agricultural stories in Marathi, reasons of Drying of mandrain trees | Agrowon

संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा उपाययोजना

रवींद्र जाधव, भरत तांबोळकर
गुरुवार, 23 मे 2019

विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा संपताना संत्रा झाडे वाळण्याची समस्या आढळते. मोठ्या मेहनतीने तयार केलेली संत्र्याची झाडे एकाएकी वाळल्याने कष्ट आणि पैसाही वाया जातो. ते टाळण्यासाठी झाडे वाळण्याचे नेमके कारण जाणून, योग्य त्या उपाययोजना करणे आवश्यक आहेत.

अनेक शेतकऱ्यांना संत्रा झाडे वाळण्याचा सामना करावा लागत आहे. त्यासाठी गेल्या काही वर्षांतील हवामानाचा आढावा घेऊन, अनेक शेतकऱ्यांशी चर्चा केली असता झाडे वाळण्याची काही प्रमुख कारणे निदर्शनास आली.

संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे

विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा संपताना संत्रा झाडे वाळण्याची समस्या आढळते. मोठ्या मेहनतीने तयार केलेली संत्र्याची झाडे एकाएकी वाळल्याने कष्ट आणि पैसाही वाया जातो. ते टाळण्यासाठी झाडे वाळण्याचे नेमके कारण जाणून, योग्य त्या उपाययोजना करणे आवश्यक आहेत.

अनेक शेतकऱ्यांना संत्रा झाडे वाळण्याचा सामना करावा लागत आहे. त्यासाठी गेल्या काही वर्षांतील हवामानाचा आढावा घेऊन, अनेक शेतकऱ्यांशी चर्चा केली असता झाडे वाळण्याची काही प्रमुख कारणे निदर्शनास आली.

संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे

संत्रा बागेला ओलीत करण्यास पाण्याची कमतरता :
दिवसेंदिवस उन्हाळ्याचा कालावधी वाढत आहे. दर वर्षी सरासरीपेक्षा पर्जन्यमान कमी होत असल्याने भूजल पातळी खोलवर जात आहे. ओलिताकरिता पाण्याचा साठा कमी पडत आहे. याचा फटका उन्हाळ्यात संत्रा झाडांना सिंचनाकरिता पुरेसे पाणी न उपलब्द होण्यामध्ये झाला आहे.

उन्हाळ्यातील वाढलेले अधिक तापमान :
जागतिक पातळीवरील तापमानात वाढ होत आहे. आपल्याकडेही अनेक ठिकाणी उन्हाळ्यातील विशेषतः एप्रिल-मे महिन्यातील तापमान ४५ ते ४७ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोचले आहे. अधिक तापमान व जमिनीत ओलावा नसल्याची स्थिती यामुळे संत्रा झाडे वाळण्याचे प्रमाण अधिक दिसत आहे.

संत्रा झाडावर अधिक फळधारणा :
संत्रा झाडावर प्रमाणापेक्षा जास्त फळे (प्रतिझाड २५०० ते ३००० फळे) घेणे, जास्त फळधारणा झाल्यानंतर विरळणी न करणे, यामुळे संत्रा झाडांचे प्रकृतिमान खालावते. परिणामी झाडे वाळतात.

अतिवृष्टीमुळे बागेत साचलेले पाणी :
हवामानातील बदलामुळे पाऊस समप्रमाणात न होता काही काळातच भरपूर पडतो. कधी कधी पावसाची झड सारखी ३-४ दिवस राहते, त्यामुळे बागेत पावसाचे पाणी साचून राहते. या पाण्यात झाडांची तंतुमय मुळे सडतात.

बुरशीजन्य (फायटोप्थोरा) रोगाचा प्रादुर्भाव :
पावसामुळे संत्रा बागेतील जमिनीमध्ये फायटोप्थोरा या बुरशीला पोषक हवामान उपलब्ध होते. संत्रा झाडाच्या मुळांवर फायटोप्थोरा बुरशीचा प्रादुर्भाव होतो. मुळ्या सडून अन्नद्रव्य घेण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे बंद पडते. झाडे वाळतात.

संत्रा बागेत मशागतीचा अभाव :
संत्रा बागेतील मशागतीच्या कामांकडे दुर्लक्ष केले जाते. परिणामी, संत्रा झाडांना हानी पोचते. हे टाळण्यासाठी खतपुरवठा, ओलीत व्यवस्थापन, सल काढणे आणि आंतरमशागत इत्यादी कामे वेळच्या वेळी करणे आवश्‍यक आहे.

