agricultural stories in Marathi, use of ess machine in grapes | Agrowon

कडवंची : बागेला मिळाली यंत्रांची जोड
संतोष मुंढे
रविवार, 21 एप्रिल 2019

प्रयोगशील द्राक्ष बागायतदार सुरेश दगडू पाटील क्षीरसागर यांनी द्राक्षशेतीला ईएसएस यंत्राने फवारणी उद्योगाची जोड दिली. या यंत्रणेमुळे गावशिवारातील द्राक्ष बागायतदारांचा पैसा, वेळ आणि श्रम वाचले. दर्जेदार द्राक्ष उत्पादन मिळू लागले. यांत्रिकीकरणातून गावातील शेतीला गती मिळाली आहे.

प्रयोगशील द्राक्ष बागायतदार सुरेश दगडू पाटील क्षीरसागर यांनी द्राक्षशेतीला ईएसएस यंत्राने फवारणी उद्योगाची जोड दिली. या यंत्रणेमुळे गावशिवारातील द्राक्ष बागायतदारांचा पैसा, वेळ आणि श्रम वाचले. दर्जेदार द्राक्ष उत्पादन मिळू लागले. यांत्रिकीकरणातून गावातील शेतीला गती मिळाली आहे.

कडवंचीतील शेती ठिबकवर आली. शेतकऱ्यांनी प्रयोगशीलता जपत पीकबदल केला. याचबरोबरीने यांत्रिकीकरणावरही जोर दिला. कृषी विभागाच्या यांत्रिकीकरण योजनेतून फवारणी यंत्र, पेरणी यंत्र, मळणी यंत्र, ट्रॅक्‍टरचलित मशागत यंत्रणा, ट्रॅक्‍टरचलित ब्लोअर, कपाशी उपटण्याचे श्रेडर, कडबा कुट्‌टी यंत्र अशा प्रकारच्या यंत्रणा शेतकऱ्यांनी घेतल्या. ब्लोअर यंत्र बनविण्याचा उद्योगदेखील गावात सुरू झाला. परंतु, या सर्वात महत्त्वपूर्ण ठरले ते इलेक्‍ट्रोस्टॅटीक स्प्रेइंग मशिन (ईएसएस). अमेरिकेत विकसित झालेल्या या यंत्राने कडवंचीसह जालना जिल्ह्यातील द्राक्ष बागायतदारांचा वेळ, श्रम आणि पैसा वाचविला. सुमारे २५ लाख रुपये किमतीचे हे यंत्र कडवंचीमधील दोन बागायतदारांकडे आहे. सुरेश क्षीरसागर यांच्या द्राक्षशेतीला ईएसएस यंत्राने फवारणी उद्योगाची जोड मिळाली आहे.

कडवंचीत पहिल्यांदा ईएसएस यंत्र आणणारे प्रयोगशील द्राक्ष बागायतदार सुरेश दगडू पाटील क्षीरसागर म्हणाले की, हे यंत्र येण्यापूर्वी एक एकर द्राक्षबागेत डिपिंग करण्यासाठी सुमारे २५ मजूर लागायचे. वेळही खूप जायचा. काम उत्तम दर्जाचे होत नव्हते. मात्र, ईएसएस यंत्रामुळे एक एकरातील फवारणीचे काम अर्ध्या तासात होते. मजुरांनी हाताने केलेल्या डिपिंगपेक्षा इलेक्‍ट्रो स्टॅटीक फवारणीचे प्रत्येक मण्यावर योग्य परिणाम मिळतात. यामुळे चांगले मणी, द्राक्षघड तयार होतात. दर्जेदार उत्पादन मिळण्याचा मार्ग यंत्रामुळे मिळाला. मी नाशिकमधील द्राक्ष बागायतदारांकडून यंत्राची माहिती घेतली. २०१७-१८ मध्ये मी यंत्र घेतले. तीन महिन्यांच्या कालावधीत द्राक्ष बागायतदाराला साधारणत: चार वेळा डिपिंग करावे लागते. या यंत्रामुळे एका दिवसात साधारणत: बारा एकरावर फवारणी होते. माझ्याकडील २५ एकर द्राक्षबागेत तसेच परिसरातील जवळपास आठशे हेक्‍टरवरील बागांमध्ये या यंत्राने फवारणी केली आहे. या यंत्राच्या वापराने द्राक्ष बागायतदारांचे श्रम आणि पैसे वाचतात. केवळ दोन हजार रुपयांत फवारणी होते. माझ्या घरातील सर्वजण हे यंत्र चालवितात. यंत्राच्या वाहतुकीसाठी मालवाहू गाडीदेखील घेतली आहे. याचबरोबरीने माझ्याकडे गोबर गॅस स्लरी द्राक्षबागेत पसरण्यासाठी ट्रॅक्‍टरचलित यंत्रणा, ट्रॅक्‍टरचलित मशागत तसेच पेरणी यंत्रणा आहे.

