agricultural stories in Marathi, technowon, jambhul processing machines | Page 2 ||| Agrowon

यंत्राने काढा जांभळाचा गर

प्रमोद बकाने, अश्विनी गावंडे, मिलिंद डोंगरदिवे
सोमवार, 27 मे 2019

कृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभागाने जांभूळ गर निष्कासन यंत्र विकसित केले आहे. या यंत्रामुळे वेळ, मनुष्यबळ कमी लागते. गराची प्रत सुधारते. प्रक्रिया उद्योगासाठी हा गर फायदेशीर ठरतो.

कृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभागाने जांभूळ गर निष्कासन यंत्र विकसित केले आहे. या यंत्रामुळे वेळ, मनुष्यबळ कमी लागते. गराची प्रत सुधारते. प्रक्रिया उद्योगासाठी हा गर फायदेशीर ठरतो.

१) जांभूळ हे बहुगुणी झाड आहे. याचे पान, लाकूड, फळ, बियांचा उपयोग होतो. फळाची चव आंबट, तुरट, गोड असते.
२) जांभूळ हे पाचक, यकृत उत्तेजक व स्तंभक असते. कावीळ, रक्तदोषविकार या आजारांवर जांभळामध्ये नैसर्गिकरित्या असलेल्या लोह तत्त्वामुळे लवकर गुण येतो.
३) जांभळामध्ये लोह, कॅल्शिअम, फॉस्फरस, क जीवनसत्त्व यांचे प्रमाण अधिक तर किंचित प्रमाणात जीवनसत्त्व ब असते.
४) जांभळामध्ये प्रथिने खनिजे, तंतुमय पदार्थ असतात. त्याचबरोबर कोलीन व फोलिक आम्लही असते.
५) जांभळाच्या बियांमध्ये ग्लुकोसाईड जाम्बोलीन हा ग्लुकोजचा प्रकार असतो. यामुळे साखर वाढल्यावर हा घटक पिष्टमय पदार्थांचे साखरेत रूपांतर करण्यावर आळा घालतो. म्हणूनच जांभूळ व त्याचे बी मधुमेहावर गुणकारी आहे.
६) जांभूळ हे रोगप्रतिकार शक्तीत वाढ करणारे उत्तम फळ आहे. जांभूळ हे पाचक आहे. ते पित्त कमी करणारे असून थकवाही दूर करते. जांभूळ हे रक्त शुद्ध करते.
७) जांभळाच्या सेवनाने कमकुवत दात, हिरड्या घट्ट होतात.

जांभळाचे फळ नाशवंत असल्याने प्रक्रिया उद्योगासाठी चांगली संधी आहे. जांभळाच्या गरासून जाम, जेली, वाईन, व्हिनेगार हे मूल्यवर्धित पदार्थ बनविता येतात.त्यामुळे गृहउद्योगाला चांगली संधी आहे. जांभूळाची तोडणी, प्रतवारी, पॅकिंग, वाहतूक आणि हमाली खर्चामुळे उत्पादकास बऱ्याच वेळा नुकसान होते. बाजारभाव कमी मिळतो. हे लक्षात घेऊन जांभळाचा गर काढून तो वर्षभर प्रक्रियेसाठी वापरता येतो.
१) जांभळाचा गर एलडीपी(प्लॅस्टिक) पिशवीमध्ये सीलबंद करून -२० अंश सेल्सिअस तापमानामध्ये डीपफ्रिजमध्ये ठेवावा. एक वर्षापर्यंत गर टिकतो. हा गर गैरहंगाम विक्री करून नफा वाढविणे शक्य आहे.

