agricultural stories in Marathi, technowon, Lettuce have it! Machine learning for cr-optimization | Agrowon

लेट्यूस पिकासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रे

वृत्तसेवा
रविवार, 7 जुलै 2019

कृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे आता प्रारूपापासून प्रत्यक्ष उपकरणापर्यंत पोचत असून, शेतीची कार्यक्षमता वाढविण्यासोबतच काटेकोरपणा आणण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. इर्लहॅम संस्थेतील डॉ. झोऊ यांच्या गटातील संशोधकांनी इले येथील जीज ग्रोअर्स या कंपनीसाठी काढणी यंत्रामध्ये शिकण्याची क्षमता विकसित करणारा प्लॅटफॉर्म तयार केला आहे. त्याला ‘एअरसर्फ लेट्यूस’ असे नाव दिले आहे. सध्या लेट्यूस (पालक) पिकासाठी विकसित केलेल्या यंत्रामध्ये योग्य ते बदल केल्यास भविष्यामध्ये अन्य पिकांसाठीही त्यांचा वापर करणे शक्य असल्याचा संशोधकांचा दावा आहे.

कृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे आता प्रारूपापासून प्रत्यक्ष उपकरणापर्यंत पोचत असून, शेतीची कार्यक्षमता वाढविण्यासोबतच काटेकोरपणा आणण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. इर्लहॅम संस्थेतील डॉ. झोऊ यांच्या गटातील संशोधकांनी इले येथील जीज ग्रोअर्स या कंपनीसाठी काढणी यंत्रामध्ये शिकण्याची क्षमता विकसित करणारा प्लॅटफॉर्म तयार केला आहे. त्याला ‘एअरसर्फ लेट्यूस’ असे नाव दिले आहे. सध्या लेट्यूस (पालक) पिकासाठी विकसित केलेल्या यंत्रामध्ये योग्य ते बदल केल्यास भविष्यामध्ये अन्य पिकांसाठीही त्यांचा वापर करणे शक्य असल्याचा संशोधकांचा दावा आहे.

इंग्लंड येथील पूर्व अॅंगलिया भागामध्ये लेट्यूस उत्पादन हा मोठा व्यवसाय आहे. प्रतिवर्ष सुमारे १.२२ लाख टन उत्पादन घेतले जाते. उत्पादन व काढणी प्रक्रियेतील अकार्यक्षमता आणि मानवी चुका यामुळे यातील सुमारे ३० टक्के उत्पादन खराब होते. हे अत्याधुनिक तंत्राने टाळणे शक्य झाले तर आर्थिकदृष्ट्या मोठा फरक पडू शकतो.

  • शेतकऱ्यांना आपले पीक नेमके काढणीयोग्य झाले की नाही, हे अचूकपणे समजणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक ओळीमध्ये किंवा रोपाजवळ जाऊन तपासत बसणे हे वेळखाऊ आणि कष्टदायक होते. यासाठी मनुष्यबळही अधिक लागत असे.
  • त्याचप्रमाणे वाहतूक, व्यापार आणि विक्रीसाठी नियोजन करणे अडचणीचे होते.
  • दुसरा एक अडसर म्हणजे वातावरणातील बदल. गेल्या काही वर्षांमध्ये वातावरणातील बदलांमुळे पीक खराब होण्याची किंवा पक्वतेसाठी कमी अधिक वेळ घेण्याची शक्यता असे.
  • या अडचणीवर यंत्राच्या साह्याने मात करण्याचा प्रयत्न डॉ. जी झोऊ यांच्या नेतृत्त्वाखाली संशोधक अॅलन बाऊर आणि अरॉन बोस्ट्रॉम यांनी केला आहे. त्यांनी एअरसर्फ तंत्रज्ञान विकसित केले असून, यंत्रामध्ये सखोल शिकण्याची क्षमता अंतर्भूत केली आहे. त्यात आईसबर्ग लेट्यूस पिकाच्या हवेतून घेतलेल्या उच्च दर्जाच्या प्रतिमांचे विश्लेषण करण्याचे तंत्र बसवले आहे. त्यातून पक्व पानांची संख्या, त्यांचे स्थान या बरोबरच त्याचा लहान मोठा आकार व दर्जाही अचूकतेने ओळखता येणार आहे.
  • या यंत्रणेची जोड जीपीएस तंत्रासोबत केल्याने शेतातील काढणीस तयार लेट्यूसचे नेमके वितरण कळू शकते.
  • संशोधनाचे उद्योग भागीदार जीज ग्रोअर्सचे नावीन्यपूर्णता व्यवस्थापक जेकब किरवान यांनी सांगितले, की पर्यावरणदृष्ट्या शाश्वत पद्धतीने पिकांचे व्यवस्थापन करण्याची आवश्यकता वेगाने वाढत आहे. कोणत्याही टप्प्यावर पिकाची नासाडी होणे आता परवणारे नाही. त्यामुळे मोठ्या फार्ममध्ये शेती करताना अचूकता आणण्यासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रे आवश्यक आहेत. या एअरसर्फ तंत्रज्ञानाने ही उणीव भरून काढण्यास मदत होईल. शेतातील वेगवेगळी वाढ शेतकऱ्यांना समजू शकते. त्यावरून निविष्ठा आणि सिंचनाचे नियोजन करणे शक्य होते.
  • हे संशोधन ‘हॉर्टिकल्चर रिसर्च’ या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

