agricultural stories in Marathi, use of rice bran in process industry | Agrowon

प्रक्रियेसाठी भाताचा कोंडा

डॉ. अमोल खापरे
मंगळवार, 14 मे 2019

भात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप नैसर्गिकरीत्या आपल्या चांगल्या आरोग्यासाठी कार्य करते. यामध्ये उच्च प्रमाणात तंतुमय पदार्थ, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात, तसेच प्रतिजैविके असतात.

भात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप नैसर्गिकरीत्या आपल्या चांगल्या आरोग्यासाठी कार्य करते. यामध्ये उच्च प्रमाणात तंतुमय पदार्थ, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात, तसेच प्रतिजैविके असतात.

  • कोंडा हा तांदळावरील बाह्य पातळ थर असतो. त्यामध्ये संयुक्त ऑलिओरॉन आणि पेरीकर्प थर असतात. कोंडा हा एकूण तांदळाच्या दहा टक्के प्रमाणात असतो. कोंडा हे तांदूळ गिरणीतील उप-उत्पादन आहे. तांदूळ कोंडा हे जीवनसत्त्वे, खनिजे, प्रथिने, तंतुमय पदार्थ, प्रतिजैविके, कर्बोदके आणि इतर पोषक घटकांचा उत्कृष्ट स्रोत आहे. विशेषतः कोंड्यामध्ये टॉकोफेरोल, जी-ऑरिझॅनॉल, स्टेरोल आणि कॅरोटीनोड्सचे प्रमाण असते.
  •  कोंड्यामध्ये जीवनसत्त्व ई, बी-कॉम्प्लेक्स, जी-ऑरिझॅनॉल आणि फायटोस्टेरॉल यांचा समावेश होतो. यामध्ये सर्व आवश्यक अमीनो ॲसिड आहे. कोंड्यामधील ऑरिझॅनॉल कोलेस्टेरॉल कमी करण्यासाठी मदत करते.
  •  संशोधनाच्या निष्कर्षानुसार यातील 'टोकोट्रियनोल्स' पदार्थाचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. ज्यामुळे कर्करोगाच्या पेशींचा प्रसार थांबू शकतो, तसेच हे एचबीए १ सी आणि रक्तातील लिपिडचे (चरबी) प्रमाण कमी करू शकते. मधुमेह (प्रकार-२) हे आजारावर फायदेशीर आहे.
  • कोंडामधील फायटोस्टेरॉल हे शरीरातील विविध हार्मोनची पातळी सुधारण्यास मदत करतात. यामधील उच्च प्रमाणातील तंतुमय पदार्थ आपल्या पचनासाठी चांगले असते.
  •  कोंड्यामध्ये २३ टक्के तेल असते. जे स्वयंपाकासाठी उत्तम असते.

प्रक्रियायुक्त अन्नपदार्थांमध्ये वापर
    बेकरी, नूडल्स, पास्ता, शेवया इ. तयार करताना त्यातील प्रमुख धान्यपिठात (गहू किंवा तांदूळ पीठ) १० ते २० टक्के तांदूळ कोंडा पीठ मिसळून पदार्थांचे पोषणमूल्य वाढविता येते.

त्वचा उपचार
    नैसर्गिक सौंदर्य उपचार म्हणून कोंडा तेल मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते. यातील ऑलिक ॲसिडचे उच्च प्रमाण हे मानवी त्वचेमध्ये शोषले जाते. त्यामध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि जी-ऑरिजॅनॉलसह अँटिऑक्सिडंट्स समाविष्ट आहे, जे रंगद्रव्य विकासावर प्रभाव पाडतात.

बायोडिझेल उत्पादन
भात कोंडा तेल हे बायोडिझेल निर्मितीमध्ये कच्चा माल म्हणून वापरले जाते.

पशुखाद्य
     गायी, म्हशी, शेळ्या, वराहांसाठी तांदूळ कोंडा हे खाद्य म्हणून वापरले जाते.

भात कोंडा हे सुपर फूड
भात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप नैसर्गिकरीत्या आपल्या चांगल्या आरोग्यासाठी कार्य करते. तांदूळ कोंडा हा सुपर फूड आहे. यामध्ये उच्च प्रमाणात तंतुमय पदार्थ, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात, तसेच प्रतिजैविके असतात. याचा मानवी आरोग्यासाठी फायदा होतो. विविध प्रक्रियायुक्त अन्नपदार्थांमध्ये काही प्रमाणात भाताचा कोंडा मिसळून, आपल्या आहारामध्ये जास्त कॅलरीज न जोडता आपण अन्नपदार्थांचे पोषण सहजरीत्या वाढवू शकतो.

