agricultural stories in Marathi, technowon, Lettuce have it! Machine learning for cr-optimization | Agrowon

लेट्यूस पिकासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रे
वृत्तसेवा
रविवार, 7 जुलै 2019

कृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे आता प्रारूपापासून प्रत्यक्ष उपकरणापर्यंत पोचत असून, शेतीची कार्यक्षमता वाढविण्यासोबतच काटेकोरपणा आणण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. इर्लहॅम संस्थेतील डॉ. झोऊ यांच्या गटातील संशोधकांनी इले येथील जीज ग्रोअर्स या कंपनीसाठी काढणी यंत्रामध्ये शिकण्याची क्षमता विकसित करणारा प्लॅटफॉर्म तयार केला आहे. त्याला ‘एअरसर्फ लेट्यूस’ असे नाव दिले आहे. सध्या लेट्यूस (पालक) पिकासाठी विकसित केलेल्या यंत्रामध्ये योग्य ते बदल केल्यास भविष्यामध्ये अन्य पिकांसाठीही त्यांचा वापर करणे शक्य असल्याचा संशोधकांचा दावा आहे.

कृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे आता प्रारूपापासून प्रत्यक्ष उपकरणापर्यंत पोचत असून, शेतीची कार्यक्षमता वाढविण्यासोबतच काटेकोरपणा आणण्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहेत. इर्लहॅम संस्थेतील डॉ. झोऊ यांच्या गटातील संशोधकांनी इले येथील जीज ग्रोअर्स या कंपनीसाठी काढणी यंत्रामध्ये शिकण्याची क्षमता विकसित करणारा प्लॅटफॉर्म तयार केला आहे. त्याला ‘एअरसर्फ लेट्यूस’ असे नाव दिले आहे. सध्या लेट्यूस (पालक) पिकासाठी विकसित केलेल्या यंत्रामध्ये योग्य ते बदल केल्यास भविष्यामध्ये अन्य पिकांसाठीही त्यांचा वापर करणे शक्य असल्याचा संशोधकांचा दावा आहे.

इंग्लंड येथील पूर्व अॅंगलिया भागामध्ये लेट्यूस उत्पादन हा मोठा व्यवसाय आहे. प्रतिवर्ष सुमारे १.२२ लाख टन उत्पादन घेतले जाते. उत्पादन व काढणी प्रक्रियेतील अकार्यक्षमता आणि मानवी चुका यामुळे यातील सुमारे ३० टक्के उत्पादन खराब होते. हे अत्याधुनिक तंत्राने टाळणे शक्य झाले तर आर्थिकदृष्ट्या मोठा फरक पडू शकतो.

  • शेतकऱ्यांना आपले पीक नेमके काढणीयोग्य झाले की नाही, हे अचूकपणे समजणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक ओळीमध्ये किंवा रोपाजवळ जाऊन तपासत बसणे हे वेळखाऊ आणि कष्टदायक होते. यासाठी मनुष्यबळही अधिक लागत असे.
  • त्याचप्रमाणे वाहतूक, व्यापार आणि विक्रीसाठी नियोजन करणे अडचणीचे होते.
  • दुसरा एक अडसर म्हणजे वातावरणातील बदल. गेल्या काही वर्षांमध्ये वातावरणातील बदलांमुळे पीक खराब होण्याची किंवा पक्वतेसाठी कमी अधिक वेळ घेण्याची शक्यता असे.
  • या अडचणीवर यंत्राच्या साह्याने मात करण्याचा प्रयत्न डॉ. जी झोऊ यांच्या नेतृत्त्वाखाली संशोधक अॅलन बाऊर आणि अरॉन बोस्ट्रॉम यांनी केला आहे. त्यांनी एअरसर्फ तंत्रज्ञान विकसित केले असून, यंत्रामध्ये सखोल शिकण्याची क्षमता अंतर्भूत केली आहे. त्यात आईसबर्ग लेट्यूस पिकाच्या हवेतून घेतलेल्या उच्च दर्जाच्या प्रतिमांचे विश्लेषण करण्याचे तंत्र बसवले आहे. त्यातून पक्व पानांची संख्या, त्यांचे स्थान या बरोबरच त्याचा लहान मोठा आकार व दर्जाही अचूकतेने ओळखता येणार आहे.
  • या यंत्रणेची जोड जीपीएस तंत्रासोबत केल्याने शेतातील काढणीस तयार लेट्यूसचे नेमके वितरण कळू शकते.
  • संशोधनाचे उद्योग भागीदार जीज ग्रोअर्सचे नावीन्यपूर्णता व्यवस्थापक जेकब किरवान यांनी सांगितले, की पर्यावरणदृष्ट्या शाश्वत पद्धतीने पिकांचे व्यवस्थापन करण्याची आवश्यकता वेगाने वाढत आहे. कोणत्याही टप्प्यावर पिकाची नासाडी होणे आता परवणारे नाही. त्यामुळे मोठ्या फार्ममध्ये शेती करताना अचूकता आणण्यासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रे आवश्यक आहेत. या एअरसर्फ तंत्रज्ञानाने ही उणीव भरून काढण्यास मदत होईल. शेतातील वेगवेगळी वाढ शेतकऱ्यांना समजू शकते. त्यावरून निविष्ठा आणि सिंचनाचे नियोजन करणे शक्य होते.
  • हे संशोधन ‘हॉर्टिकल्चर रिसर्च’ या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