 


इतर टेक्नोवन
इंधनबचतीसाठी पर्यावरणपूरक सौर चूलसौरऊर्जेच्या साह्याने रोजच्या जेवणातील सर्व...
तयार खाद्यपदार्थ, पूर्वमिश्रणे...सध्याच्या घाईगडबडीच्या युगामध्ये लोक तयार...
ऊस शेतीसाठी आवश्यक यंत्रेऊस उत्पादनात केवळ मजुरीवर ३५ ते ४० टक्के खर्च...
जलशुद्धीकरणासाठी सौर शुद्धजल संयंत्रदुर्गम भागांत तसेच समुद्रकिनाऱ्यावर पिण्यायोग्य...
शून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षशून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षाची उभारणी कमी खर्चात...
ऊर्जेशिवाय शीतकरणाचे तंत्रकोणत्याही ऊर्जेच्या वापराशिवाय शीतकरणाची एक...
जास्त अन्न शिजविण्यासाठी शेफलर सौरचूल...शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक...
...ही आहेत आंतरमशागतीसाठी अवजारेशेती मशागतीमध्ये आता ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर अशी...
बटाटा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेतळलेल्या पदार्थामध्ये बटाट्याचे चिप्स किंवा...
मेथी वाळवण्याचे तंत्रभारतामध्ये मेथी (शा. नाव - ट्रिगोनेला फीनम -...
फ्राइम्स प्रक्रिया उद्योगातील यंत्रेतळलेल्या पदार्थांच्या बाजारपेठेमध्ये फ्राइम्स...
..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रियामागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ...
सौर ऊर्जा उपकरणाचे उपयोग, फायदेभविष्यात ऊर्जेचे पर्याय शोधणे महत्त्वाचे ठरणार...
फळप्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त यंत्रेकोणत्याही अन्नप्रक्रिया उद्योगामध्ये येणाऱ्या...
नत्रयुक्त खतांच्या वापराशिवाय उत्पादन...कडधान्याच्या मुळावरील गाठीमध्ये वसाहती करणाऱ्या...
सौर ऊर्जेवर आधारीत उपकरणांचा वापरपारंपरिक ऊर्जास्त्रोतांच्या तुटवड्यामुळे व जास्त...
किफायतशीर बैलचलित अवजारेबैलचलित बहूपीक टोकण यंत्रामध्ये पिकानुसार...
सोयादूध, पनीर बनवण्याची यंत्रेसोयाबीनपासून दूध आणि त्याचे पनीर ही उत्पादने...
जवसापासून जेल, कुरकुरीत पदार्थविविध आजारांवरील उपचारामध्ये जवस उपयुक्त असूनही...
यांत्रिक पद्धतीने युवकाने केली खारे...मासा (ता. जि. अकोला) येथील प्रफुल्ल फाले या...