संत्रा झाडे न वाळण्याकरिता उपाययोजना

  • उन्हाळ्यातील उपलब्ध पाणीसाठा विचारात घेऊनच योग्य संख्येत झाडाची लागवड करावी. त्यामुळे झाडे योग्य प्रकारे ओलीत करणे व पोसणे शक्‍य होईल.
  • जमिनीत ओलावा टिकून राहण्याकरिता उन्हाळ्यात संत्रा झाडांचा वाफा गवताने आच्छादित करावा.
  • उष्ण वाऱ्यापासून संरक्षण करण्याकरिता बागेसभोवती शेवरीसारखे सजीव कुंपण लावावे.
  • संत्रा झाडावर जास्त झालेल्या फळांची विरळणी करावी. प्रतिझाड ८०० ते १००० फळे ठेवावीत.
  • पावसाचे पाणी बागेत साचणार नाही याकरिता पावसाळा सुरू होताच ओलिताकरिता केलेले वाफे मोडून टाकावेत. दोन झाडांच्या मधोमध एक चर (२ फूट रुंद, १ फूट खोल लांबीच्या दिशेने) खोदावा. या चरामधून साचलेले पाणी बागेबाहेर काढून द्यावे.
  • संत्रा बागेतील महत्त्वाची उदा. खतपुरवठा, ओलीत व्यवस्थापन, सल काढणे इत्यादी कामे वेळेवर करावीत.

प्रा. रवींद्र जाधव, ९८२३८२८६४५
(सहायक प्राध्यापक, सौ. के. एस. के.(काकू) कृषी महाविद्यालय, बीड)


इतर फळबाग
व्यवस्थापन केळी बागेचे...तीव्र सूर्यप्रकाशापासून घडाचे संरक्षण करण्यासाठी...
गुणकारी डाळिंबडाळिंब हे अत्यंत गुणकारी फळ असून भारतात सर्वत्र...
संत्रा, मोसंबी पिकातील फळगळीची कारणेसंत्रा, मोसंबी फळबागांमध्ये नैसर्गिक परिस्थिती,...
लक्षात घ्या चुनखडीयुक्त जमिनीचे गुणधर्मजमिनीत मुक्त चुना वेड्यावाकड्या खड्यांच्या आणि...
सीताफळातील बहार व्यवस्थापनफेब्रुवारी-मार्च महिन्यांत पाण्याची उपलब्धता...
सीताफळात योग्य परागसिंचन होणे आवश्यकसीताफळाची फळधारणा तापमानावर जास्त अवलंबून...
नारळाला द्या शिफारशीत खतमात्रानारळ झाडाच्या सभोवताली पहिले वर्ष १ फूट, दुसरे...
असे करा लिंबूवर्गीय फळपिकांचे व्यवस्थापनसध्या काही संत्रा बागांना पूर्ण ताण बसून आंबिया...
दीड वर्षात पपईसह पाच पिकांचा 'तनपुरे...पपईच्या दीर्घ कालावधीच्या पिकात कांदा, पपई...
जीवनसत्त्व, क्षार घटकांचा पुरवठा करणारे...अंजिरामध्ये ओमेगा ३ आणि ओमेगा ६ हे घटक मुबलक...
द्राक्ष रिकट पूर्व तयारीसह व्यवस्थापनसध्याच्या वातावरणाचा विचार करता किमान...
केळी सल्लासूत्रकृमीग्रस्त जमिनीस खोल नांगरट देऊन उन्हात २...
केळीवरील सोंडकिडीचे कामगंध...जागतिक पातळीवर केळीचे सर्वाधिक उत्पादन घेणाऱ्या...
दर्जेदार केळी उत्पादनाचे तंत्रकेळी घडातील फळांच्या आकारात एकसमान बदल होऊन घड...
द्राक्ष सल्ला : तापमानातील चढ-उताराचे...सध्याच्या तापमानाचा विचार करता द्राक्षबागेत...
पिवळ्या पर्णछत्राची समस्या, कारणे जाणून...पावसाळा सरल्यानंतर थंडी पडली की बऱ्याच बागांमध्ये...
लिंबूवर्गीय फळपीक सल्ला सद्य:स्थितीत शेतकऱ्यांनी आंबिया बहरासाठी ...
असे करा रुगोज चक्राकार पांढरी माशीचे...थंडी वाढू लागल्यानंतर कडाक्याच्या थंडीला सुरुवात...
अशी करा पपईची लागवडपपई लागवड वर्षभर मुख्यत्वे जून-जुलै, सप्टेंबर-...
नवीन द्राक्ष बागेमध्ये रिकट घेण्याचा काळसध्या वातावरण कमी होत असून, काही ठिकाणी ढगाळ...