 

तेल उद्योगांतील वापर

  •  कोंड्यापासून तयार केलेले मूल्यवर्धित खाद्यतेल कोलेस्ट्रॉल व ट्रायग्लिसेराईड्सचे प्रमाण कमी करणारे असून नैसर्गिकरीत्या ऑरिझॅनॉलने समृद्ध आहे.
  •   कोंड्यामध्ये १८ ते २३ टक्के तेल असते, जे पॉलिअनसॅच्युरेट्स आणि मोनोअनसॅच्युरेट्समध्ये स्निग्ध आम्लांनी उच्च असते. उच्च तापमानांमध्ये यातील पोषक गुणधर्म स्थिर असतात.
  •  तेलामध्ये अनेक आरोग्यपूर्ण गुणधर्म आहेत. त्यातील टोकोफेरोल, टोकोटीरिनॉल आणि जी-ऑरिजनॉल हे कर्करोग आणि हृदयरोगाच्या रुग्णांसाठी फायदेशीर आहे.

- डॉ. अमोल खापरे, ०८०५५२२६४६४

(अन्नतंत्र महाविद्यालय, परभणी)

 

 

 


फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
खपली गहू बिस्किटे, हळद पावडर उद्योगात...दसनूर (जि.जळगाव) येथील वैशाली प्रभाकर पाटील यांनी...
मखानापासून बनवा बर्फी, लाह्या अन् चिक्कीदलदलीच्या क्षेत्रात उगवणारे मखाना हे भरपूर...
कृषी क्षेत्रामध्ये आहेत व्यावसायिक संधीव्यावसायिक संधी म्हणून शेती व संलग्न बाबींकडे...
चिकूपासून बनवा आइस्क्रीमआइस्क्रीम हा लहानथोराच्या आवडीचा विषय आहे. त्याला...
पपईपासून पेपन,पेक्टिन निर्मितीपपईचे फळ पचनास मदत करते. त्याचा गर व बिया औषधी...
भोपळ्यापासून बर्फी, चिक्कीभोपळा हृदयरोगांसाठी  उपयुक्त आहे. यातील घटक...
चिकूपासून बनवा मूल्यवर्धित पदार्थचिकू  (शा. नाव ः मैनिलकारा जपोटा) हे गोड,...
प्रक्रिया उद्योगातही मशरूमला मागणीवाळवलेल्या मशरूमला बाजारपेठेत चांगली मागणी आणि...
शेळीच्या दुधापासून दही, लोणी, चीज, मलईशेळीचे दूध पचनास हलके असते. शेळीच्या दुधापासून...
श्रीवर्धनी सुपारीचे संवर्धन आवश्यकसुपारी हे परपरागीकरण होणारे झाड असल्याने...
फणसामध्ये आहे प्रक्रिया उद्योगाची संधीफणसातील गरे तसेच बिया खाण्यायोग्य असून गरापासून...
फणसापासून तयार करा खाकरा, केक अन् लोणचेविविध पदार्थांचे पोषणमूल्य वाढविण्यासाठी फणस बी...
प्रक्रिया उद्योगात गवती चहाला मागणीगवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत...
बहुगुणी शेवग्याचे मूल्यवर्धित पदार्थशेवग्यामध्ये उच्च पौष्टिक आणि औषधी मूल्य आहेत....
प्रक्रिया अन् आरोग्यासाठी शेवगाशेवग्याचे मूळ, फूल, पाने व साल यांचा वापर...
प्रक्रिया उद्योगाला चालना देणारे मेगा...शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेत्यांना...
कोकमपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थकोकम फळ कच्चे असताना व पिकून लाल रंगाचे झाल्यावर...
करवंदापासून बनवा चटणी,जॅम, लोणचेकरवंद प्रक्रियेसाठी मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची...
कलिंगडापासून तयार करा विविध...कलिंगड फळ खाण्याने किंवा ताजा रस पिल्याने...
जांभळापासून स्क्वॅश,जॅम,जेलीमे महिन्याच्या शेवटी व जून, जुलै महिन्यात...