agricultural stories in Marathi, technowon, modified planting machines | Page 2 ||| Agrowon

सुधारित पेरणी यंत्रांमुळे वाचतील कष्ट

प्रा. टी. बी. बास्टेवाड, प्रा. एम. एम. पाचारणे, प्रा. व्ही. डी. देशमुख
शुक्रवार, 31 मे 2019

खरीप हंगामातील ज्वारी, कापूस, सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, सूर्यफूल, बाजरी अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारीत यंत्राचा वापर केल्यास श्रम आणि कष्टासोबत पेरणी खर्चातही बचत होते. या लेखामध्ये विविध पेरणी यंत्रांची ओळख करून घेऊ.

खरीप हंगामातील ज्वारी, कापूस, सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, सूर्यफूल, बाजरी अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारीत यंत्राचा वापर केल्यास श्रम आणि कष्टासोबत पेरणी खर्चातही बचत होते. या लेखामध्ये विविध पेरणी यंत्रांची ओळख करून घेऊ.

पारंपरिक पेरणी पद्धतीमध्ये शेतकरी एक चाड्याची पाभर प्रामुख्याने वापरत असे. त्यातून बियांची पेरणी होत असली तरी खतांची मात्रा अंदाजाने शेतात फोकून दिली जाई. यातही हाताने बी सोडले जात असल्याने कमी अधिक प्रमाण होण्याची शक्यता असे. पुढे एका चाड्याच्या पाभरीऐवजी दोन चाड्याच्या पाभरीचा पर्याय पुढे आला. या दुसऱ्या चाड्याद्वारे जमिनीमध्ये खत पेरून दिले जाई. खत बियांच्या जवळ मातीमध्ये खाली पेरून दिल्यामुळे उत्पादनामध्ये १० ते १५ टक्के वाढ मिळू लागली. अर्थात दोन चाड्याच्या पेरणीमध्ये खत आणि बी पेरणीसाठी अनुभवी, कुशल माणसांची आवश्यकता असे. पूर्वी ही पाभर बैलाच्या साह्याने चालवली जाई. बैलचलित पाभरीने अंदाजे २.५ ते ३ एकर पेरणी शक्य होते.
तसेच पीक उगवल्यानंतर विरळणी किंवा पुनर्लागवड मजुरांच्या साह्याने करावी लागते. अलीकडे मजुरांचा उपलब्धता कमी झाल्याने शेतकऱ्यांच्या अडचणीत भर पडली आहे. त्याचप्रमाणे केवळ मशागत आणि पेरणीसाठी बैल सांभाळणे जिकिरीचे होत असल्याने बैलांचे प्रमाण गावपातळीवर कमी झाले आहे. ट्रॅक्टरचलित पेरणीयंत्रणांचा वापर वाढला आहे. या यंत्रामुळे आठ तासामध्ये ६ ते ७ एकरपर्यंतची पेरणी शक्य आहे. वरील शेतकऱ्यांच्या समस्या लक्षात घेऊन विद्यापीठामध्ये सुधारित अवजारे व यंत्रे विकसित केली आहेत.

बैलचलित बहुउद्देशीय फुले शेती यंत्र

या यंत्राद्वारे ज्वारी, करडई, तूर, मका, सूर्यफूल, भुईमूग, हरभरा इ. पिकाची पेरणी करता येते. तसेच कुळवणी व फणणी करता येते. दोन ओळीतील अंतर ३० के ४५ सेंमी राखता येते. हे यंत्र एका बैलजोडीने चालते. त्याची कार्यक्षमता २.३३ हेक्टर प्रति दिन इतकी आहे.

ट्रॅक्टरचलित ज्योती बहुपीक टोकण यंत्र

या यंत्राद्वारे भुईमूग, सूर्यफूल, करडई, सोयाबीन, ज्वारी, मका, गहू, हरभरा, तूर इ. पिकाची टोकण व दाणेदार खतांची मात्रा पेरता येते. या यंत्रात २२.५ सेंमी अंतरावरील पिकासाठी ९ ओळी, ३० सेंमी अंतरावरील पिकासाठी ७ ओळी आणि ४५ सेंमी अंतरावरील पिकासाठी ५ ओळी एकाच वेळी पेरता येतात. प्रत्येक फणाची पेटी वेगळी असल्याने तुरीसारख्या आंतरपिकाची पेरणीही त्याच वेळी करता येते. किमान ३५ एच ट्रॅक्टरवर चालणारे यंत्र ८ तासात ३ ते ३.५ हेक्टर क्षेत्रावर टोकण पद्धतीने पेरणी करू शकते.