 

इतर टेक्नोवन
ट्रॅक्‍टरची तांत्रिक तपासणी महत्त्वाची...ट्रॅक्‍टरची योग्य निगा राखावी. ट्रॅक्‍टर...
जिवंत माशांच्या वाहतुकीसाठी वाहनाची...लुधियाना येथील केंद्रीय काढणी पश्चात अभियांत्रिकी...
यंत्रांच्या साह्याने सकस गोळीपेंड...नंदूरबार येथील कृषी विज्ञान केंद्राने (केव्हीके)...
जलरोधक ई कपड्याची निर्मिती लेसर...भविष्यामध्ये अंगावर वापरता येणाऱ्या उपकरणे,...
भट्टीशिवायही लेसरने जोडता येईल सिरॅमिक सध्या सिरॅमिकच्या जोडणीसाठी भट्टी किंवा अधिक...
झेंड्याद्वारे मिळवता येईल ऊर्जा वाऱ्यावर फडकणाऱ्या झेंड्यांनी आजवर अनेकांना...
ट्रॅक्‍टर देखभालीसह अवजारांची निवड...ट्रॅक्‍टरच्या निवडीच्या वेळी जमीनधारणा, मातीचा...
अतिदुर्गम भागातील शेतकऱ्यांनी स्विकारले...खरिपात भात व पुढे डिसेंबरच्या सुमारास भुईमूग अशा...
भातासोबत मत्स्यशेती करण्याचे तंत्र भात पिकामध्ये साचणाऱ्या पाण्यामध्ये मासेपालन...
पशुखाद्य निर्मितीसाठी आवश्यक यंत्रे माणसांप्रमाणेच पाळीव पशुपक्ष्यांच्याही पोषकतेच्या...
देवलापूरच्या संस्थेतर्फे देशी शेण,...नागपूर जिल्ह्यातील देवलापार येथील गोविज्ञान...
हळद पिकातील महिलांच्या कामांसाठी...हळद पिकातील लागवडीपासून काढणीपश्चात कामांतील...
दुधी भोपळ्यापासून गर, रस निर्मितीदुधी भोपळ्याचे आरोग्यदायी गुणधर्माविषयी अलीकडे...
सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्र गेल्या काही वर्षांत शहरी ग्राहक तसेच हॉटेल...
स्वयंचलित सेन्सर मोजेल जमिनीतील ओलावा विज्ञान आश्रम (पाबळ, जि. पुणे) येथील फॅब-लॅबमध्ये...
ट्रॅक्टरची बाजारपेठेची आशादायक वाटचालशेतीमध्ये यंत्र असा उल्लेख जरी झाला तरी आपल्या...
ऊर्जाबचत करणारे सौर वाळवणी यंत्र,...पदार्थाची चव, रंग व गुणवत्ता कायम ठेवून कमीत कमी...
पोषक आहारात हवी फळे, भाज्यांची स्मुदीआरोग्यदायी आहारामध्ये दूध, फळे आणि भाज्यांचा...
पिकानुसार प्लॅस्टिक आच्छादन ठरेल...आच्छादनामुळे बाष्पीभवन कमी झाल्याने पिकाची...
खवा बनविण्याची सुधारित पद्धतपारंपरिक पद्धतीमध्ये खवा बनविण्यासाठी सातत्याने...