जांभळाचा गर काढणारे यंत्र ः

१) जांभळाचा गर काढणे ही मोठी अडचण आहे. हा गर बियापासून हाताने वेगळा करताना मजूर आणि कालावधी जास्त लागतो. खर्च वाढतो. हाताळणीमुळे गुणवत्तेवर परिणाम होतो. हे लक्षात घेऊन कृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभागाने जांभूळ गर निष्कासन यंत्र विकसित केले आहे.
२) यंत्रामुळे वेळ, मनुष्यबळ कमी लागते. गराची प्रत सुधारते. हंगाम नसतानासुद्धा गर उपलब्ध होतो. या यंत्रातून ताशी ८० किलो जांभळाचा गर काढला जातो.
३) यंत्राद्वारे काढलेल्या गराची प्रत चांगली असल्यामुळे बाजारभावात वाढ मिळते.

संपर्क ः प्रमोद बकाने, ९८५०७७०८७०
(कृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)


इतर टेक्नोवन
ऊर्जा कार्यक्षम गूळ प्रक्रिया यंत्रसाखरेच्या तुलनेत गूळ हा अधिक प्रमाणात पौष्टीक,...
पारंपरिक साठवण पद्धतीला नव्या...पारंपरिक साठवण पद्धतींना नव्या तंत्रज्ञानाची जोड...
बीबीएफ यंत्रानेच करा हरभरा पेरणीरुंद वरंबा सरी यंत्राद्वारे गरजेनुसार ६० ते १५०...
कढीपत्ता भुकटी निर्मितीकढीपत्ता हा आहारामध्ये स्वाद वाढवण्यासाठी, रुचकर...
धान्य, बियाणे साठवणुकीसाठी झिल्ले,...महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल जिल्ह्यांत अनेक...
निर्वातात पदार्थ तळण्याचे तंत्रज्ञान तळलेले पदार्थ हे आपल्या आहाराचा एक भाग आहे....
सागरी पवनचक्क्यांच्या उभारणीतील...गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिकी ऊर्जा विभागाच्या...
कांदा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेकांद्याच्या उत्पादनासोबतच दरामध्ये मोठी चढ-उतार...
बेकरी प्रक्रिया उद्योगासाठी उपकरणेप्रामुख्याने तृणधान्यावरील प्रक्रिया उद्योगामध्ये...
ट्रॅक्‍टरची तांत्रिक तपासणी महत्त्वाची...ट्रॅक्‍टरची योग्य निगा राखावी. ट्रॅक्‍टर...
जिवंत माशांच्या वाहतुकीसाठी वाहनाची...लुधियाना येथील केंद्रीय काढणी पश्चात अभियांत्रिकी...
यंत्रांच्या साह्याने सकस गोळीपेंड...नंदूरबार येथील कृषी विज्ञान केंद्राने (केव्हीके)...
जलरोधक ई कपड्याची निर्मिती लेसर...भविष्यामध्ये अंगावर वापरता येणाऱ्या उपकरणे,...
भट्टीशिवायही लेसरने जोडता येईल सिरॅमिक सध्या सिरॅमिकच्या जोडणीसाठी भट्टी किंवा अधिक...
झेंड्याद्वारे मिळवता येईल ऊर्जा वाऱ्यावर फडकणाऱ्या झेंड्यांनी आजवर अनेकांना...
ट्रॅक्‍टर देखभालीसह अवजारांची निवड...ट्रॅक्‍टरच्या निवडीच्या वेळी जमीनधारणा, मातीचा...
अतिदुर्गम भागातील शेतकऱ्यांनी स्विकारले...खरिपात भात व पुढे डिसेंबरच्या सुमारास भुईमूग अशा...
भातासोबत मत्स्यशेती करण्याचे तंत्र भात पिकामध्ये साचणाऱ्या पाण्यामध्ये मासेपालन...
पशुखाद्य निर्मितीसाठी आवश्यक यंत्रे माणसांप्रमाणेच पाळीव पशुपक्ष्यांच्याही पोषकतेच्या...
देवलापूरच्या संस्थेतर्फे देशी शेण,...नागपूर जिल्ह्यातील देवलापार येथील गोविज्ञान...