य पेरणीमूग, उडीद :     मध्यम ते...
तयारी खरिपाची : वेळेवर मुगाची लागवड...जूनच्या शेवटच्या आठवड्यात किंवा माॅन्सूनचा पुरेसा...
तंत्रज्ञान वैशाखी मूग लागवडीचेउन्हाळ्यातील जास्त तापमान मूग पिकाच्या वाढीसाठी...
हरभऱ्यावरील घाटेअळीचे एकात्मिक नियंत्रणहरभऱ्याच्या उत्पादनक्षम लागवडीमध्ये सर्वात मोठी...
तुरीवर पिसारी पतंगाचा प्रादुर्भावकिडीचे शास्त्रीय नाव ः इक्झेलॅस्टीस ॲटोमोसा १...
तुरीमध्ये आंतरमशागत महत्त्वाची...तूर पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात एक कोळपणी करून...
कर्बोदके, प्रथिनांचा उत्तम स्राेत ः...प्रथिनांसाठी कडधान्य हे समीकरण जसे सर्वश्रुत आहे...
तूर पिकावरील कीड-रोगांचे वेळीच नियंत्रण...मुळकूज : रोगकारक बुरशी : रायझोक्टोनिया खोडकूज...
अनियमित पावसात तूर रोपनिर्मिती,...राज्यात तूर हे खरिपातील महत्त्वाचे पीक आहे....
तंत्र मटकी, हुलगा लागवडीचेमटकी व हुलगा ही दोन पिके कमी पावसातही चांगले...
कृषी सल्लामार्च महिन्यात उन्हाळी भुईमूग पिकाची पेरणी करू...
शिफारशीत मूग जातींची निवड महत्त्वाची...गेल्या काही वर्षांमध्ये मुगाचे दर वाढते असल्याने...
कामगंध सापळ्याद्वारे करा घाटेअळीला अटकाव सध्या हरभरा पीक फुलोरा किंवा...
तूर पीक संरक्षण सल्ला तूर पिकावर सुमारे २०० किडींच्या प्रादुर्भावाची...
हरभऱ्यावरील घाटेअळीचे नियंत्रणघाटेअळी ही हरभरा पिकाची प्रमुख कीड आहे. एक अळी...
तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे... सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था...
लोहयुक्त कुळीथ खाकराकुळीथ हे लोहाचा उत्कृष्ट स्रोत आहे. कुळीथ हे...
रब्बी पिकांतील रासायनिक तणनियंत्रणपिकांच्या अधिक उत्पादनासाठी योग्य वेळेत...
आंतरपीक पद्धतीतून वाढवा उत्पन्नआंतरपीक पद्धतीमुळे जमिनीची सुपीकता वाढते....