दगडू पाटील क्षीरसागरांची' कडवंची
कडवंची गावाला पूर्वी दगडू पाटील क्षीरसागरांची कडवंची म्हणून ओळखले जायचे. गावाकडे नाही, तर गावाकडून शेताकडे चलण्याचा संदेश पहिल्यांदा स्व. दगडू पाटील क्षीरसागरांनी ९० च्या दशकात दिला होता, असे गावकरी सांगतात. केवळ संदेश देऊन ते थांबले नाहीत, तर स्वतः गावात न राहता शेतावर राहण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळे गावातील शेतकरीदेखील शेतावर जाऊन राहू लागले. आजघडीला गावातील ९० टक्‍के कुटुंबे शेतात राहायला गेले आहेत. गावात आता कोणी भेटत नाही अशी परिस्थिती आहे. शेतात राहायला गेल्याशिवाय शेती विकास नाही, हे शेतकऱ्यांना कळून चुकले आहे.

- सुरेश पाटील क्षीरसागर ९६३७६१५७२६

 

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीची...बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीने (जि. पुणे)...
चित्रकलेसह पूरक व्यवसायात भरले यशाचे...नगर जिल्ह्यात माका (ता. नेवासा) येथील सुरेश गुलगे...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
‘ए ग्रेड’ शेवगा पिकविण्यातील मास्टर ठिबक, मल्चिंग, गादीवाफा व बाजारपेठेतील तुटवडा...
सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची...सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची अखंड सेवा...
काटेकोर व्यवस्थापनातून बहुविध पीक...नायगाव (ता. मुक्ताईनगर, जि. जळागाव) येथील अशोक व...
दहा एकरांतील जांभूळवनातून समृद्धी नगर जिल्ह्यात उंबरी बाळापूर येथील नावंदर...
विना कंत्राट, विना अनुदान  शिवार रस्ते...नाशिक जिल्ह्यात कोळवण नदीच्या काठी वसलेल्या...
दुष्काळाशी झुंजत साधला एकात्मिक शेतीचा...नगर जिल्ह्यातील आखतवाडे येथील बाळासाहेब सोनवणे...
परिश्रम, सूक्ष्म नियोजनातून शोभिवंत...नवे प्रयोग करण्याची वृत्ती, मेहनत, सूक्ष्म नियोजन...
कष्ट अन् जिद्दीतून सालगडी झाला प्रगतशील...नाशिक जिल्ह्यातील हरणशिकार (ता. मालेगाव) येथील...
सुमारे ३२ ग्रेडमधील प्रक्रियायुक्त काजू...जागतिक बाजारपेठ ओळखून रत्नागिरी येथील परांजपे...
मुखवासनिर्मितीतून अर्थकारणाला बळ बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन जळगावमधील अनिता दगा...
पुसद वन विभागाचा हायटेक  दर्जेदार...कमी कालावधी, कमी मनुष्यबळ, कमी जागेत आधुनिक...
अडीच एकर क्षेत्राला मोगरा, लिलीचा मोठा...परभणी जिल्ह्यातील करंजी (ता. मानवत) येथील मधुकर...
पाणी व्यवस्थापनातून दुष्काळातही...कल्पकता आणि साधनांचा व्यवस्थित वापर केला तर पाणी...
आदर्श संत्रा व्यवस्थापनासोबत फ्लॉवरची...संत्रा बागेत भाजीपाला लागवडीत सातत्य ठेवत त्या...