पॉवरटिलरचलित ज्योती बहुपीक टोकण यंत्र

या यंत्राद्वारे भुईमूग, सूर्यफूल, करडई, सोयाबीन, ज्वारी, मका, हरभरा, तूर इ. पिकाची टोकण व दाणेदार खतांची मात्रा पेरता येते. दोन ओळीतील अंतर २२.५, ३० किंवा ४५ सेंमी ठेवता येते. हे यंत्र १२ एचपी पॉवरटिलरने चालवता येते. या यंत्राची कार्यक्षमता ०.७५ ते १ हेक्टर इतकी आहे.

ट्रॅक्टरचलित फुले सरी वरंबा बहुपीक टोकण यंत्र

या यंत्राद्वारे भुईमूग, सूर्यफूल, करडई, सोयाबीन, ज्वारी, मका, गहू, हरभरा, तूर इ. पिकाची सरी वरंबा टोकण पद्धतीने पेरणी करता येते. सरीच्या दोन्ही बाजूला पेरणी होते. सरीच्या अंतरानुसार लागवडीचे अंतर बदलता येते. हे यंत्र ५५ एचपी ट्रॅक्टरवर चालते. त्याची कार्यक्षमता ०.४५ हेक्टर प्रति तास इतकी असून, कोरडवाहू क्षेत्रासाठी विशेष शिफारस करण्यात आली आहे.

कमी अश्वशक्ती ट्रॅक्टरचलित फुले बहुपीक टोकण यंत्र

या यंत्राद्वारे मका, भुईमूग, सूर्यफूल, करडई, सोयाबीन, ज्वारी, हरभरा, तूर इ. पिकाची टोकण व दाणेदार खतांची मात्रा पेरता येते.   

 :  टी. बी. बास्टेवाड, ०२४२६ -२४३२१९
(अखिल भारतीय समन्वयीत कृषी अवजारे व यंत्रे संशोधन प्रकल्प, डॉ. अण्णासाहेब शिंदे कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, राहुरी.)

 

 


फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
चाऱ्यासाठी कमी किमतीचे हायड्रोपोनिक्स...अल्प भूधारक पशुपालकांना हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता...
अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचा वापर...अक्षय ऊर्जा स्रोतांमध्ये सूर्यप्रकाश, वारा,...
स्वयंचलित ठिबकासह ९० एकरांत यांत्रिकी...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील कृषी पदवीधर व...
सुपारी प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेसुपारी हे कोकणातील व्यावसायिक दृष्ट्या महत्त्वाचे...
पिकातील सूक्ष्महवामान मोजणारी उपकरणेया वर्षी महाराष्ट्राच्या अनेक विभागात...
यांत्रिक पद्धतीने भात रोपलागवडीचा...सांगे (जि. पालघर) येथील कृषिभूषण व अभ्यासू शेतकरी...
विरळणी, तण काढणी करा झोपून!अत्यंत आरामदायी स्थितीमध्ये तणनियंत्रणासारखी काम...
अकरा ‘सेन्सर्स’ सह ‘वेदर स्टेशन’ द्वारे...वडाळी नजीक (ता.निफाड, जि. नाशिक) येथील रोशन...
योग्य प्रकारे करा ट्रॅक्टर,अवजारांचा...ट्रॅक्‍टरची सर्व निगा व देखभाल केल्यास सुगीमध्ये...
आले पिकासाठी सुधारित अवजारेवसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने हळद आणि...
श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारेमहिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...
आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे आधुनिक तंत्रदेशामध्ये दर्जेदार आणि आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे...
कांदा प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेकांदा वाळवून कांद्याच्या फ्लेक्स, चिप्स, चकत्या,...
दुचाकीला ट्रॉलीचे जुगाड अन् सुरू झाला...बीड : शेतात सालदार म्हणून काम करणाऱ्या सचिन...
हवामान अनुकूल रुंद वरंबा सरी तंत्रज्ञानबदलत्या हवामानामध्ये राज्यातील प्रमुख पिकांसाठी...
यांत्रिक पद्धतीने भात लागवड ठरतेय...चांदखेड (ता. मावळ जि. पुणे) परिसरातील वाढत्या...
पशुआहारातील घटकांची तपासणी महत्वाचीआपल्याला उपलब्ध झालेला पशुआहार किंवा त्यासाठी...
काजूगर निर्मितीचा स्वयंचलित अत्याधुनिक...रत्नागिरी जिल्ह्यात गव्हाणे येथे रत्नागिरी कृषी...
आंतरमशागतीसाठी अवजारे ठरतात फायदेशीरतण नियंत्रणासाठी दातेरी हात कोळपे, सायकल कोळपे,...